Vergeetachtig, ongeconcentreerd en wattig in je hoofd: dat is brain fog. Het hoort vaak bij de overgang, en tot ongeveer 2 op de 3 vrouwen merkt het rond de menopauze (Santoro, 2016). Meestal is het tijdelijk en onschuldig, maar het kan flink in de weg zitten.
Ik merk dat brain fog vrouwen onzeker maakt, vooral op het werk. Je verliest de draad van een gesprek, vergeet een afspraak of zoekt naar een woord dat er niet komt. Hieronder lees je waar het vandaan komt en wat lijkt te helpen.
Wat is brain fog precies?
Brain fog is geen medische diagnose, maar een verzamelnaam voor klachten met je denken en geheugen. Je merkt het vooral aan vergeetachtigheid, moeite met concentreren en trager schakelen. Het voelt alsof je hoofd in een lagere versnelling staat.
Veelvoorkomende klachten:
- Namen, woorden of afspraken vergeten
- Moeite om je langer te concentreren
- De draad kwijtraken in een gesprek of tekst
- Het gevoel dat je hoofd wattig of traag is
Waarom krijg je brain fog in de overgang?
In de overgang schommelt en daalt je oestrogeen, en dat hormoon speelt een rol bij je geheugen en concentratie. Daarnaast spelen slecht slapen, opvliegers en stress mee, die los van elkaar je hoofd al kunnen vertroebelen. Samen versterken ze elkaar.
Brain fog komt dus zelden van één ding.
Wat vaak meespeelt:
- Schommelend en dalend oestrogeen
- Slecht slapen door opvliegers en nachtelijk zweten
- Stress en een vol hoofd
- Vermoeidheid die zich opstapelt
Of is het je schildklier?
Een traag werkende schildklier kan dezelfde klachten geven: traagheid, vergeetachtigheid en concentratieproblemen. Die overlap maakt het soms lastig om de overgang en de schildklier uit elkaar te houden. Daarom wordt de schildklier vaak meegenomen bij brain fog.
Een trage schildklier vertraagt je hele stofwisseling, inclusief je hoofd. Een bloedtest geeft hier een eerste indruk.
Twijfel je of het je schildklier is? Lees dan ons artikel over de schildklier en vermoeidheid, waar dezelfde overlap speelt.
De rol van slechte slaap
Slaap en concentratie hangen sterk samen. Na een paar slechte nachten merk je vanzelf dat je vergeetachtiger en trager bent. In de overgang slapen veel vrouwen slechter, waardoor brain fog kan verergeren.
Vaak klaart je hoofd op zodra je slaap verbetert.
Slaap je slecht in deze fase? Lees dan ons artikel over slecht slapen in de overgang en wat je eraan kunt doen.
Welke waarde geeft inzicht?
Brain fog laat zich niet in één bloedwaarde vangen, maar een paar waarden helpen om andere oorzaken uit te sluiten. Bij overgangsklachten kijk je onder andere naar je schildklier. Zo zie je of er naast de overgang iets anders meespeelt.
| Wat je merkt | Waarde die inzicht geeft | Wat het laat zien |
|---|---|---|
| Traagheid, vergeetachtigheid, kouwelijkheid | TSH | Of je schildklier mogelijk te traag werkt |
De Menopauze Check brengt onder andere je TSH en je oestrogeen in beeld. Zo zie je of je klachten bij de overgang passen of dat er iets anders speelt.
Wil je eerst het hele plaatje van de overgang? Lees dan onze pillar over de perimenopauze, symptomen en oplossingen. Een uitslag bespreek je altijd met je huisarts.
Wat kun je zelf doen?
Brain fog in de overgang is vaak te verzachten met aandacht voor slaap, beweging en rust. Het draait om je hoofd minder belasten en je lichaam goed verzorgen. Wat helpt, verschilt per persoon, dus probeer rustig uit wat voor jou werkt.
Wat veel vrouwen helpt:
- Voldoende en regelmatige slaap
- Regelmatig bewegen, goed voor je concentratie
- Eén ding tegelijk doen in plaats van multitasken
- Lijstjes en herinneringen als geheugensteun
Houden de klachten lang aan of nemen ze toe, blijf er dan niet alleen mee zitten. Bespreek met je huisarts wat in jouw situatie verstandig is.
Veelgestelde vragen
Is brain fog in de overgang blijvend?
Meestal niet. Bij veel vrouwen verbetert het naarmate de hormonen na de menopauze stabieler worden. Een vast tijdpad is er niet, omdat het sterk per persoon verschilt.
Is brain fog een teken van dementie?
Brain fog in de overgang is iets anders dan dementie en meestal onschuldig. Maak je je toch zorgen, of nemen de klachten snel toe, bespreek dat dan met je huisarts voor de zekerheid.
Kan een bloedtest brain fog verklaren?
Een bloedtest verklaart brain fog niet op zichzelf, maar kan andere oorzaken zoals een trage schildklier in beeld brengen. Een afwijkende uitslag bespreek je met je huisarts.
Bronnen
- Santoro N. Perimenopause: From Research to Practice. J Womens Health (Larchmt). 2016;25(4):332-339.
- Chaker L, Bianco AC, Jonklaas J, Peeters RP. Hypothyroidism. Lancet. 2017;390(10101):1550-1562. PMID: 28336049.
- NHG-Standaard De overgang. Nederlands Huisartsen Genootschap.
- Thuisarts.nl. Ik ben in de overgang. Beschikbaar via thuisarts.nl.
Elk bloedtestresultaat via Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Voor behandelbeslissingen bespreek je je resultaten met je huisarts.
Auteur
