Calcium bloedonderzoek in zwangerschap en overgang

Het bloedonderzoek meet het totale calcium in het bloed, in mmol/l. Dat totaal bestaat uit drie delen: ongeveer 45 procent is gebonden aan eiwitten, vooral aan albumine, nog eens 45 procent is vrij of geïoniseerd calcium, de actieve vorm, en de overige 10 procent is gebonden aan andere kleine moleculen.

Omdat bijna de helft aan albumine vastzit, volgt het totale calcium het albuminegehalte: daalt albumine, dan daalt het gemeten totaal mee, terwijl het vrije calcium normaal kan blijven. Daarom rekenen laboratoria soms een gecorrigeerd calcium uit. Per 10 g/l albumine onder de 40 g/l ligt het totale calcium ongeveer 0,2 mmol/l lager, en een veelgebruikte formule is gecorrigeerd calcium = gemeten calcium + 0,02 x (40 - albumine in g/l), met per laboratorium iets verschillende constanten. Studies laten zien dat die formule de calciumstatus vaak verkeerd indeelt, vooral bij albumine onder 30 g/l; geïoniseerd calcium is dan de betere meting, en volgens de NVKC ligt dat in veneus bloed tussen 1,15 en 1,33 mmol/l.

Voor volwassenen geeft de NUMBER-studie 2,18 tot 2,55 mmol/l, de NVKC noemt 2,10 tot 2,55 mmol/l, en het laboratorium dat deze test uitvoert drukt 2,15 tot 2,55 mmol/l op uw uitslag af. De grenzen op uw eigen uitslag zijn leidend.

Ook de bloedafname telt. Lang stuwen met de stuwband kan het totale calcium verhogen doordat het bloed plaatselijk indikt; binnen ongeveer een minuut is dat effect te verwaarlozen, en ook uw houding tijdens de afname verschuift de waarde, dus kort stuwen is het advies.

Het bijschildklierhormoon PTH en vitamine D houden calcium in het bloed binnen nauwe grenzen, en om die waarde stabiel te houden haalt het lichaam zo nodig calcium uit het bot. Een normale uitslag zegt daarom niets over uw botdichtheid.

In de zwangerschap verdunt het bloed, waardoor albumine daalt. Het totale calcium daalt mee en valt soms onder het referentiebereik, terwijl het geïoniseerde calcium stabiel blijft. Het voor albumine gecorrigeerde calcium stijgt in de zwangerschap juist kunstmatig. Beide gangbare getallen geven dan een vertekend beeld. Geïoniseerd calcium is tijdens de zwangerschap daarom de betere meting, en een laag totaal calcium betekent dan niet vanzelf dat het actieve calcium laag is.

Na de overgang kan botverlies optreden, maar het calcium in uw bloed laat dat niet zien; botdichtheid wordt gemeten met een DEXA-scan. Een overactieve bijschildklier, primaire hyperparathyreoïdie, komt drie tot vier keer vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Zij treft vooral vrouwen na de overgang, met een piek tussen 50 en 60 jaar. Is uw calcium na de overgang verhoogd, dan hoort daar een meting van PTH bij. Een uitslag alleen stelt geen diagnose; dat doet de huisarts met vervolgonderzoek.

Slikt u vitamine D of calcium als supplement, weet dan dat te veel vitamine D of calciumcarbonaat het calcium kan verhogen. Bespreek uw supplementen daarom met de huisarts, zeker bij een hoge uitslag. Verhoog een supplement nooit zelf op basis van een lage uitslag. Blijft uw calcium afwijken, dan is dat een reden om naar de huisarts te gaan. Die leest de uitslag samen met albumine, PTH, vitamine D, fosfaat, magnesium en de nierfunctie.

U kunt calcium laten meten bij klachten die passen bij een te laag of te hoog calcium, en een meting is ook zinvol als u vitamine D of calcium slikt of medicijnen gebruikt die het calcium verhogen of verlagen, zoals plastabletten, lithium en maagzuurremmers.

Welke meting het beste past, hangt af van uw levensfase. Voor de zwangerschap volstaat totaal calcium, gelezen samen met albumine, tegen het volwassenenbereik van 2,18 tot 2,55 mmol/l. Tijdens de zwangerschap is geïoniseerd calcium de betere meting. Albumine daalt dan, het totale calcium kan onder het bereik vallen en het gecorrigeerde calcium stijgt kunstmatig. Na de overgang volstaat totaal calcium weer, of geïoniseerd calcium als uw albumine onder 30 g/l ligt, omdat de albuminecorrectie bij een laag albumine vaak verkeerd indeelt.

Bij een laag calcium laat u ook magnesium meten. Een laag magnesium maakt het lichaam minder gevoelig voor PTH en kan de afgifte ervan blokkeren, zodat het calcium pas herstelt als het magnesium is gecorrigeerd. In het volledig metabool onderzoek zitten calcium, albumine en kreatinine bij elkaar in één afname. U bestelt online, zonder verwijzing van de huisarts. Het bloed wordt afgenomen op een partnerlocatie van een netwerk van onafhankelijke, gecertificeerde laboratoria, de uitslag volgt binnen ongeveer 120 uur, en een BIG-geregistreerde arts beoordeelt elke uitslag.