Hematocriet waarde bij vrouwen: wat is normaal?

Hematocriet geeft aan welk deel van uw bloed uit rode bloedcellen bestaat. Bij 0,41 l/l bestaat 41 procent van het totale bloedvolume uit rode cellen. Nederlandse laboratoria rapporteren de waarde als fractie, niet als percentage.

De bepaling wordt tegenwoordig berekend en niet gecentrifugeerd. De celteller vermenigvuldigt het aantal rode cellen met het gemiddelde celvolume, de MCV. Die twee waarden staan daarom altijd samen op uw uitslag.

Ze horen ook samen gelezen te worden.

De referentiewaarden verschillen per geslacht en per leeftijd. Star-shl publiceert deze banden, met de vrouwenband bovenaan:

Twee dingen vallen daaraan op. De band voor vrouwen ligt volledig onder die van mannen, met een ondergrens van 0,35 l/l. En kinderen hebben een eigen band, die met de leeftijd meebeweegt.

Een uitslag van een kind vergelijken met een volwassen referentie leidt dus tot een verkeerde conclusie.

Referentiewaarden verschillen bovendien per laboratorium en per meetmethode. Het bereik dat op uw eigen uitslag staat, is daarom altijd leidend.

Bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd telt één oorzaak zwaar. Menstrueel bloedverlies is verreweg de meest voorkomende reden voor een laag hematocriet. Elke cyclus kost ijzer.

Is het verlies fors, dan loopt de voorraad langzaam leeg zonder dat u dat merkt.

Het lichaam vult die voorraad in de tussentijd aan uit de darm. Lukt dat niet snel genoeg, dan komt de aanmaak van rode cellen in de knel. De volgorde is daarbij belangrijk.

Eerst raakt uw ferritine leeg. Pas daarna dalen uw hemoglobine en uw hematocriet waarde.

Dat verklaart een veelvoorkomend misverstand. Een normale hematocriet waarde sluit een ijzertekort niet uit. U kunt een lege voorraad hebben terwijl uw bloedbeeld er nog keurig uitziet.

Klachten als vermoeidheid, haaruitval en rusteloze benen horen juist bij die fase.

In de zwangerschap speelt iets heel anders. Het plasmavolume stijgt sneller dan de rode celmassa. De sterkste toename loopt tot ongeveer week 30 tot 34.

De cellen verdelen zich over meer vocht en de concentratie daalt. Dit heet fysiologische hemodilutie. Een lager hematocriet halverwege de zwangerschap is dus verwacht en op zichzelf geen teken van bloedarmoede.

Daarom werkt de verloskundige zorg met afkapwaarden die met de zwangerschapsduur meebewegen. Een waarde beoordelen tegen de standaard volwassen band zou in die periode structureel tot valse alarmen leiden.

Rond de overgang verschuift het beeld opnieuw. Met het wegvallen van de menstruatie verdwijnt de grootste ijzerverliespost. Een laag hematocriet ná de overgang is daarom minder vanzelfsprekend te verklaren.

Het verdient eerder navraag dan daarvoor.

Hematocriet komt bijna altijd mee met een bloedbeeld. Voor vrouwen zijn er enkele momenten waarop de bepaling extra informatie geeft.

Het eerste is aanhoudende vermoeidheid in combinatie met een zware menstruatie. Vraag dan niet alleen het bloedbeeld aan, maar ook ferritine. Zonder die waarde ziet u een lege voorraad niet aankomen.

Het tweede is de kinderwens en de zwangerschap zelf. In de zwangerschapscontroles wordt het hemoglobine standaard gevolgd, waarbij de hematocriet waarde in dezelfde richting meebeweegt. Beoordeel die uitslagen altijd tegen de afkapwaarde die bij uw zwangerschapsduur hoort.

Het derde is de periode na de bevalling. Bloedverlies rond de bevalling kan de waarde tijdelijk fors verlagen. Meet niet direct erna, want de concentratie daalt pas nadat het lichaam vocht heeft verplaatst.

Over de cyclus zelf hoeft u zich weinig zorgen te maken. Hematocriet is niet cyclusafhankelijk zoals hormonen dat zijn. U kunt dus op elke cyclusdag prikken.

Wel is het verstandig om vlak na een zware menstruatiedag even te wachten. Zo meet u niet het dieptepunt.

Drink op de ochtend van de afname normaal. Uitdroging verhoogt de concentratie en kan een laag hematocriet kunstmatig normaal laten lijken.