Schildklier test bij een trage of snelle schildklier

Onze schildklier ligt vooraan in de hals, vlak onder het strottenhoofd. Hij maakt twee hormonen: T4 en T3. Die regelen je stofwisseling, je hartslag en je lichaamstemperatuur.

De werking van de schildklier wordt aangestuurd vanuit je hersenen. Je hypofyse maakt TSH aan. Dat is een stimulerend hormoon: het zet de schildklier aan het werk.

Deze test bepaalt drie waarden. TSH laat zien hoe hard je hypofyse aan de schildklier trekt. Vrij thyroxine, kortweg vrij T4, is het voorraadhormoon dat los in je bloed zweeft. Vrij T3 is de actiefste vorm.

Een TSH waarde alleen vertelt niet het hele verhaal. Daarom meten we de twee hormonen zelf erbij.

Je schildklier kan te weinig of juist te veel hormoon maken. Allebei geven ze klachten, maar heel verschillende.

Bij een traag werkende schildklier ligt de productie te laag. Je stofwisseling zakt. De medische term is hypothyreoïdie.

Veelgehoorde klachten zijn vermoeidheid, kouwelijkheid, een droge huid en gewichtstoename. Ook somberheid, haaruitval en een trage stoelgang komen voor.

Bij een snel werkende schildklier gebeurt het omgekeerde. Alles gaat sneller. Denk aan hartkloppingen, zweten, onrust, slecht slapen en juist gewichtsverlies. Dat heet hyperthyreoïdie.

Het bloedbeeld verschilt duidelijk tussen die twee. Een trage schildklier geeft meestal een hoog TSH met een laag vrij T4. Een te snelle schildklier laat juist een laag TSH zien.

De meeste schildklierproblemen in Nederland komen niet door voeding of stress. Ze komen door het eigen afweersysteem.

De ziekte van Hashimoto is de bekendste. Dit is een auto-immuunziekte waarbij afweercellen de schildklier langzaam beschadigen.

De hormoonproductie zakt over jaren. Zo ontstaat een trage schildklier. Anti-TPO antistoffen zijn daarbij vaak verhoogd.

De ziekte van Graves werkt precies andersom. Daar stimuleren antistoffen de schildklier juist tot overwerk. Het gevolg is een te snelle schildklier.

Allebei komen ze veel vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Ze duiken ook vaker op na een bevalling en rond de overgang. Deze test meet die antistoffen zelf niet.

Bij vrouwen worden schildklierklachten vaak aan iets anders toegeschreven. Vermoeidheid, gewichtstoename en stemmingswisselingen passen ook bij de overgang. De klachten overlappen sterk.

Juist daarom is meten hier nuttig. Je weet dan of de schildklier meespeelt of niet.

Rond een zwangerschap ligt het anders. De behoefte aan schildklierhormoon stijgt in die periode. Ook na een bevalling kan de schildklier tijdelijk ontregeld raken.

Ben je zwanger of net bevallen? Overleg een afwijkende uitslag dan met je verloskundige of huisarts.

Herken je klachten die bij de schildklier kunnen horen? Dan is dit een logische eerste stap. Denk aan langdurige vermoeidheid, onverklaarde gewichtsverandering of stemmingswisselingen.

Veel vrouwen laten deze waarden meten om inzicht te krijgen in klachten die al maanden aanhouden. Ook rond een kinderwens is de schildklier de moeite waard. Ze speelt een rol bij de vruchtbaarheid en bij een zwangerschap.

Twijfel je of je meer nodig hebt dan deze drie waarden? Bij een vermoeden van Hashimoto of Graves horen ook de antistoffen erbij.

Voor deze test is bloed uit een ader nodig. Je prikt bij een aangesloten locatie bij jou in de buurt. Die locaties worden beheerd door zelfstandige, gecertificeerde laboratoria.

Nuchter zijn hoeft meestal niet. Veel mensen prikken liever 's ochtends. Je waarden schommelen licht over de dag, dus zo blijven metingen onderling vergelijkbaar.

Slik je supplementen met biotine? Die kunnen de meting verstoren. Overleg dat vooraf even met het lab.

De doorlooptijd verschilt per bepaling. Voor TSH rekenen wij op ongeveer twee dagen. Voor vrij T4 en vrij T3 rekenen wij op ongeveer vier dagen.

Je volledige uitslag is er dus zodra de laatste bepaling binnen is. Dit is onze indicatie voor de planning, geen harde toezegging. Laboratoria verschillen onderling in doorlooptijd.

Bij elke uitslag hoort een beoordeling door een BIG-geregistreerde arts.

Je krijgt elke waarde terug met het referentiebereik van het lab erbij. Die referentiewaarden verschillen per laboratorium. Lees dus altijd het bereik dat op jouw eigen uitslag staat.

Ligt een waarde net buiten dat bereik? Dat is op zichzelf nog geen diagnose. Een enkele meting blijft een momentopname.

De arts geeft aan of verder onderzoek nodig is. Soms is dat gewoon een herhaling na een paar weken. Soms zijn het de antistoffen, om Hashimoto of Graves uit te sluiten.

Bespreek behandelbeslissingen altijd met je eigen huisarts.

Niet elke afwijking is meteen duidelijk. Een bekend beeld is een licht verhoogd TSH bij een normaal vrij T4. Artsen noemen dat subklinisch.

Zo'n uitslag vraagt lang niet altijd om behandeling. Wel om herhaling. TSH schommelt namelijk van dag tot dag, en zelfs over het jaar heen.

Eén meting zegt daarom weinig over een grensgeval. Een tweede meting na een paar weken zegt veel meer. Leg zo'n uitslag voor aan je huisarts voordat je conclusies trekt.