Badanie AST

AST to enzym uczestniczący w metabolizmie aminokwasów, występujący w wątrobie, sercu, mięśniach szkieletowych, nerkach i mózgu. Gdy komórki tych narządów ulegają uszkodzeniu, AST jest uwalniana do krwiobiegu.

Badanie mierzy stężenie AST we krwi. W odróżnieniu od ALT, która jest bardziej swoista dla wątroby, podwyższona AST może pochodzić z wielu tkanek. Stosunek AST:ALT jest często wykorzystywany do różnicowania przyczyn podwyższenia enzymów wątrobowych.

Podwyższone AST oznacza, że gdzieś w organizmie dochodzi do uszkodzenia komórek. To nie jest rozpoznanie i nie wskazuje automatycznie na wątrobę. Pytanie, które stawia wynik, brzmi nie „czy coś jest nie tak", lecz „z jakiej tkanki to pochodzi".

Zdecydowanie najczęstszym niegroźnym wyjaśnieniem jest wysiłek mięśniowy. Ciężki, nietypowy lub ekscentryczny trening podnosi AST na wiele dni. U nietrenujących mężczyzn po jednorazowym ciężkim treningu siłowym transaminazy osiągnęły wartości przypominające chorobę wątroby i po siedmiu dniach nadal były podwyższone. W tym samym badaniu GGTP i bilirubina nie zmieniły się wcale. To właśnie ten wzorzec odróżnia mięsień od wątroby: AST w górę, GGTP w normie, CK w górę wskazuje na mięsień.

Stosunek AST do ALT, czyli wskaźnik De Ritisa, dodaje drugą warstwę. W większości chorób wątroby ALT jest wyższe niż AST, a wskaźnik wynosi poniżej 1. Wskaźnik powyżej 2, zwłaszcza z podwyższonym GGTP obok i AST poniżej około 300 u/l, to klasyczny wzorzec alkoholowy. Przy stłuszczeniu wątroby wskaźnik zaczyna poniżej 1 i rośnie w miarę postępu włóknienia, dlatego wskaźnik rosnący przez lata mówi więcej niż pojedynczy pomiar.

AST nie jest już markerem sercowym. Tę rolę przejęła troponina, znacznie bardziej swoista dla mięśnia sercowego.

AST jest standardowym elementem panelu wątrobowego. Lekarz zleca taki panel przy objawach mogących wskazywać na wątrobę, przy monitorowaniu leków obciążających wątrobę lub w ramach szerszych badań kontrolnych.

Jedna zasada przygotowania ma realne znaczenie. Nie wykonuj ciężkiego ani nietypowego treningu w ciągu 48 do 72 godzin przed pobraniem krwi. Pierwsze zajęcia CrossFit, ciężki trening nóg czy półmaraton mogą podnieść AST na kilka dni. Jeśli mimo to trenowałeś ciężko, zgłoś to przy pobraniu i powtórz badanie później, zamiast niepokoić się wynikiem, który organizm sam tłumaczy.

Powtórny pomiar bywa i tak bardziej informacyjny niż pojedyncza migawka. Wartości enzymów wahają się, a kierunek zmiany mówi więcej niż sama wartość.

Jeśli AST okaże się podwyższone, kolejnym krokiem nie jest ponowne oznaczenie AST, lecz kontekst wokół niego: ALT, GGTP i CK. Te trzy razem zwykle wskazują, czy chodzi o mięsień, odpływ żółci czy komórki wątroby. Nieprawidłowy wynik zawsze omów z lekarzem.