Je LH-waarde is een van de weinige hormoonwaarden die binnen een maand met een factor tien kan verschillen. In de eerste helft van je cyclus ligt hij vaak rond de 2 tot 7 IE/l, rond je eisprong kan hij naar 20 tot 80 IE/l schieten, en twee dagen later is hij weer laag. Dezelfde vrouw, dezelfde gezondheid, een compleet ander getal.
Daarom vind ik LH een van de meest verkeerd gelezen waarden op een uitslagformulier. Zonder de cyclusdag erbij is het cijfer bijna betekenisloos.
Hieronder staat wat de waarde per fase betekent, wat een hoge of lage uitslag kan verklaren, en waar de bekendste online vuistregel over LH niet klopt.
Wat is LH en wat doet het?
LH staat voor luteiniserend hormoon en wordt gemaakt in je hypofyse. Samen met FSH stuurt het je eierstokken aan. FSH laat een follikel rijpen, en een scherpe piek in LH is het startsein voor de eisprong zelf.
Na de eisprong verandert de lege follikel in het gele lichaam, dat progesteron maakt. LH houdt dat gele lichaam de eerste dagen op gang.
Zonder LH-piek geen eisprong, en zonder eisprong geen progesteronstijging in de tweede helft van je cyclus.
Wat zijn normale LH-waarden per cyclusfase?
Er is geen enkel normaalgetal voor LH. De waarde hoort bij de fase waarin je zit, en die fase bepaalt of een uitslag gewoon of afwijkend is. Onderstaande orden van grootte gelden voor volwassen vrouwen. Vraag altijd de referentiewaarden van je eigen laboratorium op, want die verschillen per methode.
| Fase | Wanneer | Orde van grootte | Waarom het getal daar ligt |
|---|---|---|---|
| Folliculair | Dag 2 tot 5 | 2 tot 7 IE/l | Rustfase, oestradiol nog laag |
| Rond de eisprong | Dag 12 tot 16 bij een cyclus van 28 dagen | 20 tot 80 IE/l | Piek van 24 tot 48 uur, uitgelokt door hoog oestradiol |
| Luteaal | Ongeveer 7 dagen na de eisprong | 1 tot 12 IE/l | Progesteron remt de aansturing weer af |
| Na de menopauze | Niet van toepassing | Duidelijk verhoogd | Geen terugkoppeling meer vanuit de eierstok |
De derde kolom is precies waarom een losse LH-uitslag zo lastig is. Een waarde van 25 IE/l is volstrekt normaal op dag 13 en opvallend op dag 3.
Waarom zegt LH op een willekeurige dag zo weinig?
Omdat je hypofyse LH in pulsen afgeeft, niet in een gelijkmatige stroom. Die pulsen komen in de folliculaire fase ongeveer elke 60 tot 90 minuten. Twee buisjes bloed, een uur na elkaar geprikt bij dezelfde vrouw, kunnen daardoor merkbaar verschillen.
Daar komt de fase nog overheen. Prik je toevallig in de piek, dan lijkt je LH extreem hoog terwijl er niets aan de hand is.
Neem twee vrouwen die allebei terugkomen met een LH van 12 IE/l. De een is op dag 12 geprikt en zit in de aanloop naar haar piek. De ander is op dag 3 geprikt en heeft daarnaast een FSH van 4 IE/l. Bij de eerste is 12 een momentopname, bij de tweede is de verhouding tussen LH en FSH het opvallende deel. Zelfde getal, ander verhaal.
Dit is de reden dat hormoonprofielen bij vrouwen vrijwel altijd op dag 2 tot 5 worden geprikt. Dan liggen LH, FSH en oestradiol in hun rustfase en zijn ze onderling vergelijkbaar. Meer daarover in hormonen onderzoek bij vrouwen.
Ovulatietest of bloedprik: wat meet wat?
Een ovulatietest uit de drogist meet LH in je urine en zegt of de piek is begonnen. Een bloedprik meet LH in serum op dat ene moment. Het zijn dus verschillende vragen: de urinetest zoekt een omslagpunt, de bloedprik geeft een absolute waarde.
Onderzoek dat beide vergeleek met een echografisch vastgestelde eisprong liet zien dat de urinepiek de eisprong redelijk voorspelt, maar niet bewijst dat er daadwerkelijk een eicel is vrijgekomen (PMID 26018113).
Dat verschil is niet academisch. Een LH-piek zonder eisprong komt voor, en dan blijft de progesteronstijging erna uit. Wil je weten of er echt een eisprong was, dan is progesteron ongeveer zeven dagen erna de betere waarde. Hoe dat werkt staat in eisprong bevestigen.
Wat kan een hoge LH-waarde betekenen?
Buiten de piek om kan een verhoogd LH bij verschillende situaties horen. De meest voorkomende is dat er gewoon rond de eisprong is geprikt. Daarna komen PCOS, waarbij LH bij een deel van de vrouwen verhoogd is ten opzichte van FSH, en een eierstok die minder goed reageert.
Bij vrouwen onder de 40 met een hoog LH en een hoog FSH samen kan primaire ovarieele insufficientie spelen. FSH is dan de leidende waarde, en de internationale richtlijn beschrijft welke bevestiging daarbij hoort (PMID 39652037).
Na de menopauze zijn LH en FSH allebei blijvend verhoogd. Dat is een verwachte bevinding en geen afwijking.
Wat kan een lage LH-waarde betekenen?
Een laag LH samen met een laag oestradiol wijst richting de hypofyse of de hypothalamus, niet naar de eierstok. Bij jonge vrouwen is de meest voorkomende reden een aanhoudend energietekort door veel trainen, te weinig eten of allebei.
Ook een sterk verhoogd prolactine drukt LH omlaag, zie prolactine te hoog. Gebruik je hormonale anticonceptie, dan is een laag LH juist verwacht: dat is precies hoe de meeste methoden werken.
Blijft je menstruatie daarbij weg, dan is amenorroe het bredere kader.
Klopt de LH/FSH-ratio bij PCOS?
Niet als losse test. De vuistregel dat een LH die twee of drie keer zo hoog is als FSH op PCOS wijst, staat op veel Nederlandse pagina en klopt als observatie, maar niet als criterium. Een aanzienlijk deel van de vrouwen met PCOS heeft een normale ratio, dus een normale uitslag sluit niets uit.
De internationale richtlijn uit 2023 noemt LH en de LH/FSH-ratio dan ook geen diagnostisch criterium voor PCOS (PMID 37580861). Onderzoek naar de toegevoegde waarde van de ratio naast AMH kwam tot dezelfde beperking (PMID 30636332).
Wat wel telt bij PCOS is de combinatie van een lange of afwezige cyclus, tekenen van androgeenoverschot en het echobeeld. Welke waarden daarbij horen staat in PCOS testen.
Ik noem dit expliciet omdat vrouwen met een ratio van 1,8 soms concluderen dat ze net geen PCOS hebben. Zo werkt het niet, in beide richtingen.
Wanneer is LH testen zinvol?
LH wordt zelden alleen aangevraagd. De waarde krijgt pas betekenis naast FSH, oestradiol en je cyclusdag. Die combinatie wordt meestal gebruikt bij een uitblijvende of sterk onregelmatige cyclus, bij een kinderwens die niet lukt, of bij vermoeden van een vervroegde overgang.
Prik bij een lopende cyclus op dag 2 tot 5 en noteer welke dag het was. Menstrueer je niet, dan is er geen dag om op te wachten en kan het op elk moment.
De uitleg bij de waarde zelf staat op LH, en de tegenhanger op FSH testen. Wil je weten of er echt een eisprong is geweest, dan sluit ovulatiebevestiging daarop aan.
Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts. Thuisarts en de NHG-informatie beschrijven welk vervolg daarbij past, en dat hangt vrijwel altijd af van je cyclus en je klachten, niet van het getal alleen.
Bronnen
- Roos J, Johnson S, Weddell S, et al. Monitoring the menstrual cycle: comparison of urinary and serum reproductive hormones referenced to true ovulation. Eur J Contracept Reprod Health Care. 2015;20(6):438-450. PMID 26018113.
- Teede HJ, Tay CT, Laven JJE, et al. Recommendations from the 2023 international evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome. Eur J Endocrinol. 2023;189(2):G43-G64. PMID 37580861.
- Le MT, Le VNS, Le DD, et al. Exploration of the role of anti-Mullerian hormone and LH/FSH ratio in diagnosis of polycystic ovary syndrome. Clin Endocrinol (Oxf). 2019;90(4):579-585. PMID 30636332.
- ESHRE, ASRM, CREWHIRL and IMS Guideline Group on POI. Evidence-based guideline: Premature Ovarian Insufficiency. Fertil Steril. 2025. PMID 39652037.
- Thuisarts. Ik wil weten of ik een eisprong heb. Beschikbaar via thuisarts.nl.
Elk bloedtestresultaat bij Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Auteur
