Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Hematologie

Hematocriet: normaalwaarden en wat een te hoge waarde betekent

Een hematocriettest meet het percentage van uw bloed dat uit rode bloedcellen bestaat. Het is een belangrijke indicator van het vermogen van uw bloed om zuurstof te transporteren en wordt vaak opgenomen in routinematige bloedpanelen.

Beoordeling door arts inbegrepen

Wat het meet

Hematocriet geeft aan welk deel van je bloed uit rode bloedcellen bestaat. Bloed bestaat grofweg uit vloeistof (plasma) en cellen; hematocriet is het aandeel dat door de rode bloedcellen wordt ingenomen, vaak weergegeven als l/l of als percentage.

De waarde wordt standaard meebepaald in het volledige bloedbeeld en loopt nauw samen met je hemoglobine en het aantal rode bloedcellen.

Omdat hematocriet een verhouding is en geen absolute hoeveelheid, wordt de waarde sterk beïnvloed door je vochtbalans. Uitdroging maakt het plasmadeel kleiner en verhoogt daarmee het hematocriet, zonder dat je meer rode bloedcellen hebt aangemaakt.

Waarom het belangrijk is

Een te laag hematocriet past bij bloedarmoede: er zijn te weinig rode bloedcellen om voldoende zuurstof te vervoeren. De oorzaken lopen gelijk op met die van een laag hemoglobine: ijzertekort, bloedverlies, een tekort aan vitamine B12 of foliumzuur, een chronische ziekte of een verminderde nierfunctie.

Een te hoog hematocriet betekent dat je bloed dikker en stroperiger is. Uitdroging is de meest voorkomende, en meestal onschuldige, verklaring. Roken, slaapapneu, verblijf op grote hoogte en een beenmergaandoening kunnen de aanmaak van rode bloedcellen echt verhogen.

Ook testosterontherapie verhoogt het hematocriet. Om die reden wordt de waarde tijdens TRT standaard gecontroleerd: bij te dik bloed neemt het risico op stolselvorming toe en kan de dosering aangepast moeten worden.

Wanneer testen

Hematocriet wordt standaard meebepaald in het volledige bloedbeeld, bijvoorbeeld bij vermoeidheid, bleekheid of kortademigheid bij inspanning.

De waarde is daarnaast belangrijk om te volgen tijdens testosterontherapie, omdat die het hematocriet kan verhogen. Ook bij duursporters is de waarde interessant, omdat te dik bloed de doorstroming juist kan belemmeren.

Zorg dat je goed gehydrateerd bent op het moment van de bloedafname en meet bij voorkeur in rust. Uitdroging of een zware inspanning kort voor de meting kan het hematocriet kunstmatig verhogen en tot een verkeerde conclusie leiden.

Symptomen

Lage waarden

Een te laag hematocriet geeft klachten die passen bij bloedarmoede: vermoeidheid, een bleke huid, kortademigheid bij inspanning, duizeligheid en een verminderd uithoudingsvermogen. De klachten ontstaan vaak geleidelijk.

Hoge waarden

Een verhoogd hematocriet geeft vaak geen klachten. Bij een sterk verhoogde waarde kunnen hoofdpijn, duizeligheid, een rood gelaat of tintelingen optreden. Omdat het bloed dikker wordt, neemt het risico op stolselvorming toe; een aanhoudend verhoogde waarde hoort door een arts beoordeeld te worden.

Leefstijltips

Drink voldoende, zeker op de dag van de bloedafname. Uitdroging is verreweg de meest voorkomende reden voor een schijnbaar verhoogd hematocriet.

Stoppen met roken verlaagt een structureel verhoogd hematocriet, omdat je lichaam dan minder rode bloedcellen hoeft aan te maken om hetzelfde zuurstoftransport te halen.

Gebruik je testosteron, laat je hematocriet dan volgens afspraak controleren. Een aanhoudend te hoge waarde vraagt om overleg met je arts over de dosering of andere maatregelen; ga daar niet zelf mee experimenteren.

Veelgestelde vragen

Wat betekent een te hoog hematocriet?
Je bloed is dan dikker. Uitdroging is de meest voorkomende en meestal onschuldige oorzaak. Roken, slaapapneu, verblijf op grote hoogte, testosterontherapie of een beenmergaandoening kunnen de aanmaak van rode bloedcellen echt verhogen.
Wat betekent een te laag hematocriet?
Een laag hematocriet past bij bloedarmoede. IJzertekort, bloedverlies, een tekort aan vitamine B12 of foliumzuur, een chronische ziekte of een verminderde nierfunctie kunnen de oorzaak zijn.
Wat is het verschil tussen hematocriet en hemoglobine?
Hemoglobine meet hoeveel zuurstofbindend eiwit er in je bloed zit. Hematocriet meet welk deel van je bloedvolume uit rode bloedcellen bestaat. De twee lopen sterk samen en worden altijd naast elkaar beoordeeld.
Verhoogt testosteron mijn hematocriet?
Ja, testosterontherapie stimuleert de aanmaak van rode bloedcellen en verhoogt daarmee het hematocriet. Daarom wordt de waarde tijdens TRT standaard gecontroleerd en zo nodig de dosering aangepast.
Kan uitdroging mijn uitslag beïnvloeden?
Ja, en aanzienlijk. Hematocriet is een verhouding: bij uitdroging krimpt het plasmadeel en stijgt de waarde, zonder dat je meer rode bloedcellen hebt. Drink daarom voldoende voor de bloedafname.
Is een hoog hematocriet gunstig voor mijn sportprestaties?
Niet automatisch. Meer rode bloedcellen kunnen meer zuurstof vervoeren, maar bij een te hoog hematocriet wordt het bloed stroperig, neemt de doorstroming af en stijgt het risico op stolselvorming.

Hematocriet

€10,-