Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Vitamines

Je vitamine D waarde: huid, seizoen en zwangerschap

Je vitamine D waarde zegt hoeveel vitamine D je lichaam in voorraad heeft. Die voorraad hangt hier vrijwel helemaal af van de UVB die je huid deze zomer opving. Twee groepen komen er opvallend vaak laag uit. De eerste zijn zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven.

De tweede zijn vrouwen die hun huid bedekken of een donkere huid hebben. De maand van de bloedafname hoort daarom bij de uitslag. Advies over aanvullen loopt via je verloskundige of huisarts.

Beoordeling door arts inbegrepen

Wanneer is deze waarde afwijkend?

Bekijk de waarde die voor jou geldt:

Kies man of vrouw — dit bereik verschilt per geslacht.

Vul je leeftijd in — dit bereik verandert met de leeftijd.

Dit bereik hangt ook af van bijvoorbeeld cyclusfase of afnamemateriaal; de gemarkeerde rijen gelden voor jouw groep.

tot 69 jaar Jouw groep

Afkapwaarden per uitslag, in nmol/l
Uitslag Waarde (nmol/l)
Tekort < 30
Voldoende ≥ 30

70 jaar en ouder Jouw groep

Afkapwaarden per uitslag, in nmol/l
Uitslag Waarde (nmol/l)
Ernstig tekort < 35
Tekort 35–50
Voldoende ≥ 50

Nederlandse richtlijnen zijn het niet eens over deze grens. Het Zorginstituut stelt vast: "Er ontbreekt een eenduidige grens voor vitamine D-deficiëntie" (2022). Wij volgen de Gezondheidsraad, het NHG en het Farmacotherapeutisch Kompas. De NVKC hanteert 50 nmol/l voor iedereen; de osteoporoserichtlijn hanteert 50 nmol/l bij verhoogd fractuurrisico.

Bron: Gezondheidsraad Referentiepopulatie: Nederlandse bevolking (Gezondheidsraad 2012)

Bron: Zorginstituut Nederland Referentiepopulatie: Nederlandse bevolking (Gezondheidsraad 2012)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Vitamine D (25-OH): wat deze test meet

Wat er in de buis gaat, is 25-hydroxyvitamine D (25-OH-D), uitgedrukt in nmol/l. Dat is de vorm waarin je lichaam vitamine D bewaart. Het is ook de enige vorm die iets zegt over de grootte van je voorraad.

Die voorraad verandert traag. 25-OH-D blijft twee tot drie weken in omloop voordat de helft is afgebroken. De uitslag beschrijft daarmee je afgelopen maanden, niet je gisteren. Een weekje zon vlak voor de prik trekt het getal niet recht.

De actieve hormoonvorm, 1,25-dihydroxyvitamine D, hoort hier niet thuis. Die leeft maar enkele uren en wordt door parathormoon strak bijgestuurd. Raakt de voorraad op, dan draait het lichaam de omzetting juist omhoog. Je kunt dus een keurige actieve waarde hebben terwijl er niets meer op de plank ligt.

Vraag om de totale 25-OH-D, D2 en D3 samen. Gebruik je een plantaardig D2-supplement, dan is dat geen detail: sommige immunoassays meten D2 onvolledig.

Vitamine D (25-OH): waarom deze waarde ertoe doet

Vitamine D bepaalt hoeveel calcium en fosfaat je darm uit je eten haalt. Loopt de voorraad leeg, dan neemt je darm minder calcium op. Parathormoon gaat omhoog en haalt calcium uit je bot om je bloedcalcium stabiel te houden. Een lage voorraad laat dus sporen na in je bot, niet in je bloedcalcium.

In de zwangerschap en tijdens de borstvoeding vraagt dat systeem meer van je. De botaanleg van je baby loopt via jouw calciumhuishouding. De vitamine D waarmee je kind geboren wordt, komt uit jouw voorraad.

Daarom noemt de Gezondheidsraad zwangere vrouwen bij de groepen die wordt geadviseerd aan te vullen. Welke hoeveelheid daarbij past, bespreek je met je verloskundige of huisarts.

De Gezondheidsraad werkt niet met een laboratoriumreferentie maar met beslisgrenzen:

25-OH-D in nmol/lHoe de Gezondheidsraad het noemt
Onder 30Deficientie
30 tot 50Insufficientie
50 of hogerToereikend, samenhangend met minder fracturen

Boven 50 nmol/l is er geen aangetoonde extra winst. Een hogere uitslag is geen doel om achteraan te lopen. Laboratoria gebruiken daarnaast hun eigen referentiewaarden. Lees je getal dus altijd naast de grenzen op jouw eigen uitslag.

Beoordeel het getal niet los van calcium en parathormoon. Een lage 25-OH-D naast een verhoogd PTH vertelt meer dan het vitamine D-cijfer alleen.

Vitamine D (25-OH): wanneer is meten zinvol?

Ben je zwanger of geef je borstvoeding? Bespreek een bepaling dan met je verloskundige of huisarts. De Gezondheidsraad noemt zwangeren als groep die aanvult.

Meet ook als je je huid bedekt of een donkere huid hebt. Beide verkleinen je zomervoorraad, en die voorraad moet je door de winter helpen.

De maand van je prik bepaalt wat je ziet. September is je hoogste punt, maart je laagste. Vergelijk twee uitslagen alleen als ze uit dezelfde maand komen.

Vitamine D (25-OH): klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Een lege voorraad doet lang niets. Veel vrouwen met een waarde onder 30 nmol/l voelen zich gewoon. Het getal komt vaker aan het licht via bloedonderzoek dan via een klacht.

Zijn er wel klachten, dan zijn ze vaag en aspecifiek:

  • zwakte in je bovenbenen
  • moeizaam opstaan uit een lage stoel of uit hurkzit
  • pijn in je botten en spieren
  • een wat onvaste gang

Zulke klachten passen bij tientallen andere oorzaken. In de zwangerschap en de eerste maanden erna vallen ze nauwelijks op. Ze gaan dan al snel op het conto van vermoeidheid of van het herstel.

Bij een langdurig en diep tekort raakt nieuw botweefsel onvoldoende gemineraliseerd. Dat heet osteomalacie bij volwassenen en rachitis bij kinderen. Het getal is daarom het aanknopingspunt, niet de klacht.

Hoge waarden

Een hoge 25-OH-D komt bijna altijd uit een potje, niet uit de zon. Je huid stopt vanzelf zodra er genoeg is. In de zwangerschap speelt daar iets praktisch mee.

Een zwangerschapsmultivitamine bevat meestal al vitamine D. Slik je daarnaast nog een los preparaat, dan tellen twee bronnen bij elkaar op. Neem een lijstje van alles wat je slikt mee naar je verloskundige of huisarts.

Vergiftiging wordt doorgaans pas boven ongeveer 250 nmol/l gezien. Er is een uitzondering die klinisch zwaarder telt. Bij granulomateuze ziekten zoals sarcoidose en tuberculose gebeurt iets anders. Ook bij sommige lymfomen gebeurt dat.

Macrofagen maken daarbij zelf de actieve vorm aan, los van de normale rem. Het calcium kan dan oplopen bij een volstrekt gewone 25-OH-D. Een verhoogd calcium naast vitamine D is een vraag voor de huisarts.

Vitamine D (25-OH): wat te doen bij een afwijkende waarde

Vrouw

Bij laag

Laag vitamine D kan vermoeidheid, spierzwakte en botpijn veroorzaken. Overweeg 2000-5000 IE dagelijkse suppletie en verhoog zonblootstelling.

Bij hoog

Hoog vitamine D kan wijzen op overmatige suppletie. Verminder supplement dosis en hertest over 3 maanden.

Vitamine D (25-OH): leefstijl en deze waarde

Nederland ligt rond 52 graden noorderbreedte. Van oktober tot en met maart staat de zon te laag. Er bereikt dan nauwelijks UVB (290 tot 315 nm) de grond.

Je huid maakt in die maanden vrijwel niets aan. Je leeft dan op wat je in de zomer hebt opgebouwd.

Hoe groot die zomervoorraad wordt, verschilt sterk. Melanine absorbeert UVB. Een donkere huid heeft bij dezelfde zon meer tijd nodig voor dezelfde aanmaak. Bedekkende kleding werkt net zo.

Waar geen UVB op de huid valt, gebeurt er niets. Het gaat hier niet om leefstijl of om iets wat je verkeerd doet. Het is natuurkunde op een breedtegraad waar de zon het halve jaar te weinig levert. Daarom worden lage waarden hier vaker gemeten bij vrouwen met een donkere huid.

Hetzelfde geldt voor vrouwen die hun huid bedekken. Zij beginnen de winter met een kleinere reserve.

Andere redenen voor een lage uitslag:

  • veel binnen zijn of nachtdiensten draaien
  • overgewicht, doordat vitamine D zich ophoopt in vetweefsel
  • vetmalabsorptie
  • medicijnen die de afbraak versnellen, zoals anti-epileptica, rifampicine en glucocorticoiden

De Gezondheidsraad adviseert een aantal groepen om aan te vullen. Daar horen zwangere vrouwen bij, en mensen met een donkere huid. Ook mensen die weinig in de zon komen staan op die lijst. Over de hoeveelheid gaat je verloskundige, je huisarts of het Voedingscentrum.

Vitamine D (25-OH): veelgestelde vragen

Is vitamine D belangrijk tijdens de zwangerschap?

De Gezondheidsraad noemt zwangeren als groep die aanvult. Welke hoeveelheid daarbij hoort, bespreek je met je verloskundige of huisarts. Wij geven daar bewust geen getal voor.

Waarom is mijn waarde lager dan die van een vriendin?

Huid en kleding verklaren veel. Melanine absorbeert UVB, dus een donkere huid heeft meer blootstelling nodig voor dezelfde aanmaak. Bedekkende kleding werkt hetzelfde. Dat is fysica, geen leefstijl.

Telt de maand van mijn bloedafname mee?

Sterk. Van oktober tot en met maart staat de zon te laag voor aanmaak. Je teert dan op je zomervoorraad. Een uitslag uit maart hoort lager te liggen dan een uit september.

Mijn waarde is hoog. Komt dat door mijn zwangerschapsvitamines?

Vaak wel. Een prenatale multivitamine bevat meestal vitamine D. Gebruik je daarnaast een los product, dan tellen die op. Overleg met je verloskundige of huisarts voordat je iets verandert.

Zie Lunarahealth vaker in Google

Voeg ons toe als voorkeursbron. Google laat onze artikelen dan vaker zien in je zoekresultaten en in AI-overzichten. Je kunt dit op elk moment weer uitzetten.

Dat lukte niet. Probeer het opnieuw.

Testproducten

Deze marker is opgenomen in de volgende testpanelen.

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad

Vitamine D (25-OH)

€35,-