PCOS testen: welke hormonen en bloedwaarden

Onregelmatige menstruaties, hardnekkige acne of overbeharing, en dan dat ene woord dat blijft hangen na een zoektocht online: PCOS. Voor je een conclusie trekt, helpt het om te weten welke bloedwaarden er bij dit beeld horen en wat ze wel en niet kunnen zeggen.

Belangrijk om voorop te stellen: een bloedtest stelt PCOS niet in je eentje vast. PCOS is een klinische diagnose die een arts stelt op basis van meerdere criteria. Bloedwaarden zijn een belangrijk puzzelstuk, geen eindoordeel.

PCOS (polycysteus-ovariumsyndroom) is een veelvoorkomende hormonale aandoening bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd. De diagnose berust internationaal vaak op de Rotterdam-criteria, waarbij gekeken wordt naar een onregelmatige of uitblijvende eisprong, tekenen van te veel mannelijke hormonen, en het beeld van de eierstokken op echo.

Welke hormonen en bloedwaarden horen bij PCOS-onderzoek?

Een arts vraagt meestal een combinatie aan, geen losse test. Hieronder de waarden die het vaakst meespelen en wat ze laten zien.

Wanneer prik je het beste?

De meeste hormonen meet je het beste vroeg in je cyclus (dag 2 tot 5), als die er is. Heb je geen regelmatige cyclus, dan kan een arts je vragen op een willekeurig moment te prikken en de uitslag in context te beoordelen. Progesteron meet je juist in de tweede helft, ongeveer een week voor een verwachte menstruatie, om te zien of je een eisprong hebt gehad. Voor glucose en insuline is nuchter zijn (8 tot 12 uur niet eten) belangrijk.

Hoe lees je je PCOS-uitslag?

Geen enkele waarde is op zichzelf bewijzend. Een verhoogd testosteron of een verlaagd SHBG kan passen bij PCOS, maar ook andere oorzaken hebben. Een arts kijkt naar het hele plaatje: je klachten, je cyclus, je bloedwaarden en zo nodig een echo. Daarom is het uitsluiten van andere oorzaken, zoals een schildklierprobleem via TSH of een verhoogd prolactine, een vast onderdeel.

De Hormonen Vrouw brengt de geslachtshormonen samen in beeld, en elke uitslag wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. Heb je daarnaast een kinderwens, dan kan de Vruchtbaarheidstest aanvullend inzicht geven.

Volgens NHG en de internationale ESHRE-richtlijn voor PCOS is de diagnose nadrukkelijk een combinatie van criteria, en geen optelsom van afzonderlijke bloedwaarden. Wil je het bredere beeld, lees dan onze pillar over PCOS diagnose en moderne behandeling.

Wat een bloedtest je niet vertelt

Het is goed om eerlijk te zijn over de grenzen. Een bloedtest laat het beeld van je eierstokken op echo niet zien, en dat is bij de Rotterdam-criteria een van de drie pijlers. Ook kunnen je hormoonwaarden netjes binnen de referentie vallen terwijl je toch PCOS hebt, of juist licht afwijken zonder dat er sprake is van PCOS. Dat klinkt verwarrend, maar het past bij het idee dat PCOS een patroon is, geen enkele knop die aan of uit staat.

Wat een bloedtest wél doet, is richting geven en andere oorzaken afgrenzen. Komt er een afwijkend patroon uit, dan is dat een goede aanleiding om met een arts of gynaecoloog door te praten over een echo en over wat de waarden in jouw situatie betekenen. Komt er een gerust beeld uit terwijl je klachten houdt, dan helpt dat om samen verder te zoeken in een andere richting. In beide gevallen is de uitslag een startpunt voor een gesprek, niet het eindpunt.

Veelgestelde vragen

Kan één bloedtest PCOS aantonen?

Nee. PCOS is een klinische diagnose die een arts stelt op basis van meerdere criteria. Bloedwaarden zijn een belangrijk onderdeel, maar bewijzen het niet in hun eentje.

Op welke cyclusdag laat ik mijn hormonen prikken?

De meeste hormonen meet je vroeg in je cyclus (dag 2 tot 5). Heb je geen regelmatige cyclus, dan beoordeelt een arts de uitslag in context. Progesteron meet je juist in de tweede helft.

Wat als mijn waarden normaal zijn maar ik wel klachten heb?

Normale waarden sluiten PCOS niet volledig uit, en klachten kunnen ook een andere oorzaak hebben. Bespreek je klachten en uitslagen samen met een arts die naar het geheel kijkt.

Bronnen

1. NHG. NHG-Standaard Amenorroe. Nederlands Huisartsen Genootschap. Beschikbaar via richtlijnen.nhg.org.
2. Thuisarts.nl. Ik heb PCOS (polycysteus-ovariumsyndroom). Nederlands Huisartsen Genootschap. Beschikbaar via thuisarts.nl.
3. ESHRE. International evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome. European Society of Human Reproduction and Embryology. Beschikbaar via eshre.eu.

Elk bloedtestresultaat via Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Voor behandelbeslissingen bespreek je je resultaten met je huisarts.