Vitamine D maak je vooral aan door zonlicht op je huid. In de Nederlandse winter, ruwweg van oktober tot maart, staat de zon te laag en gebeurt dat nauwelijks. Daardoor heeft een groot deel van de vrouwen in die periode een laag vitamine D. Eén bloedwaarde brengt dat helder in beeld.
Ik merk dat veel vrouwen de winterse moeheid en het sombere gevoel als vanzelfsprekend zien. Toch kan een laag vitamine D er mede aan bijdragen.
Hieronder loop je de symptomen en het juiste meetmoment rustig na.
Waarom is vitamine D in de winter een aandachtspunt?
Je huid maakt vitamine D aan onder invloed van uv-licht uit de zon. In de Nederlandse wintermaanden staat de zon zo laag dat die aanmaak vrijwel stilvalt. Je teert dan op je voorraad en op wat je via voeding en supplementen binnenkrijgt.
Daarom adviseert de Gezondheidsraad bepaalde groepen om in de winter extra vitamine D te slikken. Vrouwen met een donkere huid, die weinig buiten komen of die zich vaak bedekken, lopen meer kans op een tekort.
Welke symptomen passen bij een vitamine D-tekort?
De klachten van een vitamine D-tekort zijn vaak vaag: moeheid, een lusteloos gevoel en soms spier- of botpijn. Omdat ze weinig specifiek zijn, schrijf je ze makkelijk toe aan het seizoen of aan drukte. Een patroon dat de hele winter aanhoudt is een reden om verder te kijken.
Signalen die vaak bij een tekort passen:
- Aanhoudende vermoeidheid en een lusteloos gevoel
- Spierzwakte of vage spierpijn
- Bot- of gewrichtsklachten
- Een sombere stemming, vooral in de donkere maanden
- Vaker last van verkoudheden
Veel van deze klachten passen ook bij andere oorzaken, zoals bloedarmoede of een B12-tekort. Daarom zegt een enkel symptoom weinig. Wil je breder kijken naar de oorzaak van je moeheid, lees dan onze pijler altijd moe: welke bloedwaarden je laat testen bij vermoeidheid.
Wie loopt meer risico op een tekort?
Iedereen kan in de winter een lager vitamine D hebben, maar bij sommige vrouwen is de kans groter. Dat hangt samen met je huidtype, je leefstijl en je leeftijd.
Verhoogd risico zie je onder andere bij:
- Een donkere huid, die minder vitamine D aanmaakt uit zonlicht
- Weinig buiten komen of de huid vaak bedekken
- Een zwangerschap of borstvoeding
- Een hogere leeftijd, door verminderde aanmaak in de huid
Voor deze groepen adviseert de Gezondheidsraad vaak een vast supplement. Of dat voor jou geldt en in welke dosering, bespreek je het beste met je huisarts.
Welke bloedwaarden geven inzicht?
Een vitamine D-tekort breng je in beeld met één hoofdwaarde, soms aangevuld met calcium. Vitamine D laat je voorraad zien, en calcium hoort er soms naast omdat vitamine D helpt bij de opname ervan. De tabel hieronder vat het samen.
| Waarde | Wat het meet | Wat het laat zien |
|---|---|---|
| Vitamine D (25-OH) | Je vitamine D-voorraad in het bloed | Een lage waarde wijst op een tekort |
| Calcium | Het calciumgehalte in je bloed | Vult het beeld aan, omdat vitamine D de opname ondersteunt |
De waarde 25-OH-vitamine-D is de gebruikelijke maat voor je voorraad. In de late winter, vaak rond februari of maart, is die meestal op zijn laagst. Juist dan kan een meting een realistisch beeld geven.
Wil je gericht testen? De B-vitaminen-test brengt vitamine D samen met andere vitamines in beeld, zodat je het geheel in samenhang ziet in plaats van één los getal.
Wanneer laat je je vitamine D checken?
Een lager vitamine D in de winter is normaal en niet meteen reden tot zorg. Het wordt interessanter als je klachten aanhouden of als je tot een risicogroep hoort. Dan kan een meting helpen om te zien waar je staat.
Overweeg een check als je dit herkent:
- Je voelt je de hele winter moe en lusteloos
- Je komt weinig buiten of bedekt je huid vaak
- Je hebt vage spier- of botklachten
- Je hoort bij een groep waarvoor extra vitamine D wordt geadviseerd
Komen je klachten misschien ergens anders vandaan, lees dan ook vitamine B12-tekort: symptomen en testen, want ook B12 geeft moeheid. Een afwijkende uitslag bespreek je altijd met je huisarts.
Veelgestelde vragen
Kan ik vitamine D uit voeding halen?
Een deel wel, vooral uit vette vis, eieren en verrijkte producten, maar voeding levert meestal niet genoeg. Zonlicht is de belangrijkste bron, en in de winter valt die grotendeels weg. Daarom is een supplement voor sommige groepen zinvol.
Hoeveel vitamine D mag ik slikken?
Dat hangt af van je leeftijd, huidtype en situatie. De Gezondheidsraad geeft adviesdoseringen, maar te veel kan ook ongewenst zijn. Bespreek met je huisarts wat voor jou past, zeker als je waarde laag is.
Wanneer kan ik het beste testen?
De late winter geeft vaak het meest realistische beeld van een tekort, omdat je voorraad dan op zijn laagst is. Test je in de zomer, dan kan je waarde tijdelijk hoger zijn. Je arts helpt je de uitslag in context te plaatsen.
Bronnen
- Gezondheidsraad. Evaluatie van de voedingsnormen voor vitamine D. Den Haag: Gezondheidsraad, 2012.
- Voedingscentrum. Vitamine D. Beschikbaar via voedingscentrum.nl.
- RIVM. Vitamine D en de inname in Nederland. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Beschikbaar via rivm.nl.
- Thuisarts.nl. Ik wil meer weten over vitamine D. Nederlands Huisartsen Genootschap. Beschikbaar via thuisarts.nl.
Elk bloedtestresultaat via Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Voor behandelbeslissingen bespreek je je resultaten met je huisarts.
Auteur
