Prikkelbaar, angstig of somber in de perimenopauze? Dat komt vaker voor dan je denkt. Tot ongeveer 4 op de 10 vrouwen merkt stemmingsklachten in deze fase (Santoro, 2016). Vaak hangen ze samen met schommelende hormonen, slecht slapen en stress.
Ik merk dat vrouwen zich hier soms voor schamen, alsof het aan henzelf ligt. Toch zijn deze klachten heel reëel en vaak hormonaal mede bepaald. Hieronder lees je waar ze vandaan kunnen komen en wat lijkt te helpen.
Waarom verandert je stemming in de perimenopauze?
In de perimenopauze gaat je oestrogeen sterk schommelen, en dat hormoon werkt mee aan stofjes in je hersenen die je stemming sturen, zoals serotonine. Die schommelingen kunnen je gevoeliger, prikkelbaarder of angstiger maken. Het is dus niet alleen psychisch.
De wisselende hormonen verklaren waarom je stemming van dag tot dag kan verschillen.
Wat vaak meespeelt:
- Schommelend oestrogeen, dat je stemmingsstofjes beïnvloedt
- Slecht slapen, dat je emoties korter lontje geeft
- Opvliegers en lichamelijke klachten die je uitputten
- Stress en drukte in deze levensfase
De rol van stress en cortisol
Cortisol is je belangrijkste stresshormoon. Bij langdurige stress kan het je alerter, prikkelbaarder en angstiger maken, zeker als er ook slechte nachten bij komen. In de perimenopauze lopen stress en hormonale schommelingen vaak door elkaar.
Zo kunnen overgangsklachten en stressklachten elkaar versterken.
Een bloedtest geeft hier een eerste indruk. De Menopauze Check brengt onder andere je oestradiol (E2) en cortisol in beeld, zodat je ziet wat meespeelt.
Hangt het samen met slecht slapen?
Slaap en stemming zijn nauw verbonden. Na een paar slechte nachten ben je sneller geïrriteerd, somber of angstig. In de perimenopauze slapen veel vrouwen slechter door opvliegers en nachtelijk zweten, wat de stemming verder onder druk zet.
Vaak verbetert je humeur zodra je slaap verbetert.
Slaap je slecht in deze fase? Lees dan ons artikel over slecht slapen in de overgang en wat je eraan kunt doen.
Wanneer is het meer dan een dipje?
Een wisselende stemming hoort bij deze fase, maar sommige klachten vragen om hulp. Het wordt belangrijker als somberheid of angst lang aanhoudt en je dagelijks leven raakt. Wacht dan niet te lang met een gesprek.
Neem contact op met je huisarts als je dit herkent:
- Somberheid of angst die langer dan twee weken aanhoudt
- Weinig plezier meer in dingen die je normaal leuk vindt
- Paniekgevoelens of aanhoudende angst
- Gedachten dat het leven niet meer hoeft
Bij dat laatste geldt: wacht niet en neem direct contact op met je huisarts of de hulplijn 113. Dit artikel vervangt geen beoordeling door een arts.
Wat kun je zelf doen?
Stemmingsklachten in de perimenopauze zijn vaak te verzachten met aandacht voor slaap, beweging en steun. Het draait om je lichaam rust geven en je niet isoleren. Wat helpt, verschilt per persoon, dus zoek wat bij jou past.
Wat veel vrouwen helpt:
- Regelmatig bewegen, dat je stemming kan opkrikken
- Voldoende en regelmatige slaap
- Praten met iemand die je vertrouwt
- Ontspannings- of ademhalingsoefeningen bij angst
Wil je eerst het hele plaatje van de overgang? Lees dan onze pillar over de perimenopauze, symptomen en oplossingen. Wil je meer weten over een dalend oestrogeen? Lees dan over oestrogeentekort, de symptomen en oorzaken.
Veelgestelde vragen
Horen angst en prikkelbaarheid echt bij de perimenopauze?
Ja, het zijn veelvoorkomende klachten in deze fase. Schommelend oestrogeen werkt mee aan stofjes die je stemming sturen, wat je gevoeliger of prikkelbaarder kan maken. Niet elke vrouw heeft er last van.
Kan een bloedtest mijn stemmingsklachten verklaren?
Een bloedtest verklaart je stemming niet op zichzelf, maar kan laten zien of bijvoorbeeld je oestrogeen of cortisol meespeelt. Een afwijkende uitslag bespreek je met je huisarts.
Gaan stemmingswisselingen vanzelf over?
Bij veel vrouwen worden ze rustiger zodra de hormonen na de menopauze stabieler zijn. Houden de klachten aan of zijn ze zwaar, blijf er dan niet mee rondlopen en bespreek het met je huisarts.
Bronnen
- Santoro N. Perimenopause: From Research to Practice. J Womens Health (Larchmt). 2016;25(4):332-339.
- NHG-Standaard De overgang. Nederlands Huisartsen Genootschap.
- Thuisarts.nl. Ik ben in de overgang. Beschikbaar via thuisarts.nl.
- Thuisarts.nl. Ik voel me somber. Beschikbaar via thuisarts.nl.
Elk bloedtestresultaat via Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Voor behandelbeslissingen bespreek je je resultaten met je huisarts.
Auteur
