Welke spiraal is het beste? 4 spiralen vergeleken op dosis en bloeding

De vraag welke spiraal het beste is heeft geen algemeen antwoord, en dat is geen ontwijking. De vier spiralen die in Nederland gangbaar zijn verschillen vooral in één ding: wat ze met je menstruatie doen. Wil je lichter of geen bloedverlies, dan komt een hormoonspiraal in beeld. Wil je geen hormonen, dan is de koperspiraal de enige optie, en accepteer je meestal een zwaardere bloeding.

Alles daaronder, dus de afmeting, de looptijd en de hoeveelheid levonorgestrel, is een kwestie van afstemmen op jouw situatie. Hieronder staan ze naast elkaar.

De vier spiralen naast elkaar

De doses komen uit de bijsluiters en het Farmacotherapeutisch Kompas. Merknamen wisselen per land en per apotheek, dus de dosis is een betrouwbaardere ingang dan de naam.

Waarom die hormoondosis minder uitmaakt dan je denkt

Een spiraal met 52 mg levonorgestrel bevat bijna vier keer zoveel hormoon als een van 13,5 mg. Toch is het verschil in wat er in je bloed terechtkomt veel kleiner dan die verhouding suggereert, omdat het middel vooral lokaal in de baarmoeder werkt.

Het verschil dat je wel merkt zit in je bloeding. Hoe hoger de dosis, hoe sterker het baarmoederslijmvlies dun blijft, en hoe groter de kans dat je menstruatie heel licht wordt of helemaal wegblijft. Wie een spiraal kiest om van hevig bloedverlies af te komen, heeft aan de laagste dosis dus weinig.

Wanneer is een koperspiraal de betere keuze?

De koperspiraal is de enige hormoonvrije optie met deze betrouwbaarheid. Dat maakt hem logisch als je slecht reageerde op eerdere hormonale anticonceptie, als je hormonen om medische redenen wilt vermijden, of simpelweg als je je eigen cyclus wilt houden.

De prijs die je meestal betaalt is een zwaardere en soms langere menstruatie, vooral in het eerste jaar. Bij de meeste vrouwen zakt dat daarna weer wat in. Was je bloeding al fors, dan is dit de optie die je klachten kan vergroten in plaats van verkleinen.

De vraag die vaak vergeten wordt: wat doet dit met je ijzer?

Dit is de kant van de keuze die zelden op een vergelijkingspagina staat. Menstrueel bloedverlies is de belangrijkste oorzaak van ijzertekort bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd, en de twee spiraaltypen duwen dat in tegengestelde richtingen.

Ferritine is je ijzervoorraad en daalt eerder dan je hemoglobine, dus je kunt een tekort opbouwen terwijl een gewone bloedtest op bloedarmoede nog normaal is. Wie een koperspiraal overweegt en nu al moe is, heeft aan een ijzertekort test vooraf meer dan aan een test achteraf. De ijzerwaarden tabel laat zien welke waarden daarbij horen.

Hoe kies je uiteindelijk?

In de praktijk komt het neer op drie vragen, in deze volgorde. Wil je hormonen of niet. Wil je dat je menstruatie lichter wordt of wil je hem houden. En hoeveel jaar wil je er niet meer aan denken.

Beantwoord je die drie, dan blijven er meestal nog maar één of twee opties over. De rest is een gesprek met je huisarts over jouw voorgeschiedenis. Lees ook hormoonspiraal bijwerkingen en koperspiraal ervaringen voor wat je per type in het eerste jaar kunt verwachten.

Veelgestelde vragen

Welk hormoon zit er in de hormoonspiraal?

Levonorgestrel, een progestageen. Er zit geen oestrogeen in, wat de reden is dat een hormoonspiraal ook past bij vrouwen die geen oestrogeen mogen gebruiken.

Hoe lang gaat een hormoonspiraal mee?

Afhankelijk van de dosis drie tot acht jaar. De hoogste dosis heeft de langste looptijd.

Is een spiraal veilig als je nog geen kinderen hebt gehad?

Ja, dat is geen belemmering meer. Wel wordt bij een smallere baarmoedermond soms een kleiner model gekozen, omdat het plaatsen dan comfortabeler verloopt.

Kun je zwanger worden met een spiraal?

Het gebeurt zelden. Alle spiralen horen bij de meest betrouwbare vormen van anticonceptie, juist omdat er geen dagelijkse handeling bij komt kijken.

Bronnen

• NHG-Standaard Anticonceptie, Nederlands Huisartsen Genootschap
• Farmacotherapeutisch Kompas, monografieën levonorgestrel-IUD en koper-IUD
• Thuisarts.nl, informatie over de spiraal
• World Health Organization, Medical Eligibility Criteria for Contraceptive Use
• Cochrane Database of Systematic Reviews, reviews over intra-uteriene anticonceptie

Bij elke bloedtest krijg je een beoordeling van een BIG-geregistreerde arts. Overleg over behandeling altijd met je eigen huisarts.