Lp(a) bij vrouwen: zwangerschap, overgang en hormoonbehandeling

Q: Stijgt Lp(a) na de overgang?

Over Lp(a) na de overgang is de EAS-consensus niet eenduidig: de tekst schrijft dat de waarde bij vrouwen rond de overgang de neiging heeft te stijgen, terwijl de tabel met niet-genetische invloeden bij de overgang geen of minimaal effect vermeldt.

Q: Is Lp(a) bij vrouwen anders dan bij mannen?

Ja, Lp(a) ligt volgens de EAS bij vrouwen over het algemeen ongeveer 5 tot 10% hoger dan bij mannen, zowel bij mensen van zwarte als van witte afkomst. De EAS noemt de Lp(a)-waarde van mannen relatief constant.

Q: Heeft de schildklier invloed op Lp(a)?

Ja, een te traag werkende schildklier verhoogt Lp(a) volgens de EAS, en behandeling verlaagt de waarde met 5 tot 20%. Een te snel werkende schildklier verlaagt Lp(a), en na behandeling met schildklierremmers of radioactief jodium stijgt de waarde met 20 tot 25%.

Lp(a), voluit lipoproteïne(a), is volgens de Nederlandse richtlijn erfelijke dyslipidemie een LDL-lipoproteïne, een vetdeeltje dat cholesterol vervoert, waaraan een eiwit gekoppeld is dat apolipoproteïne(a) heet. Volgens de European Atherosclerosis Society (EAS) is Lp(a) net als LDL een deeltje met apoB, maar circuleren er veel minder van.

Een hoge Lp(a) hangt volgens de EAS oorzakelijk samen met hart- en vaatziekten en met vernauwing van de aortaklep, en de waarde is grotendeels erfelijk. Alleen een bloedtest laat zien hoeveel Lp(a) er is.

Unilabs meet Lp(a) in nanomol per liter, hanteert < 60 nmol/l als referentiewaarde, zonder onderscheid naar geslacht, en noemt 75 tot 125 nmol/l een grijs gebied voor hart- en vaatziekte.

Beoordeling door arts inbegrepen

Lp(a) is een vetdeeltje waarvan de hoogte grotendeels erfelijk vastligt. Laboratoria rapporteren het in nmol/l of mg/l, dus een uitslag is alleen te vergelijken met de grens van het laboratorium dat hem mat.

Star-SHL en Diagnostiek voor U hanteren < 75 nmol/l, Unilabs < 60 nmol/l en Certe < 500 mg/l.
Leefstijl heeft weinig invloed op de hoogte van Lp(a).
Een meting kan zinvol zijn bij hart- en vaatziekte op jonge leeftijd of bij hart- en vaatziekte in de familie.

Wanneer is deze waarde afwijkend?

Afkapwaarden per uitslag, in g/l
Uitslag	Waarde (g/l)
Normaal	< 0,3
Grenswaarde	0,3–0,5
Verhoogd	≥ 0,5

Lp(a) is grotendeels erfelijk bepaald en blijft levenslang vrijwel constant. Het risico stijgt geleidelijk met de waarde; de EAS benadrukt dat er geen biologische drempel is. De NHG-Standaard CVRM hanteert > 50 mg/dl (0,50 g/l, 80e percentiel) als afkapwaarde en adviseert géén screening van de algemene bevolking. Sommige laboratoria hanteren een strengere bovengrens (0,3 g/l), die overeenkomt met de EAS-ondergrens van het grijze gebied.

Bron: Nederlands Huisartsen Genootschap Referentiepopulatie: Volwassenen (NHG-Standaard CVRM; EAS 2022)

Bron: European Atherosclerosis Society Referentiepopulatie: Volwassenen (NHG-Standaard CVRM; EAS 2022)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Lp(a): wat Nederlandse laboratoria hanteren

De bovengrens loopt van 60 nmol/l bij Unilabs tot 75 nmol/l bij Star-shl.

Referentiewaarden per groep, in nmol/l
Laboratorium	Groep	Referentiewaarde (nmol/l)	Verhouding op schaal
Star-shl	· Iedereen · een grens, geen bereik	< 75 nmol/l	75
Unilabs	· Iedereen · een grens, geen bereik	< 60 nmol/l	60
Unilabs	· Iedereen · grijs gebied voor hart- en vaatziekte	75–125 nmol/l	75 125
Unilabs	· Iedereen · een grens, geen bereik · verhoogd risico op hart- en vaatziekte	> 125 nmol/l	125
Certe	· Iedereen · 18 jaar en ouder · een grens, geen bereik	< 500 mg/L mg/L
Certe	· Iedereen · grijs gebied	300–500 mg/L mg/L
Certe	· Iedereen · een grens, geen bereik · hoog risico	> 500 mg/L mg/L
Diagnostiek voor U	· Iedereen · een grens, geen bereik	< 75 nmol/L	75

0 137,5 nmol/l

Bron: Star-shl

Bron: Unilabs

Bron: Certe

Bron: Diagnostiek voor U

Elke waarde zoals het laboratorium die zelf publiceert, opgehaald in 2026.

Lp(a): wat deze test meet

Een Lp(a)-meting geeft de concentratie lipoproteïne(a) in het serum, bij Unilabs in nanomol per liter. Unilabs schrijft dat de Lp(a)-concentratie meestal genetisch bepaald is en omgekeerd samenhangt met het aantal herhalingen van een eiwitdomein in apo(a): minder herhalingen, meer Lp(a).

Lp(a): waarom deze waarde ertoe doet

Het risico op hart- en vaatziekten stijgt volgens de EAS geleidelijk met de Lp(a)-waarde, ook bij waarden onder de gangbare grenzen. De Nederlandse richtlijn erfelijke dyslipidemie acht dat risico verhoogd bij een Lp(a) boven het 80e percentiel, 50 mg/dl.

Lp(a): zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing: Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname: Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
Waar: 650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

Lp(a): wanneer is meten zinvol?

Lp(a) meten adviseert de EAS-consensus van 2022 bij elke volwassene minstens één keer; de Nederlandse richtlijn erfelijke dyslipidemie ziet geen rechtvaardiging voor screening van de algemene bevolking. Een positieve familiegeschiedenis van hart- en vaatziekte of van verhoogd Lp(a) noemt de Nederlandse richtlijn als situatie waarin een meting overwogen kan worden.

Lp(a): klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Een lage Lp(a), onder 60 nmol/l bij Unilabs, valt binnen de referentiewaarde. Hormoonvervangende therapie na de overgang verlaagt Lp(a) volgens de EAS met ongeveer 25%.

Hoge waarden

Volgens de EAS maakt een hoge Lp(a) vernauwing van de aortaklep en hart- en vaatziekten waarschijnlijker. Tijdens een zwangerschap stijgt Lp(a) volgens de EAS tot het dubbele.

Lp(a): oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verlaagt

Verminderde leverfunctie

Lp(a) wordt in de lever gemaakt, dus een slechter werkende lever kan de waarde verlagen.
Te snel werkende schildklier

Een te snelle schildklier kan Lp(a) verlagen; na behandeling stijgt de waarde met 20 tot 25 procent.
Hormoonbehandeling na de overgang

Hormoonvervangende therapie na de overgang verlaagt Lp(a) met ongeveer 25 procent.
Ernstige acute ziekte

Bij levensbedreigende toestanden zoals sepsis of zware brandwonden is Lp(a) lager.

Wat de waarde verhoogt

Erfelijke aanleg

Aangenomen wordt dat de hoogte van Lp(a) vooral genetisch vastligt en vanaf volwassen leeftijd nauwelijks verandert.
Nierziekte

Een verminderde nierfunctie kan Lp(a) verhogen, en bij het nefrotisch syndroom is de waarde 3 tot 5 keer zo hoog.
Zwangerschap

Tijdens een zwangerschap kan Lp(a) verdubbelen.
Te traag werkende schildklier

Een te trage schildklier kan Lp(a) verhogen; behandeling verlaagt de waarde met 5 tot 20 procent.

Lp(a): leefstijl en deze waarde

Bij een hoge Lp(a) leest de EAS de uitslag binnen het totale risico op hart- en vaatziekten. Volgens de Nederlandse richtlijn erfelijke dyslipidemie leidde het verlagen van Lp(a) met hormoonvervangende therapie of met nicotinezuur in studies niet tot minder hart- en vaatziekte.

Lp(a): veelgestelde vragen

Stijgt Lp(a) na de overgang?

Over Lp(a) na de overgang is de EAS-consensus niet eenduidig: de tekst schrijft dat de waarde bij vrouwen rond de overgang de neiging heeft te stijgen, terwijl de tabel met niet-genetische invloeden bij de overgang geen of minimaal effect vermeldt.

Is Lp(a) bij vrouwen anders dan bij mannen?

Ja, Lp(a) ligt volgens de EAS bij vrouwen over het algemeen ongeveer 5 tot 10% hoger dan bij mannen, zowel bij mensen van zwarte als van witte afkomst. De EAS noemt de Lp(a)-waarde van mannen relatief constant.

Heeft de schildklier invloed op Lp(a)?

Ja, een te traag werkende schildklier verhoogt Lp(a) volgens de EAS, en behandeling verlaagt de waarde met 5 tot 20%. Een te snel werkende schildklier verlaagt Lp(a), en na behandeling met schildklierremmers of radioactief jodium stijgt de waarde met 20 tot 25%.

Lp(a): bronnen

Kronenberg F, Mora S, Stroes ESG, et al. Lipoprotein(a) in atherosclerotic cardiovascular disease and aortic stenosis: a European Atherosclerosis Society consensus statement. Eur Heart J 2022;43(39):3925-3946. Grijs gebied 30-50 mg/dl, per de FAQ in Atherosclerosis 2023. (opgehaald 2026) doi.org
NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement (M84). Gepubliceerd juni 2019, laatste aanpassing september 2024. Tabel 22, Overzicht van afkapwaarden bij niet-nuchter afgenomen bloed (80e percentiel): "Lp(a) > 50 mg/dl". Geraadpleegd 14 juli 2026. (opgehaald 2026) richtlijnen.nhg.org
Star-shl, Labbepalingen (referentiewaarden per bepaling), star-shl.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) star-shl.nl
Unilabs, Bepalingenklapper (referentiewaarden per bepaling), bepalingenklapper.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenklapper.nl
Certe, Bepalingenwijzer (referentiewaarden per bepaling), bepalingenwijzer.certe.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenwijzer.certe.nl
Diagnostiek voor U, eLabgids (Referentiewaarden DvU), diagnostiek.getincontrol.eu, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) diagnostiek.getincontrol.eu
Kronenberg F, et al. Lipoprotein(a) in atherosclerotic cardiovascular disease and aortic stenosis: a European Atherosclerosis Society consensus statement. Eur Heart J 2022;43(39):3925-3946, Table 1. (opgehaald 2026) pmc.ncbi.nlm.nih.gov
Federatie Medisch Specialisten, Richtlijn Erfelijke dyslipidemie in de 2e en 3e lijn, module Behandeling patiënten met verhoogd Lp(a), richtlijnendatabase.nl, geraadpleegd 2026-10-03 (opgehaald 2026) richtlijnendatabase.nl

Zie Lunarahealth vaker in Google

Voeg ons toe als voorkeursbron. Google laat onze artikelen dan vaker zien in je zoekresultaten en in AI-overzichten. Je kunt dit op elk moment weer uitzetten.

Dat lukte niet. Probeer het opnieuw.

Onderzoeken met verwante waarden

Deze panelen meten waarden uit dezelfde categorie als deze marker.

Gezondheidscheck

Uitgebreide Gezondheidscheck

Ons breedste panel: CBC, schildklier, vitaminen, lipiden, lever, nieren en HbA1c.

HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Triglyceriden Kreatinine eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) Vrij T4 (Thyroxine) LDL Cholesterol Leverfunctietest Vitamine B12 Vitamine D (25-OH) Vrij T3 (Trijodothyronine) Ferritine HDL Cholesterol Klein Bloedbeeld LDL/HDL-ratio

€259,-

Gezondheidscheck