De overgang is geen enkel moment maar een traject dat in 5 fases verloopt. Door de 5 fases van de overgang te begrijpen, kun je beter herkennen waar je je bevindt en weten wat je te wachten staat. Elke fase heeft haar eigen kenmerken, uitdagingen en mogelijkheden.
Fase 1: vroege perimenopauze
De eerste fase begint vaak onopgemerkt, meestal ergens tussen je 40e en 45e. Je eierstokken beginnen minder consistent oestrogeen en progesteron te produceren.
Wat je merkt:
- Je cyclus wordt iets korter (bijvoorbeeld 24 dagen in plaats van 28)
- Subtiele stemmingsveranderingen
- Lichte slaapveranderingen
- PMS-klachten die erger lijken te worden
In deze fase menstrueer je nog regelmatig en herkennen veel vrouwen de veranderingen niet als de overgang.
Fase 2: late perimenopauze
In deze fase worden de hormonale schommelingen sterker. Je menstruatie wordt duidelijk onregelmatig.
Wat je merkt:
- Je slaat maanden over of je cyclus varieert sterk in lengte
- Opvliegers en nachtelijk zweten beginnen
- Vermoeidheid neemt toe
- Concentratieproblemen of vergeetachtigheid
- Mogelijk gewichtsverandering, vooral rond de buik
Dit is vaak de fase waarin vrouwen voor het eerst denken: "Zou dit de overgang zijn?"
Fase 3: menopauze
Het officiële moment van de menopauze: je hebt 12 maanden achtereen geen menstruatie gehad. Gemiddeld bereiken Nederlandse vrouwen dit punt rond hun 51e.
In deze fase zijn je oestrogeen- en progesteronspiegels structureel gedaald. Klachten als opvliegers zijn vaak op hun hevigst rond dit punt.
Fase 4: vroege postmenopauze (eerste 5 jaar)
De jaren direct na de menopauze. Je lichaam past zich aan het nieuwe hormonale evenwicht aan.
Wat je merkt:
- Opvliegers en nachtelijk zweten nemen geleidelijk af (maar kunnen nog voorkomen)
- Vaginale droogheid kan toenemen door blijvend laag oestrogeen
- Botdichtheid begint sneller af te nemen
- Veranderingen in je huid en haar
Dit is een belangrijke periode voor preventie: bespreek met je arts of een botdichtheidsmeting of extra monitoring van je hart- en vaatgezondheid zinvol is.
Fase 5: late postmenopauze
Vanaf ongeveer 5 jaar na de menopauze stabiliseren de meeste klachten. Je lichaam heeft zich aangepast aan lagere hormoonspiegels.
Aandachtspunten:
- Botgezondheid blijft belangrijk: risico op osteoporose neemt toe
- Hart- en vaatrisico: oestrogeen had een beschermend effect dat nu wegvalt
- Blijvende aandacht voor een gezonde leefstijl
Hormonen testen per fase
In elke fase kan een hormoontest waardevol zijn:
- Fase 1-2: FSH en oestradiol om te bevestigen dat de perimenopauze is begonnen
- Fase 3: bevestiging van de menopauze, nulmeting voor eventuele hormoontherapie
- Fase 4-5: monitoring van hormoonspiegels als je hormoontherapie gebruikt, of controle van schildklier en vitamine D
Veelgestelde vragen
Kan ik fasen overslaan?
Bij een natuurlijke overgang doorloop je alle 5 fases van de overgang, maar het tempo verschilt per vrouw. Bij een chirurgische menopauze (verwijdering van eierstokken) sla je de perimenopauze over en ga je direct naar fase 3.
In welke fase heb ik de meeste klachten?
De meeste vrouwen ervaren de zwaarste klachten in fase 2 (late perimenopauze) en fase 3 (rond de menopauze). Daarna neemt de intensiteit meestal geleidelijk af.
Hoe weet ik in welke fase ik zit?
Je cycluspatroon is de belangrijkste indicator. Een hormoontest op FSH en oestradiol kan aanvullende bevestiging geven. Bespreek je symptomen en testresultaten met een zorgverlener voor het meest complete beeld.
Tags
Auteur