Sterilisatie vrouw: ervaringen, kosten en spijtcijfers

Sterilisatie vrouw ervaringen gaan vaker over opluchting dan over spijt: in het grootste onderzoek naar spijt na sterilisatie, onder ruim 11.000 vrouwen, had de grote meerderheid er ook na 14 jaar geen moeite mee. Maar dat gemiddelde verbergt een scherpe leeftijdsgrens die bijna nooit genoemd wordt.

Onder de 30 lag de kans op spijt rond de 20 procent. Boven de 30 rond de 6.

Ik vind dat je die twee getallen naast elkaar moet zien voordat je het gesprek met je arts ingaat. Niet omdat een van beide jou beschrijft, maar omdat ze verklaren waarom artsen bij jonge vrouwen vaak aarzelen, en waarom die aarzeling geen betutteling hoeft te zijn.

Hoe ervaren vrouwen een sterilisatie?

De rode draad in ervaringen is rust: geen dagelijkse pil meer, geen vergeetstress, geen zwangerschapsangst bij een overgeslagen menstruatie. Sommige vrouwen beschrijven dat hun vrijheid in bed toenam om precies die reden. De ingreep zelf, meestal een kijkoperatie onder narcose, geeft een paar dagen napijn in buik en schouder.

Er is ook een emotionele kant. De keuze is definitief, en dat besef komt bij sommige vrouwen pas na de ingreep echt binnen. Vrouwen die twijfelden, of die kozen tijdens een turbulente periode, beschrijven dat vaker.

Wat kost een sterilisatie bij de vrouw?

Een sterilisatie valt in Nederland vrijwel altijd buiten de basisverzekering, dus je betaalt hem meestal zelf. Kliniektarieven voor een laparoscopische sterilisatie liggen vaak ergens tussen de 1.500 en 3.000 euro; sommige aanvullende verzekeringen vergoeden een deel. Ter vergelijking: de sterilisatie van een man kost doorgaans enkele honderden euro's.

Check dus twee dingen voordat je plant: je polis, en of de kliniek een all-in tarief hanteert inclusief narcose en nazorg.

Hoe groot is de kans op spijt?

Uit het Amerikaanse CREST-onderzoek onder 11.232 gesteriliseerde vrouwen: over 14 jaar gemeten kreeg ongeveer 12,7 procent ooit spijt. De leeftijd bij de ingreep was veruit de sterkste voorspeller (PMID 10362150).

Spijt kwam daarnaast vaker voor bij vrouwen die kort na een bevalling of rond een relatiebreuk kozen. De les daaruit is niet dat jonge vrouwen geen sterilisatie zouden mogen kiezen. De les is dat timing en context zwaarder wegen dan het aantal kinderen dat je al hebt.

Wil je eerst een omkeerbaar alternatief met dezelfde hormoonvrije rust, dan is de koperspiraal de logische vergelijking: die gaat 5 tot 10 jaar mee. Hoe die bevalt lees je in koperspiraal ervaringen.

Kan een sterilisatie ongedaan gemaakt worden?

Soms, maar reken er niet op. Een hersteloperatie is technisch mogelijk als er genoeg gezonde eileider over is, maar de slagingskans wisselt sterk, de ingreep is zwaarder dan de sterilisatie zelf en wordt niet vergoed. Wie serieus rekening houdt met een toekomstige kinderwens, past eigenlijk beter bij een langwerkende omkeerbare methode.

Ook goed om te weten: heel zeldzaam blijft een zwangerschap na sterilisatie mogelijk. In het CREST-onderzoek ging het om ongeveer 1 op de 200 vrouwen over tien jaar gemeten (PMID 8623843). Minder dan bij vrijwel elke andere methode, maar niet nul.

Word je zwaarder na een sterilisatie?

Er is geen hormonaal mechanisme dat dat zou verklaren. Bij een sterilisatie worden alleen je eileiders afgesloten; je eierstokken blijven gewoon hormonen maken en je cyclus loopt door. Gewichtsverandering na de ingreep valt in onderzoek samen met wat vrouwen sowieso in die levensfase aankomen, niet met de sterilisatie zelf.

Wat wel kan: wie stopt met de pil na jaren, merkt soms verschil in vochtbalans of huid. Dat is het wegvallen van de pilhormonen, niet de sterilisatie. Wat er na het stoppen met de pil gebeurt, staat in stoppen met de pil.

Verandert je cyclus of je hormonen?

Nee, en dit is meetbaar. Je FSH, oestradiol en AMH komen uit je eierstokken en je hersenen, niet uit je eileiders. Na een sterilisatie horen die waarden dus hetzelfde te zijn als ervoor, en blijft je menstruatie in principe zoals hij was.

Krijg je jaren later klachten zoals opvliegers of een onregelmatige cyclus, dan is dat vrijwel altijd de gewone overgang die zich aandient, geen laat gevolg van de ingreep. Twijfel je waar je hormonaal staat? Met het hormonen vrouw bloedonderzoek laat je waarden zoals FSH en oestradiol meten, met beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Hoe anticonceptie in bredere zin met je hormonen samenhangt, lees je in anticonceptie en je hormonen.

Thuisarts beschrijft de ingreep en de afwegingen neutraal; neem die pagina gerust mee naar het gesprek met je huisarts.

Veelgestelde vragen

Hoe lang is de hersteltijd na een sterilisatie?

De meeste vrouwen zijn na een kijkoperatie binnen enkele dagen tot een week weer aan het werk. Napijn in de schouder door het operatiegas is normaal en trekt vanzelf weg.

Beschermt een sterilisatie tegen soa's?

Nee. Een sterilisatie voorkomt alleen zwangerschap. Voor bescherming tegen soa's blijft een condoom nodig.

Is een sterilisatie direct betrouwbaar?

Bij de gangbare technieken wel; je arts vertelt je of er in jouw geval een controleperiode geldt. Vraag dit na bij de intake.

Bronnen

• Hillis SD, et al. Poststerilization regret: findings from the United States Collaborative Review of Sterilization. Obstet Gynecol. 1999;93(6):889-95. PMID 10362150.
• Peterson HB, et al. The risk of pregnancy after tubal sterilization: findings from the U.S. Collaborative Review of Sterilization. Am J Obstet Gynecol. 1996;174(4):1161-8. PMID 8623843.
• Trussell J. Contraceptive failure in the United States. Contraception. 2011;83(5):397-404. PMID 21477680.
• Thuisarts.nl, informatie over sterilisatie. Nederlands Huisartsen Genootschap.

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.