Afvallen met een trage schildklier gaat langzamer, maar het gaat wel. Een trage schildklier verlaagt je ruststofwisseling, waardoor je bij hetzelfde eetpatroon eerder aankomt. Het gewicht dat je erbij krijgt is meestal beperkt, vaak een paar kilo, en een flink deel daarvan is vocht in plaats van vet.
Dat laatste zeggen tipartikelen zelden hardop. Ze beloven dat het gewicht eraf vliegt zodra je waarden kloppen. Dat klopt niet, en die belofte maakt de teleurstelling erna alleen maar groter.
Ik vertel het liever eerlijk.
Waarom val je moeilijker af met een trage schildklier?
Schildklierhormoon bepaalt mee hoe snel je cellen energie verbruiken. Bij een trage schildklier daalt je ruststofwisseling, dus verbruik je minder calorieën terwijl je niets doet. Daarbij komt vochtvasthouden, minder zin om te bewegen en soms verlies van spiermassa. Die vier dingen versterken elkaar.
Het effect is echt, maar kleiner dan vaak wordt gedacht. De daling in ruststofwisseling gaat om een deel van je dagverbruik, niet om de helft ervan.
Wat er verder speelt: als je maandenlang extreem moe bent, beweeg je minder zonder dat je het merkt. Geen sportschool overgeslagen, maar duizenden stappen per dag minder. Dat telt op.
Hoeveel kom je aan door een trage schildklier?
De gewichtstoename bij een trage schildklier valt bij de meeste vrouwen binnen een paar kilo. Het gaat zelden om tientallen kilo's, en een aanzienlijk deel is vochtophoping in weefsel en niet opgeslagen vet. Dat verklaart waarom sommige vrouwen na correctie snel wat kwijtraken en daarna stilvallen.
Die eerste snelle daling is dus geen vetverlies. Het is je lichaam dat vocht loslaat.
Ik denk dat dit de belangrijkste zin in dit artikel is. Wie die eerste kilo's als vetverlies interpreteert, denkt dat de rest ook wel zal volgen, en concludeert daarna dat er iets mis is met haar lichaam.
Val je vanzelf af als je schildklierwaarden goed staan?
Deels. Als je waarden goed staan, keert je ruststofwisseling terug richting normaal en verlies je meestal het vocht dat je vasthield. Het vet dat je in de tussentijd hebt opgebouwd, verdwijnt niet vanzelf mee. Daarvoor geldt hetzelfde als voor iedereen.
| Wat je verwacht | Wat er meestal gebeurt |
|---|---|
| Het gewicht rolt eraf zodra mijn TSH goed is | Een deel gaat er snel af, en dat is grotendeels vocht |
| Ik voel me meteen beter | Klachten volgen de waarden vaak met weken tot maanden vertraging |
| Mijn stofwisseling is voorgoed kapot | De ruststofwisseling herstelt meestal richting normaal |
| Ik kan nooit meer afvallen | Afvallen werkt weer zoals bij anderen, alleen met een tragere start |
| Een hogere dosis helpt me sneller afvallen | Boven wat je nodig hebt geeft dat vooral bijwerkingen |
Die laatste rij is de belangrijkste. Schildklierhormoon is geen afslankmiddel, en een dosis boven wat je nodig hebt geeft hartkloppingen, slecht slapen en op termijn risico's voor hart en botten. Wat daarover bekend is, staat in levothyroxine bijwerkingen.
Waarom lukt afvallen niet terwijl mijn TSH normaal is?
Dit is de meest gestelde vraag over dit onderwerp, en het antwoord is meestal dat je schildklier niet de rem is. Een onderzoek bij vrouwen keek of variatie van TSH binnen het normale bereik samenhing met de ruststofwisseling en met klachten. De samenhang bleek beperkt (Harsini et al., 2024).
Anders gezegd: binnen het normale bereik verklaart je TSH je gewicht meestal niet.
Dan is de vraag wat wel. Bij vrouwen komen deze vier het vaakst voor:
- Een laag ferritine, waardoor je energie en beweging inzakken
- De perimenopauze, die de vetverdeling verschuift richting je buik
- Insulineresistentie, die vaak jaren onopgemerkt meeloopt
- Slaaptekort, dat je eetlustregulatie verstoort
Voor het overgangsdeel schreven we afvallen in de overgang en afvallen met hormonen. Voor het metabole deel is insulineresistentie bij vrouwen het startpunt.
Stel het concreet: je TSH is 1,9 mE/l, je vrij T4 zit midden in het bereik, en je bent al acht maanden bezig zonder resultaat. Dan gaat het gesprek waarschijnlijk niet over je schildklier.
Hoe kun je afvallen met een trage schildklier?
Wat werkt, werkt hetzelfde als bij iedereen: genoeg eiwit, genoeg vezels, kracht trainen om spiermassa te behouden, en geduld met het tempo. Het verschil zit vooral in de verwachting en in het vermijden van heel strenge diëten, omdat die spiermassa kosten die je juist wilt houden.
Krachttraining is hier het meest onderschatte onderdeel. Spiermassa is het weefsel dat je ruststofwisseling omhoog houdt, en het is precies wat je verliest bij een trage schildklier en bij crashdiëten.
Het Voedingscentrum houdt voor gezond afvallen een tempo aan van ongeveer een halve kilo per week. Met een trage schildklier mag je daar rustig onder gaan zitten zonder dat er iets mis is.
Wat ik vrouwen zou willen meegeven: meet niet alleen je gewicht. Als je acht weken kracht traint en je gewicht staat stil terwijl je kleding ruimer zit, is er wel degelijk iets veranderd.
Speelt Hashimoto zelf een rol bij je gewicht?
Hashimoto beïnvloedt je gewicht vooral via de schildklierfunctie, niet los daarvan. Zolang je TSH en vrij T4 normaal zijn, is er geen aanwijzing dat de antistoffen zelf je gewicht sturen. Wel geeft het beloop van Hashimoto soms een wisselend beeld, met een korte snelle fase aan het begin.
In die fase kunnen vrouwen juist gewicht verliezen, om het daarna weer aan te komen als de schildklier vertraagt. Dat wisselen is verwarrend en wordt vaak aan het dieet toegeschreven in plaats van aan de aandoening.
De achtergrond daarvan staat in ons artikel over Hashimoto. Over voeding schreven we apart in het Hashimoto dieet, waar we per claim kijken wat er onder zit.
Wat je met je huisarts kunt bespreken
Neem naar dat gesprek je gewichtsverloop mee, niet alleen je huidige gewicht. Wanneer begon het, hoe snel ging het, en viel het samen met je klachten of met een verandering in je cyclus. Neem ook je laatste TSH en vrij T4 mee als je die hebt.
Vraag daarnaast of ferritine, vitamine B12, vitamine D en je nuchtere glucose bekend zijn. Dat zijn de waarden die bij vrouwen het vaakst iets verklaren wat aan de schildklier wordt toegeschreven.
Wil je zelf een startpunt vastleggen, dan kijkt onze Schildklier Compleet naar TSH, vrij T4, vrij T3 en anti-TPO, en de Vermoeidheidstest naar meerdere oorzaken van energieverlies tegelijk. Over haaruitval bij ditzelfde beeld schreven we in schildklier en haaruitval.
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Bronnen
- Harsini AR, et al. Are resting metabolic rate and clinical symptoms affected by variation of serum thyroid stimulating hormone levels within the normal range in healthy and women with hypothyroidism? A case-control study. Clinical Nutrition ESPEN, 2024. PMID 38777475
- Zijlstra LE, et al. Levothyroxine Treatment and Cardiovascular Outcomes in Older People With Subclinical Hypothyroidism: Pooled Individual Results of Two Randomised Controlled Trials. Frontiers in Endocrinology, 2021. PMID 34093444
- Ralli M, et al. Hashimoto's thyroiditis: An update on pathogenic mechanisms, diagnostic protocols, therapeutic strategies, and potential malignant transformation. Autoimmunity Reviews, 2020. PMID 32805423
- Voedingscentrum, informatie over gezond afvallen
- NHG-standaard Schildklieraandoeningen, Nederlands Huisartsen Genootschap
Auteur
Lunarahealth
Dr. Naimi, BIG-geregistreerde arts, ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen. Lees ons medisch beleid
Gerelateerde testen
Gerelateerde berichten
Schildklier en menstruatie: hoe je schildklier je cyclus beïnvloedt
Schildklier haaruitval: waarom het gebeurt en wanneer je haar terugkomt
