FSH waarde tabel: normaalwaarden per cyclusfase en overgang

Een FSH waarde tabel helpt je om je bloeduitslag snel te lezen. In de folliculaire fase (dag 2 tot 5 van je cyclus) ligt een normale FSH waarde tussen ongeveer 3,5 en 12,5 IU/L. Na de overgang ligt hij veel hoger: ongeveer 26 tot 135 IU/L. FSH schommelt sterk per cyclusfase. Je uitslag is dus alleen te beoordelen als je weet op welke cyclusdag het bloed is afgenomen.

FSH waarde tabel per cyclusfase

De waarden staan in IU/L (internationale eenheden per liter), de eenheid die Nederlandse laboratoria gebruiken. Referentiewaarden verschillen licht per lab, dus vergelijk altijd met het bereik op je eigen uitslag.

Hieronder staat de FSH waarde tabel: overgang, cyclusfase en man naast elkaar, in IU/L.

FSH normaalwaarden per levensfase

In de perimenopauze schommelt de uitslag het sterkst: op dag 3 vaak boven 10 IU/L, de maand erna weer normaal. Tijdens de vruchtbare leeftijd gelden de cycluswaarden uit de tabel.

FSH waarde bij mannen

Bij mannen kent het hormoon geen cyclus, dus geldt er één bereik: 1,5 tot 12,4 U/L. Die grenzen komen uit hetzelfde referentiecohort als de vrouwenwaarden hierboven, gemeten bij 319 mannen. Het hormoon is hetzelfde, de rol verschilt: bij vrouwen rijpen de eiblaasjes, bij mannen stuurt het de aanmaak van zaadcellen aan.

Een verhoogde waarde bij een man betekent meestal dat de hypofyse harder duwt omdat de testikels minder goed reageren. Dat patroon past bij een verminderde zaadcelaanmaak en wordt vrijwel altijd samen met LH en testosteron beoordeeld. Een hoge waarde met een hoog LH en een laag testosteron wijst één kant op. Diezelfde waarde bij een normaal testosteron wijst een andere kant op.

Een verlaagde waarde bij een man komt juist van bovenaf: de hypofyse geeft te weinig signaal af. Eén oorzaak wordt makkelijk over het hoofd gezien: testosteron van buitenaf, voorgeschreven of als anabole steroïden. Beide onderdrukken FSH en LH tegelijk, dus de uitslag valt laag uit zonder dat de hypofyse iets mankeert. Vermeld het altijd bij je arts.

Hoe interpreteer je je uitslag?

Bij een meting op dag 3 van je cyclus wordt meestal als volgt gekeken:

• Onder 10 IU/L - past bij een normale eicelvoorraad
• 10 tot 15 IU/L - grensgebied; kan wijzen op een afnemende eicelvoorraad
• Boven 15 IU/L - past bij een verminderde eierstokfunctie
• Boven 25 IU/L - past bij de perimenopauze
• Boven 40 IU/L, met twaalf maanden geen menstruatie - past bij de menopauze

FSH en oestradiol worden vrijwel altijd samen aangevraagd. Een verhoogde waarde bij een laag oestradiol wijst een andere kant op dan diezelfde waarde bij een normaal oestradiol. De bijbehorende bereiken staan in onze oestradiol waarde tabel.

Een lage FSH waarde: wat betekent dat?

Vrijwel alle uitleg gaat over een te hoge waarde. De lage kant krijgt veel minder aandacht, terwijl hij precies het omgekeerde verhaal vertelt. Een hoge waarde komt van onderaf: je eierstokken reageren minder, dus je hypofyse duwt harder. Een lage waarde komt van bovenaf: het signaal zelf blijft achter.

De meest voorkomende verklaring is ook de simpelste. Hormonale anticonceptie onderdrukt FSH. Slik je de pil? Of gebruik je een ring, pleister of hormoonstaafje? Dan zegt een lage uitslag niets over je eicelvoorraad. Je meet dan het effect van de anticonceptie en niet dat van je eierstokken. Beantwoord die vraag eerst.

Andere oorzaken van een lage waarde, meestal samen met een laag oestradiol:

• Te weinig beschikbare energie - fors gewichtsverlies, een laag lichaamsgewicht, of intensief sporten zonder daar genoeg tegenover te eten. Je lichaam zet de cyclus dan tijdelijk op een lager pitje.
• Langdurige stress - via dezelfde route in de hersenen.
• Een verhoogd prolactine - prolactine remt het signaal dat FSH en LH aanstuurt, waardoor die allebei laag uitvallen.
• Een aandoening van de hypofyse zelf - zeldzaam. Bespreek een lage waarde daarom altijd als je menstruatie wegblijft.

Een lage waarde is dus zelden een reden om je zorgen te maken over je eicelvoorraad. Het is wel een reden om uit te zoeken waarom het signaal laag is, zeker als je menstruatie wegblijft.

Waarom een normale FSH waarde de overgang niet uitsluit

Dit punt ontbreekt op de meeste overzichtspagina's. Bij vrouwen boven de 45 wordt FSH niet aanbevolen om de overgang vast te stellen. De NHG-Standaard De overgang stelt de diagnose op het klachtenpatroon en het beloop van je menstruaties, niet op een bloedwaarde.

De reden is dat het hormoon in de perimenopauze juist het sterkst schommelt. De ene maand meet je 30 IU/L, de volgende 8 IU/L, terwijl er in je situatie niets is veranderd. Een enkele normale uitslag sluit de overgang dus niet uit, en een enkele verhoogde uitslag bewijst hem niet.

Daarmee is de vraag hoe hoog FSH in de overgang wordt nog wel te beantwoorden. Na de menopauze ligt het referentiebereik op 25,8 tot 134,8 U/L. Dat is grofweg tien keer zo hoog als in de folliculaire fase. Bij een meting op dag 3 past een waarde boven 25 U/L bij de perimenopauze. Boven 40 U/L, met twaalf maanden zonder menstruatie, past bij de menopauze. Dat getal stelt de diagnose niet, maar het laat wel zien in welke orde van grootte je zit.

De meting is wel informatief als je jonger bent dan 45. Blijft je menstruatie dan weg of wordt die onregelmatig, dan komt een vervroegde overgang in beeld. Lees daarover meer bij vervroegde overgang.

Wanneer zijn afwijkingen relevant?

Een afwijkende uitslag kan relevant zijn als je:

• Jonger bent dan 45 en je menstruatie wegblijft of sterk verandert
• Een kinderwens hebt en wilt weten hoe je eicelvoorraad ervoor staat (meestal samen met AMH)
• Een onregelmatige cyclus hebt en wilt weten of je eierstokken nog reageren

Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts of gynaecoloog. Wil je deze waarde samen met de andere cyclushormonen laten meten? De hormoontest voor vrouwen kijkt naar FSH, LH, oestradiol en progesteron in één afname. Ben je specifiek met de overgang bezig, dan sluit het menopauze-onderzoek daarop aan. Alleen deze waarde meten kan met de losse FSH-test. Meer uitleg over het hormoon zelf staat op onze pagina over FSH.

Bloed laten prikken is lang niet altijd de eerste stap. Check eerst of je klachten bij de overgang passen. De uitkomst vertelt je ook wanneer een bloedtest wél iets toevoegt.