PMDD (premenstruele dysfore stoornis) is een zware vorm van PMS waarbij vooral de emotionele klachten je dagelijks leven ontwrichten. Naar schatting raakt het 3 tot 8 procent van de menstruerende vrouwen. Het grote verschil met gewone PMS zit in de hevigheid: de somberheid, prikkelbaarheid of angst zijn zo sterk dat je relaties of werk eronder lijden.
Ik merk dat vrouwen met PMDD vaak lang denken dat ze gewoon slecht met stress omgaan. Dat is begrijpelijk, want de klachten verdwijnen na de menstruatie en dan voel je je weer jezelf.
Hieronder lees je hoe je PMDD herkent, hoe het verschilt van PMS, wat de oorzaak lijkt en wanneer hulp zoeken belangrijk is.
Wat is PMDD precies?
PMDD is een aandoening waarbij hevige stemmings- en angstklachten terugkeren in de tweede helft van je cyclus en wegtrekken zodra je menstruatie begint. Het onderscheidt zich van PMS doordat de emotionele klachten op de voorgrond staan en zo sterk zijn dat ze je functioneren raken.
De timing is hetzelfde als bij PMS, maar de impact is groter. Bij PMDD gaat het niet om wat extra prikkelbaarheid, maar om klachten die je een paar dagen per maand echt kunnen ontregelen.
Wil je eerst de lichtere vorm nalopen? Lees dan ons artikel over PMS-klachten en wat helpt.
Wat is het verschil tussen PMS en PMDD?
Het verschil tussen PMS en PMDD zit vooral in de zwaarte en de aard van de klachten. PMS geeft vaak een mix van lichamelijke en milde emotionele klachten, terwijl PMDD draait om hevige stemmings- en angstklachten die je dagelijks leven verstoren.
Signalen die meer richting PMDD wijzen:
- Sterke somberheid of een gevoel van hopeloosheid
- Heftige prikkelbaarheid of woede, vaak gericht op naasten
- Angst of spanning die je moeilijk kunt loslaten
- Het gevoel de controle te verliezen of overweldigd te zijn
- Klachten die je relaties of werk een paar dagen per maand raken
Het kenmerkende blijft de cyclus: de klachten komen in de tweede helft en zakken weg met je menstruatie. Juist dat ritme maakt het herkenbaar.
Wat veroorzaakt PMDD?
De oorzaak van PMDD is niet volledig bekend, maar een verhoogde gevoeligheid voor de normale schommelingen van progesteron en oestrogeen lijkt centraal te staan. Het gaat niet om afwijkende hormoonwaarden, maar om hoe je brein op de wisselingen reageert.
Na de eisprong verandert de balans tussen oestrogeen en progesteron. Bij vrouwen met PMDD lijkt het brein daar sterker op te reageren, wat de stemming raakt. Dat verklaart waarom de klachten zo strak aan de cyclus gekoppeld zijn.
Hoe wordt PMDD vastgesteld?
PMDD wordt niet vastgesteld met een bloedtest, maar door je klachten een aantal cycli bij te houden. Een arts kijkt of de klachten echt aan je cyclus gekoppeld zijn en of ze zwaar genoeg zijn om het dagelijks leven te raken. Een dagboek is daarbij het belangrijkste hulpmiddel.
Een hormoontest stelt PMDD dus niet vast. Wel kan een bloedtest helpen om andere oorzaken uit te sluiten, zoals een schildklierprobleem dat op stemmingsklachten lijkt. De Hormonen Vrouw brengt de hormonen in beeld die je cyclus aansturen.
Twijfel je of je klachten bij je cyclus horen of bij iets anders? Lees dan onze pillar over onregelmatige menstruatie en welke hormonen je test.
Wanneer moet je hulp zoeken?
Zoek hulp als de klachten je leven elke maand ontwrichten, of als je sombere gedachten krijgt die je zorgen baren. PMDD is goed bespreekbaar bij de huisarts, en er zijn meer behandelmogelijkheden dan veel vrouwen denken.
Neem in elk geval contact op als je dit herkent:
- De klachten raken je relaties, werk of dagelijks functioneren
- Je hebt sombere of donkere gedachten in de week voor je menstruatie
- Je voelt je een paar dagen per maand een ander mens
Heb je gedachten over jezelf iets aandoen, wacht dan niet en neem direct contact op met je huisarts of een hulplijn. Je hoeft hier niet alleen mee te blijven zitten.
Veelgestelde vragen
Is PMDD hetzelfde als depressie?
Nee, al lijken de klachten op elkaar. Het verschil is de timing: bij PMDD komen de klachten in de tweede helft van je cyclus en trekken ze weg na je menstruatie. Een arts kan helpen dit onderscheid te maken.
Kun je PMDD laten testen met bloed?
Niet rechtstreeks. PMDD herken je aan het cyclische patroon, dat je het beste vastlegt in een dagboek. Een bloedtest kan wel andere oorzaken uitsluiten als je klachten ongewoon zijn.
Gaat PMDD vanzelf over?
De klachten kunnen per cyclus verschillen en veranderen rond grote hormonale overgangen, zoals de overgang. Maar zolang je menstrueert, kan PMDD terugkomen. Daarom is het zinvol om er hulp bij te zoeken.
Bronnen
- NHG. NHG-Standaard Premenstrueel syndroom (PMS). Nederlands Huisartsen Genootschap. Beschikbaar via richtlijnen.nhg.org.
- Thuisarts.nl. Ik heb PMS (klachten voor mijn menstruatie). Nederlands Huisartsen Genootschap. Beschikbaar via thuisarts.nl.
- NHG. NHG-Standaard Vaginaal bloedverlies. Nederlands Huisartsen Genootschap. Beschikbaar via richtlijnen.nhg.org.
Elk bloedtestresultaat via Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Voor behandelbeslissingen bespreek je je resultaten met je huisarts.
Tags
Auteur
