Spiraal bloedverlies: wat normaal is en wanneer niet meer

Spiraal bloedverlies verandert in de eerste drie tot zes maanden bijna altijd, en welke kant het op gaat hangt af van het type. Een hormoonspiraal maakt je bloeding meestal geleidelijk lichter. Een koperspiraal maakt hem in het eerste jaar juist vaak zwaarder en langer. Onregelmatig spotten in die beginperiode is bij allebei gewoon.

Het lastige is dat "gewoon" hier een breed bereik heeft. Daarom staat hieronder per type wat je maand voor maand kunt verwachten, en waar de grens ligt waarna het de moeite waard is om het te laten nakijken.

Wat gebeurt er per type, maand voor maand?

Deze patronen zijn gemiddelden. Er zijn vrouwen bij wie een hormoonspiraal na een maand al rust geeft, en vrouwen bij wie het spotten een half jaar duurt. Allebei komt voor.

Heb je nog een cyclus met een spiraal?

Met een koperspiraal wel. Er zit geen hormoon in, dus je eisprong en je cyclus lopen gewoon door. Alleen je bloeding verandert.

Met een hormoonspiraal ligt het genuanceerder. Het levonorgestrel werkt vooral lokaal, dus veel vrouwen houden hun eigen eisprong terwijl het baarmoederslijmvlies dun blijft. Je bloeding verdwijnt dan wel, maar je cyclus draait daaronder door. Blijft je menstruatie weg, dan is dat bij dit type dus meestal geen teken dat er iets stilligt. Lees hormoonspiraal bijwerkingen voor wat er precies met je hormoonwaarden gebeurt.

Wanneer is het bloedverlies te veel?

Er bestaat geen thuismeting in milliliters, dus praktische signalen werken beter. Neem contact op met je huisarts als je doorlekt door een tampon of maandverband binnen een uur, als je stolsels groter dan een twee-euromunt verliest, als je langer dan zeven dagen achter elkaar bloedt, of als je bloeding na zes maanden nog steeds zwaarder is dan voor het plaatsen.

Bel dezelfde dag bij koorts, hevige eenzijdige buikpijn of riekende afscheiding. Dat zijn andere problemen dan een gewenningspatroon.

Waarom hevig bloedverlies je ijzer kost

Dit is het stuk dat op de meeste pagina's over spiraaltjes ontbreekt, en het is precies het stuk dat meetbaar is. Bloed bevat ijzer, dus structureel meer bloedverlies betekent structureel meer ijzerverlies. Menstrueel bloedverlies is de belangrijkste oorzaak van ijzertekort bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd.

Wat daarbij vaak misgaat: je hemoglobine kan nog normaal zijn terwijl je voorraad al bijna leeg is. Het lichaam beschermt het hemoglobine en put eerst de opslag uit. Die opslag meet je met ferritine.

Merk je vermoeidheid die niet wegslaapt, kortademigheid bij traplopen, koude handen of meer haaruitval dan normaal, dan is dat de combinatie waarbij een ferritine bloedonderzoek zinvol wordt. Wil je het bredere plaatje met ijzer, transferrine en verzadiging, dan past de ijzertekort test beter. In de ijzerwaarden tabel zie je welke waarden daarbij horen.

Wat kun je doen aan hevig bloedverlies met een spiraal?

Dat hangt af van de oorzaak en hoort bij je huisarts thuis. Wat er in Nederland zoal besproken wordt, loopt van afwachten tot de eerste maanden voorbij zijn, via medicatie die het bloedverlies remt, tot overstappen op een ander type spiraal. Bij hevig menstrueel bloedverlies wordt een hormoonspiraal met de hoogste dosis juist vaak ingezet als behandeling en niet als anticonceptie.

Lees ook tranexaminezuur bij hevige menstruatie als je arts dat noemt, en koperspiraal ervaringen als je twijfelt of jouw patroon nog binnen het gewone valt.

Veelgestelde vragen

Hoe lang blijf je bloeden na het plaatsen van een spiraal?

Licht bloedverlies gedurende enkele dagen is gewoon. Onregelmatig spotten kan drie tot zes maanden aanhouden, vooral bij een hormoonspiraal.

Word je nog ongesteld met een hormoonspiraal?

Vaak wel, maar veel lichter. Bij een deel van de vrouwen blijft de menstruatie na verloop van tijd helemaal weg, en dat is bij dit type niet zorgelijk.

Is zwaarder bloeden met een koperspiraal normaal?

In het eerste jaar komt dat vaak voor. Blijft het daarna zwaarder dan je gewend was, bespreek het dan met je huisarts.

Kan een spiraal bloedarmoede veroorzaken?

Aanhoudend hevig bloedverlies kan je ijzervoorraad uitputten en op termijn tot bloedarmoede leiden. Ferritine daalt daarbij als eerste, dus dat is de waarde die het vroegst iets laat zien.

Bronnen

• NHG-Standaard Anticonceptie, Nederlands Huisartsen Genootschap
• NHG-Standaard Vaginaal bloedverlies, Nederlands Huisartsen Genootschap
• Thuisarts.nl, informatie over hevig bloedverlies en over de spiraal
• World Health Organization, richtlijnen over ijzertekort en ferritine als voorraadmaat
• Cochrane Database of Systematic Reviews, reviews over behandeling van hevig menstrueel bloedverlies

Bij elke bloedtest krijg je een beoordeling van een BIG-geregistreerde arts. Overleg over behandeling altijd met je eigen huisarts.