Monocyten en langdurige ontsteking bij vrouwen

De test telt hoeveel monocyten er in een vaste hoeveelheid bloed zitten, in ×10⁹/l, en dat gebeurt binnen het volledige bloedbeeld met differentiatie. Een monocyt is de grootste van de vijf soorten witte bloedcellen: een cel van de aangeboren afweer die dode cellen, celresten en ziekteverwekkers opruimt.

Uw uitslag toont vaak twee getallen, een absoluut aantal en een percentage, en het absolute aantal is het betrouwbaarste. Een percentage stijgt namelijk ook als uw totale aantal witte bloedcellen daalt, zonder dat er meer monocyten zijn. Het gangbare volwassenbereik ligt ruwweg tussen 0,2 en 1,0 ×10⁹/l, en elk laboratorium stelt daarbinnen zijn eigen grenzen vast, dus vergelijk uw uitslag met het bereik dat erop staat afgedrukt.

Monocyten blijven ongeveer één tot drie dagen in de bloedbaan. Daarna trekken ze uw weefsel in en worden ze macrofagen en dendritische cellen, en in die vorm blijven ze maanden actief. Het bloedgetal telt dus alleen de cellen die onderweg zijn: het is een doorstroommaat, en over de afweercapaciteit in uw weefsel zegt het niets. Dat onderscheid verklaart waarom één meting zo weinig draagt. U ziet een momentopname van een stroom in plaats van de omvang van een voorraad, en pas een reeks metingen laat een patroon zien.

Monocyten worden altijd samen met de andere witte bloedcellen beoordeeld, dus bekijk ook uw leukocyten, het totaal van alle witte bloedcellen. Wilt u ontsteking gerichter volgen, dan is CRP de gangbare waarde.

Een verhoogd monocytengetal vertelt u dat uw lichaam ergens op reageert. Een verhoogd aantal heet monocytose, met een gebruikelijke grens rond 1,0 ×10⁹/l, en bijna altijd is die reactief.

De oorzaken die voor vrouwen het meest ter zake doen, zijn chronische ontsteking en auto-immuunziekten. Reumatoïde artritis, lupus en sarcoïdose komen bij vrouwen vaker voor dan bij mannen, en alle drie kunnen het monocytengetal optillen. Inflammatoire darmziekten horen in hetzelfde rijtje: bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa hoort een verhoogd monocytengetal bij het ontstekingsbeeld, en buikklachten samen met een verhoogd getal zijn een reden om dat te laten uitzoeken. Ook langdurige of sluimerende infecties geven monocytose, bijvoorbeeld tuberculose of een hartklepontsteking; die zijn zeldzamer, maar horen wel bij het rijtje dat een arts nagaat.

In de zwangerschap verandert het hele bloedbeeld. Het totaal aantal witte bloedcellen stijgt normaal gesproken, en het monocytengetal kan meebewegen, dus een uitslag uit de zwangerschap leest u niet tegen een gewone referentiewaarde. Medicatie hoort ook in dat plaatje: corticosteroïden zoals prednison drukken het monocytengetal, soms fors, en een normaal getal onder prednison sluit een ontsteking dus niet uit.

Een verlaagd aantal is veel lastiger te duiden dan een verhoogd aantal. Onderin het referentiebereik zit de celteller aan de grens van zijn onderscheidend vermogen, en staat de rest van uw bloedbeeld goed, dan heeft zo'n getal doorgaans geen gevolg.

Monocyten worden meegeteld zodra u een volledig bloedbeeld met differentiatie laat doen, en dat gebeurt vaak bij aanhoudende vermoeidheid, bij gewrichtsklachten of bij buikklachten zonder duidelijke oorzaak.

Het moment in uw cyclus maakt voor dit getal weinig uit. Anders dan bij de hormoonwaarden hoeft u de afname er niet op te plannen, en dat scheelt een planningsstap die veel vrouwen wel gewend zijn. Bent u zwanger of net bevallen, meld dat dan bij de beoordeling, want het bloedbeeld verschuift in die periode en dat verandert hoe de uitslag gelezen moet worden. Gebruikt u prednison of een andere corticosteroïde, meld dat ook, want die drukken het monocytengetal en kunnen daarmee een verhoging maskeren die er wel degelijk is.

Wilt u weten of een verhoging aanhoudt, dan is één meting niet genoeg. Aanhoudend betekent herhaald gemeten over maanden, dus plan een herhaalmeting niet te snel na de eerste.