Eicellen: hoeveel je er hebt en wat leeftijd ermee doet

Eicellen zijn de vrouwelijke geslachtscellen, en je hele voorraad krijg je in één keer mee bij je geboorte: ongeveer één tot twee miljoen. Er komt nooit meer iets bij. Vanaf dat moment krimpt de voorraad elke maand, of je nu de pil slikt, zwanger bent of nergens mee bezig bent.

Dat klinkt somber, maar de getallen vallen in de praktijk reuze mee. Voor een zwangerschap heb je er precies één per maand nodig.

Hieronder zie je hoe de voorraad per leeftijd verloopt, wat "eicelkwaliteit" eigenlijk betekent en hoe je je eigen voorraad kunt laten inschatten.

Hoeveel eicellen heeft een vrouw?

Bij je geboorte ongeveer één tot twee miljoen, bij je eerste menstruatie naar schatting nog enkele honderdduizenden, en rond de overgang is de voorraad vrijwel op. Onderzoekers van de universiteit van Edinburgh vatten het verloop in een model: op je 30e is nog ongeveer 12 procent van de aanleg over, op je 40e zo'n 3 procent (PMID 20111701).

Die daling is geen lek dat je kunt dichten, maar het tempo verschilt wel per vrouw. Daarom kunnen twee vrouwen van 38 een totaal verschillende voorraad hebben.

Waarom verdwijnen er elke maand honderden?

Per cyclus begint een groep follikels, de blaasjes waarin eicellen rijpen, aan de wedstrijd richting eisprong. Meestal wint er één; de rest van de groep verschrompelt en verdwijnt. Ook buiten die wedstrijd om sterven er doorlopend rustende eicellen af, een natuurlijk proces dat atresie heet.

Je "verbruikt" dus veel meer dan twaalf eicellen per jaar, ook zonder ooit zwanger te willen worden.

De pil verandert daar weinig aan: die voorkomt de eisprong, niet het achtergrondverlies. Je spaart je voorraad er niet mee op.

Aantal of kwaliteit: wat telt zwaarder?

Voor de kans op een gezonde zwangerschap telt kwaliteit meestal zwaarder dan aantal, en kwaliteit hangt vooral samen met leeftijd. Naarmate eicellen ouder worden, neemt de kans op chromosoomafwijkingen toe. Daardoor daalt de kans per maand en stijgt de kans op een miskraam, los van hoeveel eicellen er nog liggen.

Neem twee vriendinnen: Lot van 29 met een magere voorraad, en Iris van 41 met een royale. Lot heeft per maand waarschijnlijk de betere papieren, omdat haar eicellen jonger zijn.

Dit is precies waarom een voorraadmeting nooit een vruchtbaarheidsvoorspelling is. In een grote studie werden vrouwen met een lage voorraadwaarde net zo vaak spontaan zwanger als vrouwen met een normale (PMID 29049585).

Hoe weet je of je nog eicellen hebt?

Zolang je menstrueert, heb je eicellen; die vraag beantwoordt je cyclus zelf. Hoeveel het er ongeveer nog zijn, is met twee metingen in te schatten: de AMH-waarde in je bloed en het aantal antrale follikels op een echo. Allebei meten ze hetzelfde reservoir, langs een andere weg.

De bloedroute is de laagdrempeligste: een AMH-test kan op elke cyclusdag, en de uitslag wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. Wat de waarde wel en niet betekent, lees je in ons overzicht over AMH en je eicelvoorraad.

Eén kanttekening vind ik hier verplicht: laat je niet bang maken door een enkel getal. Een lage waarde is context voor een gesprek, geen aftelklok.

Eicellen laten invriezen

Wie de keuze voor kinderen wil uitstellen, kan eicellen laten invriezen. Klinieken streven daarbij vaak naar 15 tot 20 ingevroren eicellen, omdat lang niet elke eicel de ontdooiing, bevruchting en innesteling haalt. Hoe jonger je invriest, hoe meer elke eicel waard is.

De voorraadmeting speelt hier een eerlijke rol: je AMH helpt de kliniek inschatten hoeveel eicellen één punctie kan opleveren.

Twijfel je tussen nu en later, dan is dit één van de weinige situaties waarin ik een voorraadmeting echt verstandig vind. Rond je 35e, zoals Thuisarts ook beschrijft bij vruchtbaarheid en leeftijd, gaat de daling sneller; ons artikel over zwanger worden na je 35e gaat daar dieper op in.

Wat ik je uit dit hele verhaal vooral wil meegeven: je eicelvoorraad is een gegeven, geen rapportcijfer. Wil je weten waar je staat omdat er een echte keuze speelt, laat dan je AMH bepalen en neem de uitslag mee naar je huisarts. Je eierstokken doen ondertussen gewoon hun werk, met of zonder meting.

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts of je gynaecoloog.

Bronnen

• Wallace WH, Kelsey TW. Human ovarian reserve from conception to the menopause. PLoS One, 2010. PMID 20111701.
• Steiner AZ, Pritchard D, Stanczyk FZ, et al. Association Between Biomarkers of Ovarian Reserve and Infertility Among Older Women of Reproductive Age. JAMA, 2017. PMID 29049585.
• La Marca A, Spada E, Grisendi V, et al. Normal serum anti-Müllerian hormone levels in the general female population. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol, 2012. PMID 22579227.
• Thuisarts.nl. Wij willen graag zwanger worden.