Home
/
Markers
/
Hart en Vaten
/
Non-HDL-cholesterol

Non-HDL-cholesterol: wat het getal telt, de streefwaarden en de rol van de schildklier

Q: Kan een trage schildklier het cholesterol verhogen?

Ja, een te traag werkende schildklier kan volgens Thuisarts een hoog cholesterol geven, en de richtlijn erfelijke dyslipidemie noemt hypothyreoïdie een secundaire oorzaak van een verhoogd totaal- en LDL-cholesterol. Omdat LDL-cholesterol deel uitmaakt van non-HDL-cholesterol, verhoogt een hoger LDL ook de non-HDL-waarde.

Q: Verschilt de HDL-grens tussen mannen en vrouwen?

Ja, Star-SHL geeft voor HDL-cholesterol bij mannen 0,9 tot 1,7 mmol/l en bij vrouwen 1,1 tot 2,0 mmol/l, en de Europese consensus van EAS en EFLM staat geslachtsspecifieke afkapwaarden voor HDL toe. Voor non-HDL-cholesterol geeft geen van de laboratoria een referentiewaarde, voor vrouwen noch voor mannen.

Q: Wanneer geldt een streefwaarde van 3,4 mmol/l?

Een streefwaarde van < 3,4 mmol/l voor non-HDL-cholesterol geldt volgens Certe bij patiënten met een hoog of zeer hoog cardiovasculair risico, diabetes mellitus en/of chronische nierschade. Certe noemt die waarde bij het volgen van een cholesterolverlagende behandeling.

Cholesterol is volgens Thuisarts een vette stof waarmee het lichaam cellen, hormonen en gal maakt. Non-HDL-cholesterol omvat het cholesterol in alle deeltjes die de CVRM-richtlijn atherogeen noemt, deeltjes die aderverkalking kunnen veroorzaken, en laat het HDL weg, waarvan Thuisarts zegt dat een hoge waarde juist goed is voor de bloedvaten.

Een cholesterol dat jarenlang te hoog is, vergroot volgens Thuisarts de kans op een ziekte van hart en bloedvaten, terwijl het zelf geen klachten geeft. Of uw non-HDL-cholesterol verhoogd is, laat alleen een bloedtest zien.

Certe noemt voor non-HDL-cholesterol alleen streefwaarden, bij het volgen van een cholesterolverlagende behandeling: < 2,6 mmol/l bij patiënten met hart- en vaatziekten onder 70 jaar, en < 3,4 mmol/l bij een hoog of zeer hoog cardiovasculair risico, diabetes mellitus en/of chronische nierschade.

Beoordeling door arts inbegrepen

Non-HDL-cholesterol is het totale cholesterol min het HDL-cholesterol: het cholesterol in alle deeltjes die aderverkalking kunnen veroorzaken. Laboratoria geven er geen normaalwaarde voor; de Nederlandse CVRM-richtlijn noemt een niet-nuchtere waarde boven 3,9 mmol/l afwijkend, en bij behandeling gelden streefwaarden onder 3,4 of onder 2,6 mmol/l.

Non-HDL-cholesterol kan niet-nuchter worden bepaald en wordt berekend uit een gewone cholesterolmeting.
Volgens de Nederlandse CVRM-richtlijn hoort een non-HDL-streefwaarde onder 2,6 mmol/l bij een LDL-cholesterol onder 1,8 mmol/l, na een doorgemaakte hart- of vaatziekte, en een streefwaarde onder 3,4 bij een LDL onder 2,6, bij een ander verhoogd risico; beide gelden tot en met 70 jaar, en de richtlijn zegt dat streefwaarden met enige nuance gebruikt moeten worden.
Non-HDL-cholesterol is een van de waarden in de SCORE2-tabel, die het risico op hart- en vaatziekten schat.

Wanneer is deze waarde afwijkend?

Afkapwaarden per uitslag, in mmol/l
Uitslag	Waarde (mmol/l)
Normaal	< 3,9
Verhoogd	≥ 3,9

Non-HDL-cholesterol wordt berekend als totaal cholesterol min HDL-cholesterol en telt al het "slechte" (atherogene) cholesterol bij elkaar op. Omdat het niet gevoelig is voor nuchter zijn, kan het in niet-nuchter bloed worden bepaald. De grens van 3,9 mmol/l is de afkapwaarde van de NHG-Standaard CVRM voor niet-nuchter bloed (80e percentiel). Welke waarde voor u wenselijk is, hangt af van uw totale risico op hart- en vaatziekten: is er een behandelindicatie, dan hanteert de NHG een lagere streefwaarde - < 3,4 mmol/l bij hoog risico en < 2,6 mmol/l bij zeer hoog risico (bijvoorbeeld na een hart- of vaatziekte). Bespreek uw uitslag met uw huisarts.

Bron: NHG Referentiepopulatie: Nederlandse volwassenen (niet-nuchter, 80e percentiel)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Non-HDL-cholesterol: wat deze test meet

Non-HDL-cholesterol geeft het cholesterol buiten HDL in millimol per liter (mmol/l), uitgerekend als totaal cholesterol min HDL-cholesterol. Certe schrijft dat LDL- of non-HDL-cholesterol wordt gebruikt om het effect van een cholesterolverlagende behandeling te volgen.

Non-HDL-cholesterol: waarom deze waarde ertoe doet

Non-HDL-cholesterol neemt volgens de CVRM-richtlijn het cholesterol mee in alle apoB-houdende, 'slechte' lipoproteïnen, en vervangt daarom in de SCORE2-modellen de verhouding tussen totaal cholesterol en HDL. Bij een jarenlang te hoog cholesterol noemt Thuisarts onder meer hartkramp, een hartaanval, een beroerte en nierschade als ziektes waarop het risico groter wordt.

Non-HDL-cholesterol: zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing: Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname: Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
Waar: 650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

Non-HDL-cholesterol: wanneer is meten zinvol?

Non-HDL-cholesterol hoeft niet nuchter te worden bepaald, en bij een hoog cholesterol adviseert de richtlijn erfelijke dyslipidemie onder meer de schildklierwaarde TSH te bepalen, om een secundaire oorzaak zoals een trage schildklier uit te sluiten. Dezelfde richtlijn noemt daarvoor ook kreatinine en eiwit in de urine.

Non-HDL-cholesterol: klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Een laag non-HDL-cholesterol kan volgen uit een te snel werkende schildklier, die volgens een overzichtsartikel uit 2008 samengaat met een lager totaal, LDL- en HDL-cholesterol. Dat overzichtsartikel bespreekt non-HDL-cholesterol zelf niet.

Hoge waarden

Een hoog non-HDL-cholesterol veroorzaakt geen klachten, schrijft Thuisarts over een hoog cholesterol. Bij een jarenlang te hoog cholesterol kunnen de bloedvaten volgens Thuisarts dicht gaan zitten, meestal langzaam en steeds een beetje meer, met meer kans op hartkramp, een hartaanval, een beroerte en etalagebenen.

Non-HDL-cholesterol: oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verlaagt

Cholesterolverlagende medicijnen

Cholesterolverlagers zoals statines verlagen non-HDL-cholesterol; bij preventie streeft de Britse NICE-richtlijn naar meer dan 40 procent daling.
Acute ziekte

Bij het begin van een acute ziekte daalt het totale cholesterol, en tijdens het herstel komt het weer op het normale niveau.

Wat de waarde verhoogt

Erfelijk hoog cholesterol

De meest voorkomende erfelijke oorzaak van hoog LDL-cholesterol, en daarmee van hoog non-HDL-cholesterol, is een optelsom van veel kleine genvarianten; familiaire hypercholesterolemie, door één gen, komt voor bij ongeveer 1 op de 250 mensen.
Te traag werkende schildklier

Een te traag werkende schildklier kan het LDL-cholesterol verhogen, en daarmee non-HDL-cholesterol, dat het LDL-cholesterol bevat; de Nederlandse richtlijn erfelijke dyslipidemie adviseert daarom onder meer TSH te laten bepalen.
Anabole steroïden of eiwitverlies via de nieren

Anabole steroïden en een nierziekte met veel eiwitverlies in de urine (nefrotisch syndroom) kunnen het LDL-cholesterol verhogen, en daarmee non-HDL-cholesterol.
Alcohol of slecht ingestelde diabetes

Veel alcohol en slecht ingestelde diabetes zijn volgens de Britse NICE-richtlijn mogelijke oorzaken van afwijkende bloedvetten, waaronder non-HDL-cholesterol.
Eten, gewicht en beweging

Ongezond eten met veel verzadigd vet, te zwaar zijn en weinig bewegen kunnen het cholesterol verhogen, en daarmee non-HDL-cholesterol.

Non-HDL-cholesterol: leefstijl en deze waarde

Non-HDL-cholesterol is een deel van het totale cholesterol, en bij een hoog cholesterol wordt het risico op hart- en vaatziekten volgens Thuisarts groter met onder meer roken, hoge bloeddruk, diabetes en reuma. Een hoog non-HDL-cholesterol bespreekt u met uw huisarts.

Non-HDL-cholesterol: veelgestelde vragen

Kan een trage schildklier het cholesterol verhogen?

Ja, een te traag werkende schildklier kan volgens Thuisarts een hoog cholesterol geven, en de richtlijn erfelijke dyslipidemie noemt hypothyreoïdie een secundaire oorzaak van een verhoogd totaal- en LDL-cholesterol. Omdat LDL-cholesterol deel uitmaakt van non-HDL-cholesterol, verhoogt een hoger LDL ook de non-HDL-waarde.

Verschilt de HDL-grens tussen mannen en vrouwen?

Ja, Star-SHL geeft voor HDL-cholesterol bij mannen 0,9 tot 1,7 mmol/l en bij vrouwen 1,1 tot 2,0 mmol/l, en de Europese consensus van EAS en EFLM staat geslachtsspecifieke afkapwaarden voor HDL toe. Voor non-HDL-cholesterol geeft geen van de laboratoria een referentiewaarde, voor vrouwen noch voor mannen.

Wanneer geldt een streefwaarde van 3,4 mmol/l?

Een streefwaarde van < 3,4 mmol/l voor non-HDL-cholesterol geldt volgens Certe bij patiënten met een hoog of zeer hoog cardiovasculair risico, diabetes mellitus en/of chronische nierschade. Certe noemt die waarde bij het volgen van een cholesterolverlagende behandeling.

Non-HDL-cholesterol: bronnen

Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement. Praktische handleiding, 2024. Geraadpleegd 14 juli 2026. (opgehaald 2026) richtlijnen.nhg.org
NICE guideline NG238, Cardiovascular disease: risk assessment and reduction, including lipid modification, Recommendations, consulted 2026-10-06. (opgehaald 2026) nice.org.uk
Elmehdawi RR. Hypolipidemia: a word of caution. Libyan J Med 2008;3(2):84-90. (opgehaald 2026) pmc.ncbi.nlm.nih.gov
Richtlijn (Erfelijke) dyslipidemie in de 2e en 3e lijn, module Differentiaaldiagnose bij hypercholesterolemie, gepubliceerd 2018-04-03, geraadpleegd 2026-10-06 (opgehaald 2026) richtlijnendatabase.nl
Thuisarts.nl (NHG), Ik heb een hoog cholesterol, geraadpleegd 2026-10-16 (opgehaald 2026) thuisarts.nl

Zie Lunarahealth vaker in Google

Voeg ons toe als voorkeursbron. Google laat onze artikelen dan vaker zien in je zoekresultaten en in AI-overzichten. Je kunt dit op elk moment weer uitzetten.

Dat lukte niet. Probeer het opnieuw.

Onderzoeken met verwante waarden

Deze panelen meten waarden uit dezelfde categorie als deze marker.

Gezondheidscheck

Uitgebreide Gezondheidscheck

Ons breedste panel: CBC, schildklier, vitaminen, lipiden, lever, nieren en HbA1c.

HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Triglyceriden Kreatinine eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) Vrij T4 (Thyroxine) LDL Cholesterol Leverfunctietest Vitamine B12 Vitamine D (25-OH) Vrij T3 (Trijodothyronine) Ferritine HDL Cholesterol Klein Bloedbeeld LDL/HDL-ratio

€259,-

Gezondheidscheck