IUI en IVF worden vaak in één adem genoemd, alsof het twee smaken van hetzelfde zijn. Dat zijn ze niet. De ene behandeling laat jouw lichaam bijna al het werk doen. De andere neemt dat werk over.
Als je net hoort dat er een traject aankomt, is dat verschil verwarrend. Je krijgt termen naar je hoofd geslingerd, zonder de logica erachter. Die logica bestaat wel, en ze is simpeler dan je denkt.
Hieronder zet ik de twee naast elkaar en leg ik uit waarom de volgorde is zoals hij is.
Wat is een IUI behandeling precies?
IUI staat voor intra-uteriene inseminatie. In het laboratorium wordt zaad gewassen en geconcentreerd. Dat zaad gaat daarna via een dun slangetje rechtstreeks in je baarmoeder, rond het moment dat je eisprong verwacht wordt. De ingreep duurt een paar minuten en gebeurt zonder narcose.
Soms gebeurt dat in je eigen, natuurlijke cyclus. Soms geeft de kliniek lichte stimulatie, zodat één of twee eiblaasjes rijpen. Dat is een andere schaal dan de volle stimulatie bij IVF.
Wat IUI dus doet, is de reis van de zaadcellen korter maken. Meer niet.
Waarom werkt IUI alleen bij een eigen eisprong en open eileiders?
Omdat IUI de eisprong en de bevruchting niet vervangt. De zaadcel moet nog steeds zelf je eileider in zwemmen en daar een eicel tegenkomen. Zijn je eileiders afgesloten, dan komen ze elkaar nooit tegen. Heb je geen eisprong, dan is er domweg geen eicel om te ontmoeten.
Die ene zin verklaart de hele behandeltrap. IUI is een duwtje, geen vervanging. IVF is dat wel: daar worden je eicellen opgehaald en gebeurt de bevruchting buiten jouw lichaam.
Daarom kijkt een kliniek eerst of die twee voorwaarden kloppen. Of je eileiders doorgankelijk zijn, wordt met beeldvorming bekeken. Of je een eisprong hebt, is met bloedonderzoek te bevestigen.
Stel: je cyclus duurt 32 dagen en je probeert al 14 maanden. Dan is de eerste vraag niet welke behandeling je krijgt. De eerste vraag is of er elke maand een eicel vrijkomt.
IUI en IVF naast elkaar gezet
De tabel hieronder legt de twee behandelingen naast elkaar. Ze verschillen niet in doel. Ze verschillen in hoeveel ze van jouw lichaam overnemen.
| Onderdeel | IUI | IVF |
|---|---|---|
| Wat er gebeurt | Gewassen zaad gaat in je baarmoeder | Eicellen ophalen, bevruchten in het lab, embryo terugplaatsen |
| Waar de bevruchting plaatsvindt | In je eileider, dus in jouw lichaam | In het laboratorium, buiten jouw lichaam |
| Eicellen ophalen | Nee, geen punctie | Ja, een punctie onder verdoving |
| Hormoonstimulatie | Geen of licht | Volledige stimulatie met dagelijkse injecties |
| Wat het lichamelijk van je vraagt | Enkele controles en een korte ingreep | Weken injecties, veel controles, een ingreep |
| Voorwaarde vooraf | Open eileiders en een eigen eisprong | Ook mogelijk zonder open eileiders |
Wat er tijdens zo'n punctie gebeurt, staat in het artikel over de IVF punctie. Het complete traject vind je in de uitleg over wat IVF precies is.
Wanneer wordt de inseminatie gepland?
Rond je eisprong, en daarom is timing hier alles. Zaadcellen overleven een beperkt aantal dagen. Een eicel houdt het nog veel korter vol. De kliniek zoekt dus het moment vlak voor of tijdens je eisprong. Dat moment leidt ze af uit je LH-piek, uit echo's en soms uit bloedwaarden.
LH stijgt scherp vlak voor je eisprong. Die piek is het startschot waar een kliniek op wacht. Oestradiol loopt in de dagen ervoor op en zegt iets over de rijping van je eiblaasje.
Of er echt een eisprong wás, zie je pas achteraf. Een progesteron meting halverwege je luteale fase laat zien of je eierstok is omgeschakeld. Hoe die bevestiging werkt, lees je in het stuk over je eisprong bevestigen met bloedonderzoek.
Welke dag bij jou passend is, bepaalt je arts. Wij meten, de kliniek plant.
Welke bloedwaarden spelen hier een rol?
Vooral de hormonen die je cyclus sturen. LH markeert het moment van je eisprong. Oestradiol volgt de rijping van je eiblaasje. Progesteron bevestigt achteraf dat er een eisprong is geweest. AMH zegt iets over je eicelvoorraad, en dat weegt vooral mee bij IVF.
Een meta-analyse vond geen overtuigend verschil tussen AMH en de antrale follikeltelling als voorspeller van je reactie op stimulatie (PMID 37370145). Ze vertellen ongeveer hetzelfde verhaal, elk op hun eigen manier.
Wil je die waarden alvast in beeld hebben, dan kun je een vruchtbaarheidstest laten doen. Voor een breder beeld bestaan het IVF bloedonderzoek en het complete IVF bloedonderzoek.
Wij zijn een laboratorium, geen kliniek. Wij leveren getallen, geen behandelplan.
Is meer ingrijpen automatisch beter?
Nee, en daar zit voor mij de kern van dit verhaal. Een Cochrane-review vergeleek ICSI met gewone IVF bij paren zonder mannelijke factor. Een voordeel in levendgeborenen werd niet aangetoond (RR 1,11; 95% BI 0,94 tot 1,30; lage zekerheid, PMID 37581383). Meer techniek is dus niet vanzelf meer kans.
Aan de IVF-kant zijn de cijfers goed in kaart gebracht. In een cohort van 156.947 vrouwen lag de kans op een levendgeborene na de eerste cyclus rond 32 procent onder de 40 jaar (PMID 26717030). Bij 40 tot 42 jaar was dat ongeveer 12 procent.
Die kans stapelt zich bovendien op over meerdere pogingen. Een populatiestudie onder 178.898 vrouwen zag na drie complete cycli een cumulatieve kans van 42,3 tot 57,1 procent (PMID 26783243). Wat je kans per poging beïnvloedt, staat in het artikel over de IVF slagingskans.
Waarom een kliniek soms tóch voor ICSI kiest, lees je bij het verschil tussen IVF en ICSI.
Wanneer spreken we van subfertiliteit?
De NHG-standaard Subfertiliteit hanteert een heldere grens: geen zwangerschap na twaalf maanden onbeschermde gemeenschap. Dat is een definitie, geen alarm. Thuisarts hanteert dezelfde lijn in de uitleg voor patiënten. Het is het punt waarop een gesprek met je huisarts logisch wordt, meer niet.
Ik vind die grens prettig, juist omdat ze zo nuchter is. Ze zegt niets over jouw persoonlijke kansen. Ze zegt alleen wanneer het redelijk is om te gaan kijken.
Twijfel je of je al zover bent, dan helpt dit stuk over wanneer je je vruchtbaarheid laat testen je op weg.
Wat is een verstandige volgende stap?
Begin bij de twee voorwaarden die alles bepalen. Weet je zeker dat je elke maand een eisprong hebt? Dat is met een progesteronmeting halverwege je luteale fase te bevestigen. Neem die uitslag mee naar je huisarts of je kliniek, want het gesprek wordt er concreter van.
Welke behandeling bij jou past, beslist je arts. Ik zou nooit zeggen dat je met IUI moet beginnen, want die keuze hangt af van dingen die bloed niet laat zien.
Wat mijn vak wél kan: de vragen scherper maken voordat je die spreekkamer binnenloopt.
Bronnen
- Smith ADAC, Tilling K, Nelson SM, Lawlor DA. Live-Birth Rate Associated With Repeat In Vitro Fertilization Treatment Cycles. JAMA. 2015;314(24):2654-2662. PMID 26717030.
- McLernon DJ, Maheshwari A, Lee AJ, Bhattacharya S. Cumulative live birth rates after one or more complete cycles of IVF: a population-based study of linked cycle data from 178,898 women. Hum Reprod. 2016;31(3):572-581. PMID 26783243.
- Cutting E, Horta F, Dang V, van Rumste MME, Mol BWJ. Intracytoplasmic sperm injection versus conventional in vitro fertilisation in couples with males presenting with normal total sperm count and motility. Cochrane Database Syst Rev. 2023;8(8):CD001301. PMID 37581383.
- Liu Y, Pan Z, Wu Y, Song J, Chen J. Comparison of anti-Müllerian hormone and antral follicle count in the prediction of ovarian response: a systematic review and meta-analysis. J Ovarian Res. 2023. PMID 37370145.
- NHG-standaard Subfertiliteit en de patiënteninformatie van Thuisarts. Beschikbaar via nhg.org en thuisarts.nl.
Elk bloedtestresultaat bij Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Auteur
