Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Lever

ASAT hoog bij vrouwen en tijdens de zwangerschap

De ASAT waarde in het bloed is bij vrouwen zelden het eerste teken van een leverprobleem. Het enzym zit ook in spierweefsel. Een intensieve les of een nieuwe work-out verklaart de uitslag dus vaker dan uw lever. De bovengrens ligt bij vrouwen op 31 u/l, iets lager dan bij mannen.

Eén situatie vraagt wel om directe aandacht. In de tweede helft van de zwangerschap hoort ASAT normaal te blijven. Stijgt de waarde samen met hoofdpijn, pijn rechtsboven in de buik of een hoge bloeddruk? Bel dan dezelfde dag.

Beoordeling door arts inbegrepen

Referentiewaarden

Bekijk de waarde die voor jou geldt:

Kies man of vrouw — dit bereik verschilt per geslacht.

Vul je leeftijd in — dit bereik verandert met de leeftijd.

Dit bereik hangt ook af van bijvoorbeeld cyclusfase of afnamemateriaal; de gemarkeerde rijen gelden voor jouw groep.

Jouw referentiewaarde
u/l
12 49 u/l
Referentiewaarden per groep, in u/l
Vrouw · 1–5 jaar 23–49 u/l
23 49
Vrouw · 6–12 jaar 15–46 u/l
15 46
Vrouw · 13–18 jaar 12–33 u/l
12 33
Vrouw · 19 jaar en ouder 13–38 u/l
13 38
12 49 u/l

Bron: NVKC Referentiepopulatie: Nederlandse huisartsenpopulatie (NUMBER, n=7.574.327)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Check je eigen waarde

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): wat deze test meet

De bepaling meet hoeveel ASAT er in uw bloed circuleert, in u/l. Het enzym ASAT doet zijn werk binnenin cellen. Het komt pas in de bloedbaan als een cel beschadigd raakt. Zodra levercellen beschadigd raken, lekt ASAT dus naar buiten.

Voor vrouwen zijn twee dingen belangrijk voordat u naar het getal kijkt.

Het eerste is de bovengrens. Bij vrouwen ligt die op 31 u/l en bij mannen op 35 u/l. Dat verschil komt niet doordat vrouwenlevers anders werken. Mannen hebben gemiddeld meer spiermassa. En spier is de tweede grote bron van dit enzym.

Het tweede is dat de bepaling niet kan zien waar het enzym vandaan komt. ASAT komt uit lever, skeletspier, hartspier, nier, hersenweefsel en rode bloedcellen tegelijk.

Om onderscheid te maken kijkt uw huisarts naar de waarden ernaast. ALAT is leverspecifieker. Ligt uw ASAT hoger dan ALAT? Dan komt het enzym eerder uit spier. Gamma-GT reageert wel op galafvoer, maar niet op spierschade. Alkalische fosfatase hoort in datzelfde groepje. Creatinekinase komt vrijwel uitsluitend uit spier.

Die combinatie verklaart waarom een losse ASAT waarde zelden een conclusie toelaat. Een compleet leverpanel doet dat wel.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): waarom deze waarde ertoe doet

De meeste vrouwen die een verhoogde ASAT waarde zien, hebben geen leverprobleem. Ze hebben getraind.

Een spinningles, een eerste bootcamp of een nieuwe work-out belast spiervezels op een ongewende manier. Daarbij komt ASAT vrij. In onderzoek bij ongetrainde deelnemers bleven de transaminasen zeven dagen verhoogd. Gamma-GT en bilirubine bewogen helemaal niet mee. Zeven dagen is langer dan de spierpijn duurt. Daarom verrast de uitslag.

Een verhoogde ASAT waarde heeft verschillende oorzaken. Het loont om ze op volgorde af te lopen. Eerst training. Dan overmatig alcoholgebruik. Dan leververvetting. Dan sommige medicijnen, waarbij bepaalde medicijnen pas na weken effect geven. Tot slot de bloedafname zelf.

Ook de hoogte helpt. Een licht verhoogde uitslag past bij spier of alcohol. Een sterk verhoogde waarde wijst bijna altijd op een acute virale hepatitis. Ga daarmee direct naar uw huisarts. Bij aandoeningen van de lever zoals hepatitis ligt ALAT bovendien meestal hoger dan ASAT.

De zwangerschap is de uitzondering die u serieus moet nemen. Bij een ongecompliceerde zwangerschap horen ASAT en ALAT binnen de normale waarde te blijven. Ze horen niet op te lopen omdat u zwanger bent.

Loopt ASAT in de tweede helft van de zwangerschap wél op? Zeker samen met aanhoudende hoofdpijn of pijn rechtsboven in de buik? Of met sterretjes zien, nieuwe misselijkheid of een verhoogde bloeddruk? Neem dan dezelfde dag contact op met uw verloskundige of gynaecoloog.

Deze combinatie hoort bij het spectrum van pre-eclampsie en HELLP. Tijdige beoordeling maakt daar het verschil. Wacht niet op een volgende controle. Bestel ook geen extra test om het zelf uit te zoeken.

Jeuk in het derde trimester hoort bij een ander zwangerschapsbeeld. Dat geldt vooral bij jeuk aan handpalmen en voetzolen. Ook dat verdient beoordeling.

Vraag uw huisarts of verloskundige ook wanneer ASAT opnieuw gemeten moet worden. Een herhaling op een rustig moment zegt vaak meer dan de eerste uitslag.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): zo bereid je je voor

  1. Geen zware training vooraf

    Nodig

    Doe in de 48 uur vóór de afname geen zware training, lange duurinspanning of iets waarvan je buiten adem raakt. Gewoon wandelen mag.

  • Water drinken mag altijd. Drink vooraf gewoon, dat maakt het prikken makkelijker.
  • Neem je medicijnen gewoon in, tenzij je eigen arts iets anders heeft gezegd.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): wanneer is meten zinvol?

ASAT staat standaard op een leverpanel en wordt zelden apart aangevraagd. Uw huisarts vraagt zo'n panel aan bij klachten die bij de lever passen. Ook bij het volgen van medicijnen, of als onderdeel van een bredere check.

Eén voorbereidingsregel maakt het verschil tussen een bruikbare en een misleidende uitslag. Doe geen zware of ongewone training in de 48 tot 72 uur voor de afname. Een intensieve les vlak van tevoren tilt uw waarde op. Er is dan niets aan de hand.

Tijdens de zwangerschap verlopen de leverwaarden via uw verloskundige of gynaecoloog. Ze horen bij de reguliere controles. Bestel in de zwangerschap geen losse test om zelf een verhoogde waarde te controleren. De beoordeling hangt af van uw bloeddruk, uw klachten en de zwangerschapsduur. Die context heeft een zelftest niet.

Hormonale anticonceptie en hormoontherapie zijn geen bekende oorzaak van een verhoogde ASAT waarde. Meld ze wel, samen met alle andere medicatie en supplementen. Dan wordt de uitslag met de juiste context gelezen.

Is de uitslag afwijkend? Dan volgt meestal eerst een herhaling met ALAT en gamma-GT ernaast.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Een lage ASAT waarde geeft geen klachten en vraagt geen behandeling. Er bestaat geen aandoening die zich meldt met een te lage waarde. Er is ook niets dat u zou moeten verhogen.

Dit is bovendien geen waarde die iets zegt over uw hormonen, uw cyclus of uw vruchtbaarheid. Vrouwen zien ASAT vaak voor het eerst bij een uitgebreid bloedonderzoek. Ze vragen zich dan af waar het bij hoort. Het is een leverpanelwaarde, en de cyclus verandert er niets aan.

Eén nuance is de moeite waard. Minder spiermassa betekent een lagere uitgangswaarde. Wie weinig spiermassa heeft, zit van nature laag. Een stijging binnen de normale waarde valt dan minder op dan hij verdient. Uw eigen verloop over de tijd is daarom informatiever dan één meting.

Hoge waarden

Een verhoogde ASAT waarde merkt u zelf niet. Wat u wel merkt, hoort bij de oorzaak.

Na training: spierpijn die een tot drie dagen na de les piekt. Daarnaast stijve of zware benen. En minder kracht dan u gewend bent. Dit is verreweg de meest voorkomende situatie.

Bij de lever: vermoeidheid die niet weggaat met rust. Minder trek en misselijkheid. Een zeurend of drukkend gevoel hoog rechts in de buik. Bij duidelijke leverproblemen komen daar geel oogwit, donkere urine en lichte ontlasting bij.

In de tweede helft van de zwangerschap geldt een aparte alarmcombinatie. Aanhoudende hoofdpijn. Pijn of een band rechtsboven in de buik. Sterretjes of wazig zien. Plotselinge zwelling van gezicht of handen. Of nieuwe misselijkheid en braken.

Komt dat samen met een verhoogde bloeddruk of afwijkende leverwaarden? Neem dan dezelfde dag contact op met uw verloskundige of gynaecoloog. Bel bij twijfel liever te vroeg dan te laat. Wacht niet op een geplande controle.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): wat te doen bij een afwijkende waarde

Vrouw

Bij laag

Normaal AST duidt op gezonde lever- en hartfunctie.

Bij hoog

Verhoogd AST kan wijzen op lever- of hartschade. Overweeg verdere evaluatie.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): leefstijl en deze waarde

De eenvoudigste verbetering is een kwestie van planning, niet van leefstijl.

Prik minstens 48 tot 72 uur na uw laatste intensieve les. Bent u net begonnen met een nieuwe sport? Of komt u van een wedstrijd af? Wacht dan wat langer. U meet dan uw uitgangswaarde en niet de nasleep.

Kijk kritisch naar alcohol. Regelmatig drinken verhoogt de ASAT waarde. Het verschuift bovendien de verhouding met ALAT. Een periode zonder alcohol laat bij een herhaalmeting vaak zien hoeveel daaraan lag.

Geleidelijk gewichtsverlies en regelmatige beweging zijn de best onderbouwde aanpak bij leververvetting. Dat is een veelvoorkomende reden voor licht verhoogde leverwaarden. Dit werkt over maanden, niet over weken.

Neem uw medicatie en supplementen door met uw huisarts. Denk ook aan vrij verkrijgbare middelen, kruidenpreparaten en afslankproducten. Stop nooit zelf met voorgeschreven medicatie op grond van een bloeduitslag.

Bent u zwanger? Volg de controles van uw verloskundige. Laat de leverwaarden daar lopen. Bel bij hoofdpijn met pijn rechtsboven in de buik dezelfde dag. Dat geldt ongeacht wat een eerdere uitslag liet zien.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): veelgestelde vragen

Hoort mijn ASAT waarde in de zwangerschap anders te zijn?

Nee. Bij een ongecompliceerde zwangerschap horen ASAT en ALAT binnen de normale grenzen te blijven. Een oplopende waarde is geen normaal zwangerschapsverschijnsel en verdient beoordeling door uw verloskundige of gynaecoloog, zeker in de tweede helft van de zwangerschap en zeker in combinatie met een verhoogde bloeddruk.

Ik heb hoofdpijn en pijn rechtsboven in mijn buik bij een verhoogde ASAT. Wat moet ik doen?

Neem dezelfde dag contact op met uw verloskundige of gynaecoloog als u zwanger bent, ook als u twijfelt of het ernstig genoeg is. Deze combinatie hoort bij het spectrum van pre-eclampsie en HELLP, waarbij tijdige beoordeling het verschil maakt. Wacht niet op een geplande controle en bestel geen extra bloedtest om het zelf uit te zoeken.

Kan de pil of hormoontherapie mijn ASAT waarde beïnvloeden?

Hormonale anticonceptie en hormoontherapie zijn geen bekende oorzaak van een verhoogde ASAT waarde. Zeer zelden veroorzaken ze een galstuwingspatroon, waarbij vooral bilirubine en de galafvoerwaarden opvallen en niet ASAT. Vermeld uw hormoongebruik altijd bij de aanvraag, zodat de uitslag met de juiste context wordt beoordeeld.

Mijn ASAT is verhoogd na een spinningles. Is dat normaal?

Dat is de meest voorkomende verklaring die er is. Een intensieve of ongewone les beschadigt spiervezels, en daarbij komt ASAT vrij. De waarde kan dagenlang verhoogd blijven, langer dan de spierpijn zelf. Herhaal de bepaling na een week zonder zware inspanning; dan ziet u uw werkelijke uitgangswaarde.

Waarom ligt de bovengrens voor vrouwen lager dan voor mannen?

Bij vrouwen loopt de referentiewaarde tot 31 u/l en bij mannen tot 35 u/l. Het verschil komt vooral doordat mannen gemiddeld meer spiermassa hebben, en spier levert een deel van het circulerende enzym. Het zegt niets over een verschil in leverfunctie tussen mannen en vrouwen.

Wat betekent een verhoogde ASAT waarde tijdens de borstvoeding?

Borstvoeding zelf verandert deze waarde niet. Beoordeel de uitslag zoals buiten de zwangerschap: kijk naar recente inspanning, alcohol, medicatie en de waarden ernaast. Gebruikt u medicatie die met borstvoeding samengaat, bespreek de uitslag dan met uw huisarts of verloskundige voordat u iets in uw medicatie verandert.

Zie Lunarahealth vaker in Google

Voeg ons toe als voorkeursbron. Google laat onze artikelen dan vaker zien in je zoekresultaten en in AI-overzichten. Je kunt dit op elk moment weer uitzetten.

Dat lukte niet. Probeer het opnieuw.

Testproducten

Deze marker is opgenomen in de volgende testpanelen.

Gezondheidscontroles

Volledig Metabool Onderzoek

Uitgebreid metabool panel: elektrolyten, nieren, lever, glucose, HbA1c en eiwit.

HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) ALAT (Alanine-aminotransferase) Calcium Alkalische Fosfatase ASAT (Aspartaat-aminotransferase) Bilirubine Totaal Ureum Kreatinine eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) Glucose (Nuchter) Bicarbonaat Chloride Natrium Kalium Albumine Totaal Eiwit Bilirubine Direct Bilirubine (indirect)
€149,-

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad

ASAT (Aspartaat-aminotransferase)

€9,-