Volledig bloedbeeld: uw waarden per levensfase

Het panel brengt drie reeksen in kaart, die elk hun eigen rol hebben.

De rode reeks wordt ook wel het rood bloedbeeld genoemd. Daarin staan het aantal erytrocyten, de hoeveelheid hemoglobine, het hematocriet en de celindices. Het celvolume MCV is daarvan de belangrijkste: het vertelt of cellen klein, normaal of groot zijn. Bij grote cellen spreekt men van een macrocytair bloedbeeld.

De witte reeks telt uw leukocyten. Een differentiatie splitst dat totaal naar verschillende soorten witte bloedcellen: neutrofielen, lymfocyten, monocyten, eosinofielen en basofielen.

De bloedplaatjes vormen de derde reeks.

Niet elke bloedbeeld waarde wordt gemeten. Het hematocriet rolt uit het aantal erytrocyten vermenigvuldigd met het MCV. De MCH en MCHC volgen op hun beurt uit het hemoglobine. Eén artefact in de meting kan daardoor meerdere waarden tegelijk verschuiven.

Het MCV heeft volgens de NVKC een referentie-interval van 80 tot 100 fl bij volwassenen. De grenzen van de overige onderdelen verschillen per laboratorium. Kijk daarom altijd naar de waarden op uw eigen uitslag.

De levensfase bepaalt hoe een uitslag gelezen hoort te worden. Dezelfde waarde betekent in het derde trimester iets anders. Buiten de zwangerschap wordt hij anders beoordeeld dan erbinnen.

Tijdens de zwangerschap neemt het plasmavolume sterk toe. Hemoglobine en hematocriet zijn concentraties, dus die dalen daardoor zonder dat er rode bloedcellen verloren gaan. Dit heet verdunningsanemie en het is een normaal verschijnsel. Tegelijk stijgen de leukocyten en dalen de bloedplaatjes licht.

De waarden leggen elkaar uit, en bij vrouwen is dat extra zichtbaar. Een hemoglobine zonder MCV is richtingloos. Een MCV zonder RDW mist een gecombineerd tekort.

Denk aan ijzer naast foliumzuur. Het ene maakt cellen klein, het andere juist groot. Het gemiddelde lijkt dan volstrekt normaal.

Een bloedarmoede zonder reticulocyten laat een andere vraag open. Maakt het beenmerg te weinig aan, of gaat er te veel verloren?

En een normaal bloedbeeld sluit een tekort niet uit. Bij hevig menstrueel bloedverlies daalt het ferritine als eerste. Daarna stijgt de RDW.

Vervolgens daalt het MCV. Pas als laatste daalt het hemoglobine. Een ferritine onder 30 µg/l naast een keurig bloedbeeld komt daardoor regelmatig voor.

Een bloedbeeld is zinvol bij aanhoudende vermoeidheid. Ook bij hevig of langdurig menstrueel bloedverlies is het een logische stap. Rond een zwangerschapswens en tijdens de overgang geldt hetzelfde. Bij een periodieke controle is het een goed basispanel.

Het moment binnen uw cyclus is voor het bloedbeeld zelf minder bepalend dan vaak gedacht. Wilt u het ijzerbeeld beoordelen? Prik dan bij voorkeur niet tijdens of vlak na een hevige menstruatie.

Belangrijker is de preanalytiek. Die verklaart een aanzienlijk deel van de afwijkende uitslagen. Blijft de band te lang om uw arm zitten, dan raakt het bloed geconcentreerder.

Alle celgetallen komen dan wat hoger uit. Reist een buisje te lang naar het lab, dan nemen de rode cellen vocht op. Daardoor lijkt het MCV groter en zakt het MCHC.

In EDTA kunnen bloedplaatjes samenklonteren, wat een te laag aantal oplevert. Ook een prik vlak na sporten drijft de leukocyten omhoog.

Loop die checklist na voordat een afwijking klinisch wordt gemaakt.