Aankomen rond de overgang is heel gewoon. Veel vrouwen komen in de jaren rond de menopauze enkele kilo aan, vooral rond de buik. Dat ligt deels aan veranderende hormonen en deels aan veroudering. Met een paar aanpassingen valt er meestal wel iets aan te doen.
Ik merk dat vrouwen hier vaak van schrikken, omdat ze niet anders zijn gaan eten. Toch verandert je lichaam in deze fase, en dat verandert ook hoe het met energie omgaat. Hieronder lees je waarom dat gebeurt en wat lijkt te helpen.
Waarom kom je aan in de overgang?
In de overgang daalt je oestrogeen, en dat verandert waar je lichaam vet opslaat. Vet verschuift vaker naar de buik in plaats van de heupen en benen. Tegelijk neemt je spiermassa met de leeftijd af, waardoor je in rust minder energie verbruikt.
Het is dus niet alleen een kwestie van wilskracht.
Een paar dingen spelen samen mee:
- Een dalend oestrogeen, dat vetopslag richting de buik verschuift
- Minder spiermassa, waardoor je ruststofwisseling daalt
- Slechter slapen, wat je honger- en verzadigingsgevoel beïnvloedt
- Minder beweging, vaak door drukte of vermoeidheid
Speelt je schildklier een rol?
Een traag werkende schildklier kan ook gewichtstoename geven, samen met vermoeidheid en kouwelijkheid. Die klachten lijken op overgangsklachten, waardoor de schildklier soms over het hoofd wordt gezien. Daarom wordt de schildklier vaak meegenomen als je onverklaarbaar aankomt.
Een trage schildklier vertraagt je stofwisseling. Je verbruikt dan minder energie, ook als je niet meer eet dan voorheen. Een eenvoudige bloedtest geeft hier een eerste indruk.
Twijfel je of het de overgang of je schildklier is? De Menopauze Check brengt onder andere je TSH in beeld. Een afwijkende uitslag bespreek je met je huisarts.
Heeft slecht slapen invloed op je gewicht?
Slaap en gewicht hangen meer samen dan je denkt. Bij weinig of onrustige slaap raken je honger- en verzadigingshormonen uit balans, waardoor je vaker trek hebt in zoet en vet. In de overgang slapen veel vrouwen slechter, mede door opvliegers en nachtelijk zweten.
Zo kan een slechte nacht de dag erna je eetlust beïnvloeden.
Slaap je slecht in deze fase? Lees dan ons artikel over slecht slapen in de overgang en wat je eraan kunt doen, want beter slapen kan ook je gewicht helpen.
Wat helpt echt tegen gewichtstoename?
Er is geen wondermiddel, maar een paar dingen komen in vrijwel elke richtlijn terug. Het draait om spieren behouden, je bloedsuiker stabiel houden en voldoende slapen. Kleine, vol te houden aanpassingen werken beter dan een streng dieet.
Wat volgens onderzoek kan helpen:
- Krachttraining of weerstandsoefeningen om spiermassa te behouden
- Eiwitrijke maaltijden die langer verzadigen
- Minder snelle suikers, voor een stabielere bloedsuiker
- Aandacht voor slaap en stress, die je eetlust sturen
Belangrijk: een gezond gewicht is iets anders dan een laag gewicht. Het doel is je gezondheid en energie, niet een getal op de weegschaal.
Wanneer is een check zinvol?
Kom je onverklaarbaar aan, of gaat het samen met vermoeidheid en andere klachten, dan kan een check inzicht geven. Zo zie je of er naast de overgang iets anders meespeelt, zoals je schildklier of je bloedsuiker. Dat geeft een gerichter startpunt.
Overweeg een check als je dit herkent:
- Je komt aan zonder dat je anders eet of beweegt
- Je bent naast het gewicht ook vaak moe of kouwelijk
- Je hebt vragen over je schildklier of je bloedsuiker
- Je wilt weten of je in de overgang zit
Wil je eerst het hele plaatje van de overgang? Lees dan onze pillar over de perimenopauze, symptomen en oplossingen. Een uitslag bespreek je altijd met je huisarts.
Veelgestelde vragen
Komt iedereen aan in de overgang?
Nee, maar veel vrouwen komen rond de menopauze enkele kilo aan, vooral rond de buik. Hoeveel verschilt sterk per persoon en hangt samen met leefstijl, slaap en erfelijke aanleg.
Kan ik in de overgang nog afvallen?
Ja, dat kan. Het kost vaak wat meer moeite dan vroeger, omdat je stofwisseling verandert. Krachttraining, eiwit en voldoende slaap lijken daarbij het meeste verschil te maken.
Is buikvet in de overgang ongezond?
Vet rond de buik gaat samen met een hoger risico op hart- en vaatziekten en diabetes type 2. Daarom is het zinvol om er aandacht aan te geven. Wat in jouw situatie nodig is, bespreek je met je huisarts.
Bronnen
- Santoro N. Perimenopause: From Research to Practice. J Womens Health (Larchmt). 2016;25(4):332-339.
- NHG-Standaard De overgang. Nederlands Huisartsen Genootschap.
- Thuisarts.nl. Ik ben in de overgang. Beschikbaar via thuisarts.nl.
- Voedingscentrum. Gezond gewicht en de overgang. Beschikbaar via voedingscentrum.nl.
Elk bloedtestresultaat via Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Voor behandelbeslissingen bespreek je je resultaten met je huisarts.
Auteur
