Hormonale acne is acne die meebeweegt met je cyclus en vaak opkomt langs de kaaklijn, kin en hals. De oorzaak ligt meestal bij androgenen, mannelijke hormonen die de talgklieren actiever maken. Drie waarden geven hier vaak het meeste inzicht: totaal testosteron, DHEA-S en SHBG.
Ik merk dat vrouwen met hormonale acne vaak van het ene crèmetje naar het andere gaan zonder resultaat. Dat is logisch, want als de oorzaak van binnenuit komt, helpt een product op de huid maar beperkt.
Hieronder lees je hoe je hormonale acne herkent, welke hormonen erbij horen, welke waarden inzicht geven en wanneer testen zinvol is.
Hoe herken je hormonale acne?
Hormonale acne onderscheidt zich door de plek en de timing: vaak diepe, gevoelige puistjes langs de onderkaak, kin en hals, die opkomen rond je menstruatie. Anders dan tieneracne reageert deze vorm vaak slecht op gewone middelen tegen acne.
Kenmerken die op een hormonale oorzaak wijzen:
- Puistjes vooral langs de kaaklijn, kin en hals
- Opvlammen rond je menstruatie of in de tweede helft van je cyclus
- Diepe, gevoelige bultjes in plaats van oppervlakkige mee-eters
- Acne die terugkomt ondanks een goede huidroutine
Komt de acne samen met overmatige haargroei of een onregelmatige cyclus? Dan is het zinvol om verder te kijken, want die combinatie kan op te veel androgenen wijzen.
Welke hormonen spelen een rol bij acne?
Bij hormonale acne draait het vooral om androgenen. Een hoger testosteron of een lage SHBG, waardoor meer testosteron vrij beschikbaar is, kan de talgklieren aanzetten. DHEA-S laat zien of de bijnieren een aandeel hebben in de androgenen.
De drie waarden die hier meestal het meeste over zeggen:
- Totaal testosteron, de algemene mate van androgenen
- SHBG, want een lage SHBG maakt meer testosteron vrij beschikbaar
- DHEA-S, dat wijst op een aandeel vanuit de bijnieren
Geen enkele waarde bewijst op zichzelf dat je acne hormonaal is. Het gaat om het patroon, samen met je klachten en de plek van de acne.
Hormonale acne en PCOS
Acne langs de kaaklijn is een van de bekendste tekenen van te veel androgenen, en dat past vaak bij PCOS. Komt de acne samen met een onregelmatige cyclus en overmatige haargroei, dan kan dat wijzen op het PCOS-beeld.
Bij PCOS zie je vaak een verhoogd testosteron met een lage SHBG, soms met overbeharing op gezicht of lichaam. Lees ook onze PCOS-pillar over symptomen, oorzaken en diagnose als je beide herkent.
Twijfel je waar je klachten vandaan komen? Lees dan onze pillar over onregelmatige menstruatie en welke hormonen je test.
Wanneer is testen zinvol?
Een hormoontest is vooral zinvol als je acne meebeweegt met je cyclus en samengaat met andere klachten zoals haargroei, haaruitval of een grillige menstruatie. Bij milde acne zonder andere signalen ligt de oorzaak vaker bij de huid zelf.
Overweeg een check als je dit herkent:
- Hardnekkige acne langs de kaaklijn die niet reageert op gewone middelen
- Acne samen met overmatige haargroei of haaruitval
- Een onregelmatige cyclus naast je huidklachten
De Hormonen Vrouw meet onder andere testosteron en SHBG in één afname. Heb je naast acne vooral last van dunner wordend haar? Lees dan welke hormonen je bij haaruitval laat testen.
Wat kun je zelf doen?
Naast een goede huidroutine kan aandacht voor je hele leefstijl helpen, al verschilt het effect per persoon. Stabiele bloedsuiker, voldoende slaap en stressbeheersing lijken bij sommige vrouwen verschil te maken. Wat de huid betreft is geduld belangrijk, want effect zie je vaak pas na weken.
Stappen die kunnen helpen:
- Een milde, vaste huidroutine zonder te veel verschillende producten
- Aandacht voor stress en voldoende slaap
- Voeding die je bloedsuiker stabieler houdt
Houden de klachten aan of zijn ze hevig, bespreek ze dan met je huisarts of een dermatoloog. Een afwijkende bloedwaarde bespreek je altijd met een arts, want die kan het geheel plaatsen.
Veelgestelde vragen
Betekent hormonale acne dat ik PCOS heb?
Niet automatisch. Acne kan een teken zijn van te veel androgenen, maar pas in combinatie met een onregelmatige cyclus of overbeharing wijst het richting PCOS. Een arts beoordeelt het geheel.
Welk hormoon veroorzaakt acne bij vrouwen?
Androgenen, vooral testosteron, spelen vaak een rol. Een lage SHBG maakt meer testosteron vrij beschikbaar, en DHEA-S laat een bijdrage vanuit de bijnieren zien. Het gaat om het patroon, niet om één waarde.
Wanneer in mijn cyclus laat ik mijn hormonen prikken?
Voor androgenen zoals testosteron, SHBG en DHEA-S is het moment minder strikt dan voor cyclushormonen. Heb je geen vaste cyclus, dan kan op elk moment geprikt worden. Bespreek met de arts wat in jouw situatie past.
Bronnen
- NHG. NHG-Standaard Acne. Nederlands Huisartsen Genootschap. Beschikbaar via richtlijnen.nhg.org.
- Thuisarts.nl. Ik heb acne. Nederlands Huisartsen Genootschap. Beschikbaar via thuisarts.nl.
- Bozdag G, Mumusoglu S, Zengin D, Karabulut E, Yildiz BO. The prevalence and phenotypic features of polycystic ovary syndrome: a systematic review and meta-analysis. Hum Reprod. 2016;31(12):2841-2855. PMID: 27664216.
Elk bloedtestresultaat via Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Voor behandelbeslissingen bespreek je je resultaten met je huisarts.
Auteur
