AMH (Anti-Mülleriaans Hormoon)

Uw eierstokken bevatten een voorraad follikels die al voor uw geboorte is aangelegd en die daarna alleen nog kleiner wordt. Uit die voorraad treedt elke maand een groepje kleine follikels aan. Het merendeel verdwijnt weer, en hooguit één brengt een eicel tot rijping. Het zijn precies die kleine, net gestarte follikels waarvan de granulosacellen AMH afgeven.

De hoeveelheid AMH in uw bloed is daarmee ruwweg evenredig met de omvang van dat groepje, en dus met de voorraad waaruit het komt. Daarom loopt de AMH-waarde zo gelijk op met de antrale follikeltelling die een gynaecoloog op de echo doet: beide schatten hetzelfde, de een in bloed en de ander in beeld.

Wat AMH telt, is een aantal. Over de kwaliteit van de eicellen in die voorraad zegt de waarde niets, terwijl juist die kwaliteit sterk met uw leeftijd samenhangt en in belangrijke mate bepaalt hoe groot de kans op een gezonde zwangerschap is. Een geruststellend getal is dus geen garantie, en een tegenvallend getal is geen oordeel.

De kleine follikels die AMH maken, groeien in deze fase nog zonder aansturing vanuit de hypofyse. Daardoor beweegt AMH nauwelijks mee met de cyclus, terwijl FSH en oestradiol per cyclusdag sterk verschillen en juist rond dag 3 moeten worden geprikt. Die eigenschap, en niet de uitslag zelf, is het handigste dat u over deze bepaling kunt weten.

De uitslag staat meestal in µg/l, een eenheid die getalsmatig gelijk is aan de ng/ml uit de internationale literatuur. Werkt uw laboratorium met pmol/l, vermenigvuldig dan met ongeveer 7,1.

Let tot slot op het referentiebereik dat op uw uitslag is afgedrukt, meestal 1,00 tot 13,00 µg/l. Dat bereik is niet gecorrigeerd voor leeftijd. "Binnen de referentiewaarden" betekent daardoor iets totaal anders voor een vrouw van 24 dan voor een vrouw van 41. Bij de eerste kan dezelfde uitslag laag zijn voor haar leeftijd; bij de tweede is hij ruim gemiddeld. Zonder leeftijd erbij is een AMH-waarde eenvoudigweg niet te lezen.

AMH is het getal waarop veel beslissingen rond een kinderwens worden gebouwd, en juist daarom loont het om precies te zijn over waar het sterk in is en waar het niets over zegt.

Waar AMH sterk in is: voorspellen hoe uw eierstokken reageren op hormonale stimulatie. Omdat de waarde samenhangt met het aantal follikels dat kan worden aangesproken, gebruikt een arts uw AMH-waarde bij ivf om drie dingen in te schatten. Hoeveel eicellen een stimulatiecyclus waarschijnlijk oplevert. Welke startdosering gonadotrofinen daarbij past. En hoe groot het risico is op een overreactie met het ovarieel hyperstimulatiesyndroom. Een lage waarde maakt een bescheiden oogst waarschijnlijker; een hoge waarde vraagt juist om voorzichtiger doseren. Dezelfde logica geldt bij het invriezen van eicellen: AMH helpt inschatten hoeveel vriescycli er nodig zijn om op een realistisch aantal ingevroren eicellen uit te komen. Dat maakt de keuze concreet in plaats van gevoelsmatig, en dat is de reden dat deze bepaling in de fertiliteitszorg zo'n vaste plaats heeft gekregen.

Waar AMH niet sterk in is: voorspellen of en wanneer u op natuurlijke wijze zwanger wordt. In een onderzoek onder vrouwen zonder bekend vruchtbaarheidsprobleem die net waren begonnen met proberen (Steiner e.a., JAMA 2017) hadden vrouwen met een lage AMH-waarde geen wezenlijk kleinere kans om binnen zes tot twaalf cycli zwanger te worden dan vrouwen met een normale waarde. Een lage waarde bij een regelmatige cyclus betekent dus niet dat een natuurlijke zwangerschap van tafel is. Behandel AMH daarom als een planningsgetal en niet als een aftelklok. Het helpt u kiezen wanneer u iets doet, niet of het gaat lukken.

Aan de andere kant van het spectrum staat het polycysteus-ovariumsyndroom. Daarbij is AMH juist vaak verhoogd, omdat er veel kleine follikels tegelijk actief blijven. De internationale PCOS-richtlijn uit 2023 staat toe om een verhoogd serum-AMH bij volwassen vrouwen te gebruiken als alternatief voor de echo om polycysteuze eierstokken (PCOM) aan te tonen. PCOM is één van de drie Rotterdam-criteria, naast tekenen van hyperandrogenisme en een verstoorde eisprong, en er moet aan twee van de drie zijn voldaan. Een verhoogd AMH kan dus voor één criterium in de plaats komen, maar stelt de diagnose niet. Die blijft bij de arts, die ook naar uw cyclus kijkt en naar androgenen zoals totaal testosteron en het bindende eiwit SHBG. Twee harde grenzen horen daarbij: binnen acht jaar na de eerste menstruatie wordt AMH hiervoor niet aanbevolen, en er bestaat geen internationaal vastgelegde afkapwaarde. De grens die een laboratorium hanteert (bijvoorbeeld rond 3,2 µg/l op sommige platformen) is testafhankelijk.

En dat brengt ons bij de meetmethode. AMH-bepalingen zijn niet gestandaardiseerd. Hetzelfde buisje bloed kan bij twee laboratoria twee verschillende getallen opleveren. Vergelijk uw uitslag daarom nooit met die van een vriendin bij een andere aanbieder, en volg uw eigen waarde over de jaren alleen binnen hetzelfde laboratorium.

Voor AMH hoeft u niets te plannen. De bepaling kan op elke cyclusdag, ook tijdens de menstruatie, en nuchter zijn is niet nodig. Dat is het praktische verschil met de cyclusgebonden hormonen, waarvoor u een afspraak rond cyclusdag 3 moet inpassen.

Een bepaling is vooral zinvol op momenten waarop u iets wilt beslissen: als u overweegt eicellen in te laten vriezen, als u een kinderwens uitstelt en wilt weten hoe uw reserve ervoor staat, voorafgaand aan een ivf- of iui-traject, bij een cyclus die al maanden onregelmatig is of wegblijft, en voor en na een eierstokoperatie. Bij het verwijderen van een endometriosecyste gaat vaak gezond eierstokweefsel mee verloren, waardoor AMH daarna kan dalen. Een meting vooraf geeft u dan een vertrekpunt. Ook na chemotherapie wordt AMH gebruikt om te volgen of de eierstokfunctie zich herstelt.

Is uw cyclus onregelmatig of blijft de menstruatie weg, dan staat AMH nooit alleen. Uw arts kijkt in dezelfde afname vrijwel altijd ook naar prolactine en TSH, omdat een verhoogd prolactine of een schildklier die te snel of te traag werkt de cyclus op precies dezelfde manier kan verstoren.

Gebruikt u gecombineerde hormonale anticonceptie (de pil, de ring of het staafje), vermeld dat dan bij uw uitslag. Die onderdrukt AMH met gemiddeld ongeveer een kwart, en het sterkst bij vrouwen die toch al aan de lage kant zitten. Uw uitslag onderschat dan uw werkelijke reserve. Het effect is omkeerbaar en verdwijnt doorgaans binnen enkele maanden na stoppen. Stop echter nooit op eigen initiatief met uw anticonceptie om een bloedwaarde te laten meten; bespreek dat met uw arts.

Hieronder staat de AMH-waarde per leeftijd in een tabel: de mediaan en de middelste helft van de vrouwen uit een groot leeftijdsgestratificeerd cohort. Deze getallen dienen uitsluitend ter oriëntatie, geen afkapwaarde.

Deze tabel laat zien waarom het afgedrukte referentiebereik misleidt. Rond het 36e levensjaar zakt de mediaan al onder de veelgebruikte grens van 1,2 µg/l voor een verminderde ovariële reserve: de helft van alle vrouwen van die leeftijd zit daaronder, zonder dat er iets mis is. Een AMH-waarde van 0,5 µg/l op 40-jarige leeftijd valt buiten het gedrukte bereik en is voor die leeftijd doodgewoon. Let bovendien op de derde kolom: de spreiding binnen elke leeftijdsgroep is fors, dus twee gezonde vrouwen van dezelfde leeftijd kunnen ver uit elkaar liggen. De getallen zijn met één specifieke test gemeten en uw laboratorium kan andere absolute waarden hanteren. Laat uw uitslag daarom altijd door een arts naast uw leeftijd, uw cyclus en uw plannen leggen.