Bloedarmoede door hevige menstruatie: oorzaak en testen

Ja, een hevige menstruatie kan bloedarmoede veroorzaken. Als je elke maand veel bloed verliest, verlies je ook ijzer. Op den duur raakt je ijzervoorraad uitgeput en maakt je lichaam te weinig hemoglobine aan, het eiwit dat zuurstof vervoert.

Ik zie het vaak: vrouwen die zich al maanden moe voelen en denken dat het bij een druk leven hoort, terwijl hun menstruatie eigenlijk de boosdoener is. Bloedverlies via de menstruatie is wereldwijd een van de meest voorkomende oorzaken van ijzergebrek bij vrouwen. Het goede nieuws is dat je met een paar bloedwaarden vrij goed in beeld krijgt of hier iets speelt.

Hieronder leg ik uit hoe hevig bloedverlies tot bloedarmoede leidt, welke klachten erbij passen en welke waarden je het beste laat prikken.

Kan hevige menstruatie bloedarmoede veroorzaken?

Ja. Bij een hevige menstruatie verlies je meer bloed dan je lichaam makkelijk kan aanvullen, en met dat bloed verlies je ijzer. Ijzer heb je nodig om hemoglobine te maken. Loopt de voorraad leeg, dan ontstaat ijzergebrek en uiteindelijk bloedarmoede.

Volgens Thuisarts.nl en het NHG is hevig menstrueel bloedverlies een van de belangrijkste oorzaken van bloedarmoede bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd. Het gebeurt geleidelijk, waardoor je klachten pas laat opmerkt.

Meer over de bredere oorzaken lees je in ons overzicht over bloedarmoede bij vrouwen.

Hoeveel bloed verlies je bij een hevige menstruatie?

Bij een gemiddelde menstruatie verlies je ongeveer 30 tot 40 milliliter bloed per cyclus. Van hevig bloedverlies spreken artsen meestal bij meer dan 80 milliliter per cyclus. Dat is lastig af te meten, dus in de praktijk kijk je vooral naar signalen.

Denk aan doorbloeden door je bescherming heen, elk uur een verband of tampon moeten verwisselen, grote stolsels of een menstruatie die langer dan zeven dagen duurt. Herken je dit, dan is het zinvol om je bloedwaarden te laten checken.

Wat precies achter dat hevige bloedverlies zit, lees je in ons artikel over hevige menstruatie en wanneer testen.

Wat zijn de symptomen?

Bloedarmoede door ijzergebrek ontwikkelt zich langzaam, dus je lichaam went eraan. Veelvoorkomende klachten zijn vermoeidheid, bleekheid, kortademigheid bij inspanning, hartkloppingen, hoofdpijn en koude handen en voeten. Sommige vrouwen krijgen ook broze nagels of haaruitval.

Deze klachten zijn niet specifiek voor bloedarmoede en kunnen ook andere oorzaken hebben. Juist daarom is een bloedtest handig: die laat objectief zien of je ijzervoorraad en hemoglobine op peil zijn.

Blijf je moe ondanks voldoende rust, en menstrueer je hevig? Dan is dat een goede reden om verder te kijken.

Welke bloedwaarden laat je testen?

Bij verdenking op bloedarmoede door bloedverlies zijn drie waarden het belangrijkst: hemoglobine, ferritine en de MCV. Samen laten ze zien of je bloedarmoede hebt, hoe groot je ijzervoorraad is en welk type bloedarmoede het waarschijnlijk is. De tabel hieronder zet ze op een rij.

Ferritine is vaak de eerste waarde die daalt, nog voordat je hemoglobine onder de grens komt. Daarom is ferritine zo waardevol bij hevig menstrueel bloedverlies. Ferritine kan wel tijdelijk verhoogd zijn bij een ontsteking, dus een enkele waarde vertelt niet altijd het hele verhaal.

Let op dat referentiewaarden per laboratorium kunnen verschillen. De precieze afkapwaarden en eenheden staan altijd bij je eigen uitslag vermeld, dus vergelijk je resultaat met de grenzen op je eigen rapport. Meer over deze waarde lees je in ons artikel over de ferritinewaarde en wat een laag ferritine betekent.

Wat kun je doen aan bloedarmoede door menstruatie?

De basis is tweeledig: de ijzervoorraad aanvullen en, als het nodig is, het hevige bloedverlies aanpakken. IJzer vul je aan via voeding en soms via supplementen, maar begin daar niet zomaar zelf mee zonder dat je waarden bekend zijn. Te veel ijzer is namelijk ook niet gunstig.

Het Voedingscentrum wijst op ijzerrijke voeding zoals volkoren producten, peulvruchten, groene groenten en vlees. Vitamine C helpt je lichaam om plantaardig ijzer beter op te nemen. Blijft je menstruatie erg hevig, dan is het verstandig om dat met je huisarts te bespreken, want daar zijn behandelopties voor.

Ik kan hier geen persoonlijk advies geven. Wat voor jou past, hangt af van je waarden en je situatie, en dat bepaal je samen met je huisarts.

Zelf je bloedwaarden laten testen

Wil je weten of je hevige menstruatie je ijzervoorraad heeft aangetast, dan kun je je waarden bij Lunara laten prikken zonder verwijzing. De IJzerstatus test kijkt onder andere naar je hemoglobine en ferritine, zodat je een helder beeld krijgt van je ijzervoorraad.

Je bestelt online, geeft bloed op een van de meer dan 750 priklocaties en je bloed wordt bij voorkeur in de ochtend geprikt. Elk resultaat wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts, zodat je weet wat je uitslag betekent.

Zelf testen vervangt een bezoek aan je huisarts niet. Zie het als een startpunt voor een goed gesprek.

Veelgestelde vragen

Kan bloedarmoede vanzelf overgaan na de menstruatie?

Als het bloedverlies stopt en je genoeg ijzer binnenkrijgt, herstelt je voorraad vaak langzaam vanzelf. Bij een blijvend hevige menstruatie loop je de voorraad elke maand opnieuw leeg, en dan is aanpakken van de oorzaak nodig. Bespreek dit met je huisarts.

Hoe snel herstelt je ijzervoorraad?

Dat verschilt per persoon en hangt af van hoe leeg je voorraad is. Het aanvullen van ferritine duurt vaak weken tot maanden, ook als je Hb al weer normaal is. Een controlemeting laat zien of je voorraad echt is bijgevuld.

Moet ik nuchter zijn voor een ijzertest?

Voor hemoglobine en ferritine hoef je meestal niet nuchter te zijn. Sommige laboratoria adviseren wel om je bloed in de ochtend te laten prikken, omdat ijzerwaarden gedurende de dag schommelen. Op je priklocatie hoor je wat voor jou geldt.

Is een laag ferritine hetzelfde als bloedarmoede?

Nee. Een laag ferritine betekent dat je ijzervoorraad laag is, maar je hemoglobine kan dan nog normaal zijn. Pas als de voorraad zo leeg is dat je Hb daalt, spreek je van bloedarmoede door ijzergebrek. Ferritine is dus een vroeg signaal.

Bronnen

1. NHG en Thuisarts.nl. Bloedarmoede door ijzergebrek. Nederlands Huisartsen Genootschap.
2. Thuisarts.nl. Ik heb hevig bloedverlies bij mijn menstruatie. Thuisarts.nl.
3. Voedingscentrum. IJzer en ijzerrijke voeding. Stichting Voedingscentrum Nederland.

Elk bloedtestresultaat via Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bloedonderzoek via Lunara vervangt een bezoek aan je huisarts niet. Voor een diagnose of behandeling bespreek je je resultaten met je huisarts.