Een frozen shoulder begint gemiddeld rond je 53e. In een onderzoek onder 269 schouders lag de gemiddelde leeftijd bij het begin op 53,4 jaar, met ongeveer anderhalf keer zoveel vrouwen als mannen (PMID 17993282). Dat is precies de leeftijd waarop je van alles aan de overgang gaat toeschrijven.
Soms terecht. Soms te snel.
Wat mij aan dit onderwerp opvalt: de Nederlandse pagina's hierover noemen oestrogeen als vaststaande oorzaak, terwijl er iets anders is met veel sterker bewijs. Daar kom ik zo op.
Waarom krijgen vrouwen rond de overgang vaker een frozen shoulder?
Het beste antwoord is: waarschijnlijk door je gewrichtskapsel, en zeker weten doen we het niet. Op de bindweefselcellen in dat kapsel zitten oestrogeenreceptoren. Als oestrogeen wegvalt, lijkt een rem weg te vallen die die cellen rustig hield. Het kapsel wordt dikker en trekt samen.
Dat mechanisme is in het lab netjes aangetoond, en bij mensen niet.
Onderzoekers gaven oestradiol aan ratten met een vastgezette schouder en aan bindweefselcellen uit het kapsel van echte patiënten (PMID 39947440). In beide gevallen kwam er minder littekenachtig weefsel bij en bewoog de schouder beter. Blokkeerden ze de receptor, dan verdween dat effect weer.
Het gat in dit verhaal is groot: er is nooit een studie geweest die oestradiol mat bij vrouwen mét en zónder frozen shoulder. De hormonale link is afgeleid uit leeftijd, sekse en proefdieren.
Daar past de stilte in de Nederlandse richtlijnen bij. De NHG-Standaard Schouderklachten noemt vrouwen van 40 tot 70 en noemt diabetes, maar de overgang komt er niet in voor. Thuisarts noemt bij frozen shoulder leeftijd, diabetes en schildklierafwijkingen, en zwijgt over hormonen. Dat verklaart een deel van het gevoel niet gehoord te worden, zonder dat iemand daar iets fout doet.
Is het wel een frozen shoulder?
Niet elke stijve schouder is er een. Het onderscheidende kenmerk is dat je schouder ook niet beweegt als iemand anders hem beweegt. Bij een peesprobleem kun je je arm zelf niet optillen, maar een fysiotherapeut wel. Bij een frozen shoulder loopt hij bij allebei vast, vooral bij het naar buiten draaien.
Die ene test scheelt maanden verkeerd zoeken.
| Wat het kan zijn | Hoe het begint | Wat opvalt bij bewegen | Pijn 's nachts |
|---|---|---|---|
| Frozen shoulder | Sluipend, zonder duidelijke aanleiding | Ook een ander krijgt je arm niet verder, naar buiten draaien lukt het slechtst | Vaak hevig, je kunt niet op die kant liggen |
| Peesprobleem van de rotatorenmanchet | Vaak na overbelasting of een ongewone beweging | Zelf optillen lukt niet, een ander krijgt je arm wel omhoog | Wisselend |
| Artrose van het schoudergewricht | Heel geleidelijk, over jaren | Stijf en soms krakend, in alle richtingen wat minder | Meestal milder |
| Uitstraling vanuit je nek | Wisselend, hangt samen met je houding | De schouder zelf beweegt normaal | Vaak tintelingen of doof gevoel erbij |
Let op de derde kolom. Dat is het verschil dat een arts of fysiotherapeut in één handeling test, en dat op geen enkele Nederlandse pagina over dit onderwerp wordt uitgelegd.
Gewrichtsklachten die juist verspreid zitten in plaats van in één schouder, zijn een ander verhaal. Die kant staat in gewrichtsklachten in de overgang.
Welke bloedwaarden zijn hierbij relevant?
Vooral je bloedsuiker, en dat verrast bijna iedereen. De link tussen diabetes en een frozen shoulder is veel sterker onderbouwd dan de link met hormonen. Ook je schildklier speelt mee. Beide staan in de Nederlandse richtlijnen genoemd, terwijl de overgang daar ontbreekt.
De cijfers zijn niet subtiel.
Een samenvatting van achttien studies vond dat mensen met diabetes ongeveer vijf keer zo vaak een frozen shoulder hebben (95%-betrouwbaarheidsinterval 3,2 tot 7,7). Van alle mensen mét een frozen shoulder bleek 30% diabetes te hebben (PMID 27331029). De onderzoekers concludeerden dat het de moeite waard is daaraan te denken bij wie zich met deze klacht meldt.
In een groot Amerikaans bestand van bijna 27 miljoen verzekerden kwam hetzelfde patroon terug, met verhoogde kansen bij zowel type 1 als type 2 diabetes (PMID 34579697). Twee derde van de gevallen was vrouw.
Wat je huisarts hiermee doet, is aan je huisarts. Vraagt die zich af of er een metabole of schildklierkant aan zit, dan gaat het meestal om glucose en HbA1c, en om TSH en vrij T4. Een diabetes onderzoek kijkt naar die eerste kant, een schildklier onderzoek naar de tweede. Geen van beide toont een frozen shoulder aan, want daar bestaat geen bloedwaarde voor.
Helpt hormoontherapie tegen een frozen shoulder?
Dat weten we niet, en de eerlijke versie is minder stellig dan wat je online leest. Er is precies één gepubliceerd onderzoek dat hiernaar keek. Het vond minder frozen shoulders bij gebruiksters van hormoontherapie, maar het verschil was statistisch niet significant. De onderzoekers noemden hun eigen studie een voorbereiding op beter onderzoek.
De getallen zijn de moeite waard, juist omdat niemand anders ze afdrukt.
Van 1.952 postmenopauzale vrouwen tussen 40 en 60 jaar gebruikten er 152 hormoontherapie. In die groep kreeg 3,95% de diagnose, tegen 7,65% van de vrouwen die het niet gebruikten. De oddsratio was 1,99, met een betrouwbaarheidsinterval van 0,86 tot 4,58 en een p-waarde van 0,10 (PMID 41614260).
Dat interval loopt door 1 heen. In gewone taal: het verschil kan echt zijn, en het kan toeval zijn, en met deze studie is dat niet uit elkaar te halen.
Ik vind dat je dat gewoon moet zeggen. Een schouder die vastloopt is geen reden om aan hormoontherapie te beginnen, en als je die om andere redenen overweegt, hoort dat gesprek bij je huisarts of gynaecoloog thuis.
Hoe lang duurt een frozen shoulder?
Langer dan je overal leest. Het gangbare verhaal is drie fases en daarna weer over, in ongeveer twee tot drie jaar. Uit de langste follow-up die er is, blijkt dat bij een flink deel niet te kloppen. Bij de meesten die klachten houden, gaat het wel om milde klachten.
Dat is een oncomfortabel getal, en het hoort erbij.
Van 269 schouders die gemiddeld 4,4 jaar werden gevolgd, had 59% een normale of bijna normale schouder. De overige 41% had nog klachten, waarvan het overgrote deel mild en een kleine groep ernstig (PMID 17993282).
Neem twee vrouwen van 51 die in januari met dezelfde stijve schouder beginnen. De ene kan in het najaar weer haar jas aantrekken zonder na te denken. De andere zit anderhalf jaar later nog steeds vast bij het vastmaken van haar bh. Zelfde diagnose, heel ander verloop.
Wat er breder met je bindweefsel en botten gebeurt in deze fase, staat in botontkalking na de overgang.
Wat neem je mee naar je huisarts?
Drie dingen. Sinds wanneer de schouder stijf is, en of er een aanleiding was. Of iemand anders je arm verder krijgt dan jijzelf. En of je 's nachts wakker wordt van de pijn, want dat weegt mee in wat er wanneer aan gedaan wordt.
Noem er ook bij of diabetes of schildklierziekte in je familie voorkomt.
Andere klachten uit deze fase die vrijwel nooit aan hormonen worden gekoppeld, staan in jeuk in de overgang en droge ogen in de overgang. Voor het bredere beeld is navigeren door de perimenopauze het startpunt.
Ga eerder langs bij een schouder die vastliep na een val, bij koorts erbij, of bij een arm die krachtverlies of tintelingen geeft. Dat past niet bij dit beeld.
Bronnen
- Hand C, Clipsham K, Rees JL, Carr AJ. Long-term outcome of frozen shoulder. J Shoulder Elbow Surg. 2008;17(2):231-236. PMID 17993282.
- Zreik NH, Malik RA, Charalambous CP. Adhesive capsulitis of the shoulder and diabetes: a meta-analysis of prevalence. Muscles Ligaments Tendons J. 2016;6(1):26-34. PMID 27331029.
- Sarasua SM, Floyd S, Bridges WC, Pill SG. The epidemiology and etiology of adhesive capsulitis in the U.S. Medicare population. BMC Musculoskelet Disord. 2021;22(1):828. PMID 34579697.
- Wang Z, Li X, Liu X, et al. Mechanistic insights into the anti-fibrotic effects of estrogen via the PI3K-Akt pathway in frozen shoulder. J Steroid Biochem Mol Biol. 2025;249:106701. PMID 39947440.
- Reinke EK, Ford AC, Wahl E, et al. A preliminary pilot study to address design issues related to research on potential association of hormone therapy and adhesive capsulitis. Climacteric. 2026;29(3):478-483. PMID 41614260.
- Wright VJ, Schwartzman JD, Itinoche R, Wittstein J. The musculoskeletal syndrome of menopause. Climacteric. 2024;27(5):466-472. PMID 39077777.
- NHG-Standaard Schouderklachten (M08). Beschikbaar via richtlijnen.nhg.org.
- Thuisarts. Ik heb frozen shoulder. Beschikbaar via thuisarts.nl.
Elk bloedtestresultaat bij Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Auteur
