Slaapproblemen horen vaak bij de overgang. Tot ongeveer 1 op de 2 vrouwen slaapt rond de menopauze slechter dan voorheen (Santoro, 2016). Vaak ligt het aan opvliegers, nachtelijk zweten en schommelende hormonen. Met de juiste aanpak is er meestal iets te verbeteren.
Ik merk dat slecht slapen vrouwen in deze fase het meest uitput. Je ligt wakker, je gedachten malen door en overdag ben je gebroken. Hieronder lees je waar het vandaan kan komen en wat lijkt te helpen.
Waarom slaap je slechter in de overgang?
In de overgang dalen je oestrogeen en progesteron, en dat raakt je slaap op meerdere manieren. Progesteron heeft een rustgevend effect, dus minder progesteron kan inslapen lastiger maken. Daarnaast geven opvliegers en nachtelijk zweten onderbroken nachten.
De vier meest voorkomende oorzaken:
- Opvliegers en nachtelijk zweten die je wakker maken
- Minder progesteron, dat normaal rust geeft
- Meer piekeren, stress of een onrustig hoofd
- Vaker plassen of lichamelijke ongemakken
Speelt cortisol een rol?
Cortisol is je belangrijkste stresshormoon en heeft een dagritme: hoog in de ochtend, laag in de avond. Bij langdurige stress kan dat ritme verstoord raken, waardoor je juist 's avonds klaarwakker bent. In de overgang lopen stress en hormonale schommelingen vaak door elkaar.
Een verstoord cortisolritme kan zo bijdragen aan moeilijk inslapen of vroeg wakker worden.
Een bloedtest geeft hier een eerste indruk. De Menopauze Check brengt onder andere je cortisol en oestradiol (E2) in beeld, zodat je ziet wat meespeelt.
Slecht slapen en je gewicht
Slaap en gewicht hangen samen. Bij weinig slaap raken je honger- en verzadigingshormonen uit balans, waardoor je vaker trek hebt in zoet en vet. Zo kan slecht slapen in de overgang ook gewichtstoename in de hand werken.
Het werkt soms als een vicieuze cirkel.
Heb je naast slaapproblemen ook last van aankomen? Lees dan ons artikel over gewichtstoename in de overgang en wat helpt.
Slecht slapen en brain fog
Een paar slechte nachten merk je overdag: je bent vergeetachtig, je concentratie hapert en je voelt je wattig in je hoofd. Dat heet in de volksmond brain fog. Slechte slaap is een van de bekendste aanjagers ervan.
Vaak verbetert je hoofd zodra je slaap verbetert.
Herken je vooral vergeetachtigheid en concentratieproblemen? Lees dan ons artikel over brain fog in de overgang.
Wat helpt bij beter slapen?
Er is geen snelle oplossing, maar een rustig avondritme en een koele slaapkamer helpen veel vrouwen. Het draait om je lichaam tot rust laten komen en prikkels beperken. Wat werkt, verschilt per persoon, dus geef het tijd.
Wat veel vrouwen helpt:
- Een koele, donkere slaapkamer, prettig bij nachtelijk zweten
- Minder cafeïne en alcohol, vooral in de avond
- Een vast slaapritme, ook in het weekend
- Schermen en piekergedachten zoveel mogelijk uit de slaapkamer
Wil je eerst het hele plaatje van de overgang? Lees dan onze pillar over de perimenopauze, symptomen en oplossingen. Houden de klachten aan, bespreek het dan met je huisarts.
Wanneer naar de huisarts?
Af en toe een slechte nacht is normaal. Het wordt belangrijker als slaapproblemen lang aanhouden en je dagelijks leven raken. Dan is het zinvol om verder te kijken dan alleen je slaaphygiëne.
Overweeg een gesprek of check als je dit herkent:
- Je slaapt al weken tot maanden slecht
- Je bent overdag uitgeput en kunt je moeilijk concentreren
- Je hebt naast slaapproblemen ook somberheid of angst
- Je wilt weten of je in de overgang zit
Een afwijkende bloeduitslag is geen diagnose, maar een startpunt voor een gesprek met je huisarts.
Veelgestelde vragen
Hoort slecht slapen echt bij de overgang?
Ja, het is een veelvoorkomende klacht. Tot ongeveer de helft van de vrouwen slaapt rond de menopauze slechter, vaak door opvliegers, nachtelijk zweten en hormonale schommelingen.
Helpt melatonine bij slaapproblemen in de overgang?
Bij sommige vrouwen lijkt het te helpen, bij andere niet. Bespreek het gebruik met je huisarts of apotheker, zeker als je andere medicijnen gebruikt. Er is geen oplossing die voor iedereen werkt.
Kan een bloedtest mijn slaapprobleem verklaren?
Een bloedtest verklaart slaap niet op zichzelf, maar kan laten zien of bijvoorbeeld je oestrogeen of cortisol meespeelt. Zo krijg je een gerichter startpunt voor een gesprek met je huisarts.
Bronnen
- Santoro N. Perimenopause: From Research to Practice. J Womens Health (Larchmt). 2016;25(4):332-339.
- NHG-Standaard De overgang. Nederlands Huisartsen Genootschap.
- Thuisarts.nl. Ik ben in de overgang. Beschikbaar via thuisarts.nl.
- Thuisarts.nl. Ik slaap slecht. Beschikbaar via thuisarts.nl.
Elk bloedtestresultaat via Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Voor behandelbeslissingen bespreek je je resultaten met je huisarts.
Auteur
