PMS-klachten: oorzaken en wat helpt

De week voor je menstruatie voelt soms als een ander seizoen in je lichaam: je bent prikkelbaarder, je slaapt slechter, je broek zit strakker. En dan begint je menstruatie en lost het grotendeels op. Dat patroon, klachten die opkomen en weer wegtrekken met je cyclus, is de kern van PMS.

Ik vind het belangrijk om dit niet te bagatelliseren: PMS is geen aanstellerij, maar ook geen aandoening die je per se moet wegtesten. Het is een herkenbaar patroon waar je veel zelf aan kunt doen, en waarbij testen pas zin heeft als de klachten zwaar zijn of niet bij het normale beeld passen.

PMS (premenstrueel syndroom) is een verzameling lichamelijke en emotionele klachten in de tweede helft van je cyclus. Naar schatting herkent tot 3 op de 4 vrouwen er iets van. De klachten komen op na de eisprong en zakken weg zodra je menstruatie begint.

Welke klachten horen bij PMS?

PMS uit zich bij iedereen anders. Vaak gaat het om een mix van lichamelijke en emotionele klachten:

• Gespannen of pijnlijke borsten
• Een opgeblazen gevoel of vasthouden van vocht
• Hoofdpijn of vermoeidheid
• Prikkelbaarheid, somberheid of stemmingswisselingen
• Slechter slapen of meer trek

Zijn de emotionele klachten zo hevig dat ze je dagelijks leven ontwrichten, dan kan het gaan om de zwaardere vorm PMDD. Lees daarover ons artikel over PMDD herkennen.

Wat is de oorzaak van PMS?

De precieze oorzaak is niet volledig bekend, maar de gevoeligheid voor de normale schommelingen van oestrogeen en progesteron na de eisprong lijkt centraal te staan. Het gaat dus meestal niet om afwijkende hormoonwaarden, maar om hoe je lichaam op de wisselingen reageert. Dat verklaart waarom PMS zo strak aan je cyclus is gekoppeld. Wil je weten wat een gebruikelijke progesteronwaarde is in de tweede cyclushelft, kijk dan in onze progesteron normaalwaarden per cyclusfase.

Wat helpt bij PMS?

Veel vrouwen hebben baat bij leefstijlmaatregelen. De onderstaande tabel ordent veelgenoemde aanpakken naar hoe stevig de onderbouwing is.

Volgens Thuisarts en de NHG-Standaard over PMS zijn leefstijlmaatregelen vaak de eerste stap, en zijn er bij zware klachten ook medische opties die je met je huisarts bespreekt. Het Voedingscentrum benadrukt daarbij dat een gevarieerd voedingspatroon de basis blijft, los van losse supplementen.

Houd je cyclus bij om het patroon te zien

Het meest onderschatte hulpmiddel bij PMS kost niets: een eenvoudig dagboek. Noteer een paar cycli lang per dag je belangrijkste klacht en hoe zwaar die was, op een schaal van bijvoorbeeld 1 tot 3. Na twee of drie cycli zie je vaak een duidelijk patroon: klachten die oplopen in de tweede helft en wegtrekken zodra je menstruatie begint.

Dat patroon is precies wat een arts wil zien om PMS te onderscheiden van klachten die niet aan je cyclus zijn gekoppeld. Zie je dat je klachten juist de hele maand doorlopen, of dat ze niet wegtrekken na je menstruatie, dan past dat minder bij PMS en is dat goede informatie om mee te nemen naar je huisarts. Een dagboek maakt een vaag gevoel concreet, en daar heb je in de spreekkamer veel aan.

Wanneer is een bloedtest zinvol bij PMS?

PMS stel je niet vast met een bloedtest: het patroon in je cyclus is leidend. Een bloedtest kan wel helpen om andere oorzaken uit te sluiten als je klachten ongewoon zijn, bijvoorbeeld een schildklierprobleem dat op vermoeidheid of somberheid lijkt. De Hormonen Vrouw brengt de hormonen in beeld die je cyclus aansturen, en elke uitslag wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts.

Twijfel je of je klachten bij je cyclus horen of bij iets anders? Lees dan onze pillar over onregelmatige menstruatie en welke hormonen je test.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of het PMS is of iets anders?

Het kenmerk van PMS is de timing: de klachten komen in de tweede helft van je cyclus en zakken weg met je menstruatie. Houd je klachten een paar cycli bij; een arts kan helpen het onderscheid te maken.

Helpt een supplement tegen PMS?

Sommige vrouwen ervaren baat bij bepaalde supplementen, maar het bewijs is wisselend. Een gevarieerd voedingspatroon is de basis. Bespreek supplementen bij twijfel met een arts of apotheker.

Wanneer moet ik naar de huisarts?

Ga langs als de klachten je dagelijks leven raken, als ze niet bij het normale beeld passen, of als de emotionele klachten zwaar zijn. Er zijn meer opties dan veel vrouwen denken.

Bronnen

1. NHG. NHG-Standaard Premenstrueel syndroom (PMS). Nederlands Huisartsen Genootschap. Beschikbaar via richtlijnen.nhg.org.
2. Thuisarts.nl. Ik heb PMS (klachten voor mijn menstruatie). Nederlands Huisartsen Genootschap. Beschikbaar via thuisarts.nl.
3. Voedingscentrum. Gezond eten en een gevarieerd voedingspatroon. Beschikbaar via voedingscentrum.nl.

Elk bloedtestresultaat via Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Voor behandelbeslissingen bespreek je je resultaten met je huisarts.