Migraine in de zwangerschap: wat er per trimester verandert

Bij veel vrouwen worden migraineaanvallen minder tijdens de zwangerschap, en dat begint meestal na het eerste trimester. In een prospectief onderzoek onder 49 vrouwen met migraine verbeterde de aanvalsfrequentie bij 46,8% in het eerste trimester, bij 83,0% in het tweede en bij 87,2% in het derde (PMID 12662187).

Dat is een van de weinige momenten waarop hormonale hoofdpijn de goede kant op beweegt.

Meteen een belangrijke grens vooraf: dit stuk gaat over migraine die je al kende en hoe die zich in de zwangerschap gedraagt. Nieuwe of anders aanvoelende hoofdpijn in de zwangerschap hoort bij je verloskundige of huisarts, niet bij een artikel. Waarom, staat verderop.

Waarom wordt migraine vaak beter in de zwangerschap?

Omdat je oestrogeen stopt met schommelen. Buiten de zwangerschap piekt en daalt het elke cyclus, en juist die scherpe daling lijkt migraineaanvallen uit te lokken. Tijdens de zwangerschap blijft je oestrogeen langdurig hoog en stabiel. De trigger die je maandelijkse aanvallen aanjoeg, valt weg.

Stabiel is hier het sleutelwoord, niet hoog.

Dat sluit aan bij de oestrogeenonttrekkingshypothese, al is het bewijs daarvoor beperkter dan vaak wordt aangenomen: kleine groepen en wisselende definities (PMID 37730536). Het patroon in de zwangerschap is intussen wel opvallend consistent beschreven.

Het eerste trimester loopt achter op de rest. Dan is het oestrogeen nog aan het opbouwen en spelen misselijkheid, minder eten en minder drinken mee, allemaal factoren die op zichzelf hoofdpijn geven. De uitleg over die hormonale kant staat in hormonale hoofdpijn.

Wat gebeurt er per trimester?

De verbetering loopt op naarmate de zwangerschap vordert. In hetzelfde onderzoek verdween de migraine bij een groeiend deel van de vrouwen zelfs helemaal: bij 10,6% in het eerste trimester, 53,2% in het tweede en 78,7% in het derde (PMID 12662187).

Twee kanttekeningen horen hierbij. De onderzoeksgroep was klein, 49 vrouwen, dus de precieze percentages zijn een richting, geen garantie. En het gold vooral voor migraine zonder aura; vrouwen met menstruatiegebonden migraine vooraf verbeterden minder vaak.

Voor een deel van de vrouwen verandert er weinig, of wordt het in het eerste trimester juist even zwaarder. Dat past ook in het beeld en betekent niet dat er iets mis is.

Denk aan een vrouw die voor haar zwangerschap 2 aanvallen per maand had, strak rond haar menstruatie. In het eerste trimester houdt ze er nog een over, met de misselijkheid erbij. In het tweede is ze aanvalsvrij. Haar oestrogeen schommelt niet meer, en de trigger is weg.

Dat is geen wet. Maar het is wel het patroon dat het onderzoek beschrijft.

En na de bevalling?

Dan keert de migraine bij veel vrouwen terug, vaak snel. In hetzelfde onderzoek kwam de migraine bij 34,0% terug in de eerste week na de bevalling en bij 55,3% binnen de eerste maand (PMID 12662187). De oorzaak ligt voor de hand: na de bevalling valt je oestrogeen abrupt weg, en dat is precies de scherpe daling die aanvallen uitlokt.

Opvallend was dat borstvoeding in dat onderzoek leek te beschermen tegen die terugkeer.

Waarom dat zo is, is niet zeker; mogelijk houdt borstvoeding de hormonale schommelingen na de bevalling wat vlakker. Hoe je hormonen zich na de zwangerschap herstellen staat in herstel na de bevalling.

Welke hoofdpijn in de zwangerschap hoort snel beoordeeld te worden?

Nieuwe, hevige of anders aanvoelende hoofdpijn, en dan het snelst in de tweede helft van de zwangerschap. Hoofdpijn kan in die periode een signaal zijn van een hoge bloeddruk of pre-eclampsie, en dat hoort beoordeeld te worden. Dit is de reden dat ik dit stuk niet zonder duidelijke grens wilde schrijven.

Neem daarom direct contact op met je verloskundige of huisarts bij:

• Hevige hoofdpijn die nieuw voor je is of anders voelt dan je gewende migraine.
• Hoofdpijn met wazig zien, lichtflitsen die je niet kent, of sterretjes.
• Hoofdpijn met pijn boven in je buik, misselijkheid of plots opgezette handen en gezicht.
• Hoofdpijn die binnen seconden op volle sterkte is.

Deze klachten horen niet bij het geruststellende cyclusverhaal en verdienen dezelfde dag aandacht.

Voor je vertrouwde migraine, die in de zwangerschap juist meestal milder wordt, geldt dat niet op dezelfde manier. Maar bij twijfel tussen die twee is één telefoontje naar je verloskundige altijd de veilige keuze.

Voegt bloedonderzoek hier iets aan toe?

Niet voor de migraine zelf, en zeker niet als vervanging van je zwangerschapscontroles. Migraine toon je niet aan met bloed, en de beoordeling van hoofdpijn in de zwangerschap hoort bij je verloskundige, die ook je bloeddruk meet. Dat is hier het belangrijkste kanaal, niet een test.

Wat in de reguliere zwangerschapszorg wel wordt bekeken, is bijvoorbeeld je ijzer, omdat bloedarmoede de vermoeidheid en hoofdpijn eromheen kan versterken.

Welke waarden in de zwangerschap gangbaar worden gecontroleerd en wanneer, staat in bloedonderzoek tijdens de zwangerschap. Loopt je migraine juist op richting de overgang in plaats van de zwangerschap, lees dan migraine in de overgang.

Voor hoofdpijn in de zwangerschap is je verloskundige dus het eerste adres, en is bloedonderzoek hooguit een aanvulling die je met haar of je huisarts bespreekt.

Bronnen

1. Sances G, Granella F, Nappi RE, et al. Course of migraine during pregnancy and postpartum: a prospective study. Cephalalgia. 2003;23(3):197-205. PMID 12662187.
2. Raffaelli B, Do TP, Chaudhry BA, Ashina M, Amin FM, Ashina H. Menstrual migraine is caused by estrogen withdrawal: revisiting the evidence. J Headache Pain. 2023;24(1):131. PMID 37730536.
3. Reddy N, Desai MN, Schoenbrunner A, Schneeberger S, Janis JE. The complex relationship between estrogen and migraines: a scoping review. Syst Rev. 2021;10(1):72. PMID 33691790.
4. Thuisarts. Migraine. Beschikbaar via thuisarts.nl.
5. RIVM en VZinfo. Migraine: cijfers en context. Beschikbaar via vzinfo.nl.

Elk bloedtestresultaat bij Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts of verloskundige.