Van het hele IVF traject is de punctie de stap waar de meeste vrouwen tegenop zien. Je weet dat er iets met je eierstokken gebeurt, maar niemand vertelt je precies wat. Die leegte vult je hoofd zelf in, meestal met het ergste scenario.
Wat mij opvalt: klinieken beschrijven deze dag in twee zinnen en gaan daarna door over het lab. Dat is mager, voor een dag die maandenlang in je agenda staat.
Hieronder loop ik de dag met je door, uur voor uur. En ik leg uit waarom je afspraak zo plotseling vaststaat.
Wat gebeurt er bij een IVF punctie?
Bij een punctie haalt de arts de eicellen uit je eierstokken. Met een echo als kompas gaat een dunne naald via de vagina naar elke follikel. De vloeistof wordt opgezogen en meteen naar het lab gebracht. Je krijgt pijnstilling of een lichte roes. Het opzuigen zelf duurt meestal 15 tot 20 minuten.
De eicellen zitten in follikels, kleine blaasjes met vocht in je eierstokken. Zonder echo zie je ze niet. De arts prikt elk blaasje aan, en het lab kijkt daarna of er een eicel in het vocht zit.
Niet elke follikel levert een eicel op. Dat is normaal, en het zegt weinig over de kwaliteit van wat er wel uit komt. Wat er daarna met je eicellen gebeurt, hangt af van de techniek: dat verschil staat in het stuk over IVF of ICSI.
Hoe ziet de dag van je punctie eruit?
Je bent meestal een halve dag kwijt, niet meer. Je meldt je vaak nuchter en in de ochtend, krijgt een infuus, en gaat na de ingreep naar een uitslaapkamer. Daar blijf je ongeveer twee uur. Iemand moet je ophalen, want met een roes mag je niet zelf rijden. De rest van de dag rust je uit.
| Moment | Wat er gebeurt | Hoe het vaak voelt |
|---|---|---|
| Trigger, 34 tot 36 uur eerder | Injectie thuis, op een exact tijdstip | Spanning, verder weinig |
| Aankomst, vaak vroeg in de ochtend | Intake, infuus, laatste echo | Wachten is het zwaarst |
| Voorbereiding, ongeveer 30 minuten | Pijnstilling of lichte roes via het infuus | Slaperig en ver weg |
| De punctie, 15 tot 20 minuten | Follikels leegzuigen onder echo | Druk in je onderbuik |
| Uitslaapkamer, 1 tot 2 uur | Controle van bloeddruk en pijn | Krampen, als bij menstruatie |
| Naar huis, rond het middaguur | Je hoort het aantal opgehaalde eicellen | Opluchting, en soms leegte |
| De avond | Rusten, warmte op je buik | Moe, gevoelige buik |
Deze tijden zijn een richting, geen belofte. Elke kliniek werkt net anders, en je eigen schema krijg je vooraf op papier.
Wanneer wordt je punctie ingepland?
Dat besluit valt tijdens de stimulatie. Je kliniek volgt je follikels met echo's en meet je oestradiol in bloed. Zodra genoeg follikels groot genoeg zijn, krijg je een trigger injectie met hCG. De punctie volgt ongeveer 34 tot 36 uur later. Die krappe marge verklaart waarom je afspraak zo plotseling vaststaat.
Tijdens de stimulatie kom je vaak om de paar dagen langs. De echo telt je follikels en meet hun diameter. Je oestradiol (E2) loopt intussen mee omhoog, omdat rijpende follikels dit hormoon maken.
Stel: je krijgt je trigger om 22 uur 's avonds, dan staat je punctie ongeveer 35 uur later gepland. Die marge is klein met reden. Prik je te vroeg, dan laten de eicellen nog niet los. Prik je te laat, dan is je eisprong je voor.
Ook LH en FSH worden vaak meegenomen, onder meer om te zien of je lichaam niet zelf al een eisprong in gang zet. Je hormonen bepalen dus het moment, niet de kalender.
Wat is OHSS en hoe vaak komt het voor?
OHSS staat voor ovarieel hyperstimulatiesyndroom. Je eierstokken reageren dan te heftig op de stimulatie, waardoor vocht uit je bloedvaten lekt. In een Deens register kwam een ernstige vorm voor bij ongeveer 1,2 procent van 186.168 gestimuleerde cycli (PMID 33543701). Ernstig is dus zeldzaam, en dat verklaart waarom je kliniek je zo nauw volgt.
Een overzicht van 29 voorspelmodellen zag steeds dezelfde risicofactoren terugkomen (PMID 40826343). De meest genoemde: het aantal antrale follikels, je oestradiol op de dag van de trigger, het aantal opgehaalde eicellen, PCOS, je leeftijd en je AMH.
Daarom kijkt een arts naar je AMH voordat de stimulatie start. Een hoge AMH wijst meestal op veel follikels, en dat kan reden zijn om zachter te doseren. In één centrum lag de grens rond 3,3 ng/mL, met een redelijke voorspellende waarde (PMID 21882017). Dat is één studie, dus lees hem als richting.
Onderzoek suggereert dat AMH en het aantal antrale follikels ongeveer even goed voorspellen hoe je eierstokken reageren (PMID 37370145). De één is niet beter dan de ander. Wat een AMH getal op jouw leeftijd kan betekenen, lees je in dit artikel over je AMH waarde.
Vind je dit spannend om te lezen? Begrijpelijk. Toch is dit precies de reden dat je zo vaak op controle komt.
Welke bloedwaarden spelen rond je punctie een rol?
Rond een punctie draait het vooral om oestradiol, dat laat zien hoe je follikels rijpen. Ook kijkt de kliniek naar LH, om een vroege eisprong voor te zijn. Je AMH en het aantal antrale follikels zijn eerder al gemeten, want die bepalen mee hoe hoog je dosis wordt. Samen sturen ze de timing.
Wij zijn een lab, geen kliniek. Wij doen geen punctie en bepalen geen dosering. Wat we wel kunnen: je hormonen meten voordat je traject begint, zodat je met cijfers het gesprek in gaat.
Een IVF bloedonderzoek geeft je de basiswaarden. Wil je schildklier en vitamines erbij, dan kun je kijken naar het complete IVF bloedonderzoek. Ben je nog aan het oriënteren, dan is de vruchtbaarheidstest een rustiger startpunt.
Hoe voel je je na de punctie?
De meeste vrouwen voelen krampen die lijken op menstruatiepijn, en zijn de eerste dag moe. Wat bloedverlies kan erbij horen. Welke pijnstiller je mag gebruiken, verschilt per kliniek, dus vraag dat vooraf na. De klachten zakken doorgaans binnen een paar dagen. Neem contact op als de pijn toeneemt in plaats van afneemt.
Ik hoor van veel vrouwen dat de dag anders liep dan ze vreesden. Niet fijn, wel te doen. Wat ze achteraf het zwaarst noemen is het wachten, niet de ingreep zelf.
Bel je kliniek bij toenemende buikpijn, een snel dikker wordende buik, misselijkheid of kortademigheid. Dat zijn de signalen waar ze je op wijzen. Thuisarts beschrijft dezelfde alarmsignalen in gewone taal, en het NHG hanteert voor huisartsen een vergelijkbare lijn.
Wat kun je zelf doen ter voorbereiding?
Regel vooraf iemand die je ophaalt en die dag bij je blijft. Zet het exacte tijdstip van je trigger in twee wekkers, want die timing bepaalt alles. Vraag je kliniek wat je die ochtend nog mag drinken. En houd de dag verder leeg: je bent moe, ook als de ingreep vlot verloopt.
Praktisch helpt het om ruime kleding mee te nemen en een kruik klaar te leggen. Plan niets meer voor die middag, ook niet die ene videocall.
En verwacht van jezelf niet dat je stoer bent. Bang zijn voor een punctie is geen zwakte, het is een normale reactie op iets onbekends.
Hoe groot je kans per poging is, hangt van veel meer af dan van deze ene dag: dat lees je bij de slagingskans per poging. Kwam je uit een ander traject, dan legt de uitleg over IUI uit hoe die stappen op elkaar volgen. Het traject van begin tot eind staat in de gids over IVF.
Wil je nu iets doen? Zet je vragen op papier voor je volgende controle-echo. Ik zou zeker vragen naar het verwachte aantal follikels en naar het tijdstip van je trigger. Met die twee getallen wordt de dag ineens veel minder abstract.
Bronnen
- Tomás C, Colmorn L, Rasmussen S, Lidegaard Ø, Pinborg A, Nyboe Andersen A. Annual incidence of severe ovarian hyperstimulation syndrome. Dan Med J. 2021. PMID 33543701.
- Liu J, et al. Risk prediction models for ovarian hyperstimulation syndrome: a systematic review and meta-analysis. BMC Pregnancy Childbirth. 2025. PMID 40826343.
- Ocal P, Sahmay S, Cetin M, Irez T, Guralp O, Cepni I. Serum anti-Müllerian hormone and antral follicle count as predictive markers of OHSS in ART cycles. J Assist Reprod Genet. 2011;28(12):1197-1203. PMID 21882017.
- Liu Y, Pan Z, Wu Y, Song J, Chen J. Comparison of anti-Müllerian hormone and antral follicle count in the prediction of ovarian response: a systematic review and meta-analysis. J Ovarian Res. 2023. PMID 37370145.
- Thuisarts en NHG. Publieksinformatie over vruchtbaarheidsbehandeling en IVF. Beschikbaar via thuisarts.nl.
Elk bloedtestresultaat bij Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Auteur
