Bloedgroep en rhesusfactor in de zwangerschap

Toen ik zelf zwanger was, vond ik de bloedgroepbepaling een van de meest onderschatte onderdelen van de eerste controle. Het klinkt als een formaliteit, maar juist je rhesusfactor kan uitmaken voor je baby. In dit artikel leg ik uit wat je bloedgroep en rhesusfactor zijn en waarom ze er in de zwangerschap toe doen.

Ik merk dat veel vrouwen wel horen dat ze rhesusnegatief zijn, maar niet goed weten wat dat betekent. Hieronder lees je het rustig na, met een tabel van de bloedgroepen en antwoorden op veelgestelde vragen.

Wat is je bloedgroep en rhesusfactor?

Je bloedgroep beschrijft welke kenmerken er op je rode bloedcellen zitten. Het bekendste systeem is ABO, met de groepen A, B, AB en O. Daarnaast kijkt men naar de rhesusfactor (rhesus D): heb je die factor, dan ben je rhesuspositief, mis je hem, dan ben je rhesusnegatief.

Volgens Sanquin, de Nederlandse bloedbank, erf je je bloedgroep van je ouders. Je houdt je hele leven dezelfde bloedgroep en rhesusfactor. Bij een zwangerschap is vooral de combinatie tussen jouw rhesusfactor en die van je baby van belang.

Wil je precies weten wat er wordt bepaald? Lees dan meer over je bloedgroep en rhesusfactor als bloedwaarde.

Waarom is de rhesusfactor belangrijk in de zwangerschap?

De rhesusfactor is belangrijk omdat er soms een verschil is tussen jou en je baby. Ben jij rhesusnegatief en je baby rhesuspositief, dan kan je afweersysteem het bloed van je baby als lichaamsvreemd zien. Je lichaam kan dan antistoffen aanmaken, wat bij een volgende zwangerschap een rol kan spelen.

In Nederland worden je bloedgroep en rhesusfactor daarom vroeg bepaald, als onderdeel van het PSIE-programma van het RIVM. Dat programma kijkt bij elke zwangere naar bloedgroep, rhesusfactor en een paar infectieziekten. Zo kan er op tijd iets geregeld worden als dat nodig lijkt.

Deze vroege bepaling is precies de reden dat die eerste bloedprik zo waardevol is.

Wat is rhesusnegatief en wat betekent het voor je baby?

Rhesusnegatief betekent dat de rhesus D-factor op je rode bloedcellen ontbreekt. Voor de meeste vrouwen heeft dit geen merkbare gevolgen in het dagelijks leven. In de zwangerschap kan het wel betekenen dat er wat extra op je gelet wordt, vooral als je baby mogelijk rhesuspositief is.

Ongeveer 15 procent van de mensen in Nederland is rhesusnegatief, aldus Sanquin. Rond week 27 wordt bij rhesusnegatieve vrouwen vaak het bloed van de baby onderzocht via jouw bloed. Zo kan bekeken worden of je baby rhesuspositief lijkt en of extra stappen zinvol zijn.

Belangrijk om te onthouden: rhesusnegatief zijn is heel gewoon en er is een duidelijk plan voor. Je verloskundige of gynaecoloog houdt dit voor je in de gaten. Je hoeft er zelf niets voor te regelen.

Wanneer krijg je de anti-D injectie?

Rhesusnegatieve vrouwen krijgen meestal rond week 27 en kort na de bevalling een anti-D injectie, als de baby rhesuspositief is. Die injectie helpt voorkomen dat je lichaam antistoffen aanmaakt tegen het bloed van je baby. Je verloskundige of gynaecoloog bepaalt samen met jou wat er nodig is.

Het doel van anti-D is vooral bescherming van een eventuele volgende zwangerschap. De precieze timing en dosering horen bij de reguliere zwangerschapszorg en lopen via je verloskundige. Ik zou de details daarom altijd met je eigen zorgverlener bespreken.

Meer over het complete overzicht van prikmomenten lees je in ons artikel over bloedonderzoek tijdens de zwangerschap.

Welke bloedgroepen zijn er?

Er zijn vier ABO-bloedgroepen: A, B, AB en O. Elke groep kan rhesuspositief of rhesusnegatief zijn, waardoor er acht veelvoorkomende combinaties ontstaan. De tabel hieronder zet ze op een rij met een korte, educatieve uitleg per regel.

Voor de zwangerschap is vooral de rhesus D-kolom relevant. Ben je rhesusnegatief, dan volgt er meestal wat extra aandacht rond week 27. Welke bloedgroep binnen ABO je hebt, maakt voor de standaard zwangerschapscontroles doorgaans minder uit.

Zelf je bloedgroep laten bepalen

Je bloedgroep en rhesusfactor worden standaard bepaald via je verloskundige, als onderdeel van het PSIE-programma. Wil je het daarnaast zelf laten testen, bijvoorbeeld bij een kinderwens of uit nieuwsgierigheid, dan kan dat bij Lunara zonder verwijzing. Je prikt dan op een van de 700+ locaties.

De Zwangerschapsbloedtest van Lunara kijkt naar een set waarden die rond de zwangerschap vaak interessant zijn. Wil je vooral bloedarmoede in beeld brengen, lees dan ons artikel over bloedarmoede in de zwangerschap. Elk resultaat wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts.

Zelf testen is bedoeld als aanvulling en vervangt de reguliere zwangerschapscontroles niet.

Wat ik vooral belangrijk vind: laat je niet afschrikken door termen als rhesusnegatief. In de praktijk is er een duidelijk plan voor, en je verloskundige neemt je daarin mee. Zie je bloedgroep vooral als handige basisinformatie over jezelf.

Veelgestelde vragen

Kan je bloedgroep tijdens de zwangerschap veranderen?

Nee, je bloedgroep en rhesusfactor liggen vast en veranderen niet door een zwangerschap. Ze worden een keer bepaald en gelden je hele leven. Alleen in zeldzame situaties, zoals na een beenmergtransplantatie, kan dit anders liggen.

Is rhesusnegatief zijn gevaarlijk voor mijn baby?

Rhesusnegatief zijn is op zichzelf niet gevaarlijk. Het wordt pas relevant als je baby rhesuspositief is, en daar is de anti-D injectie juist voor bedoeld. Bespreek je situatie altijd met je verloskundige.

Moet ik mijn bloedgroep kennen voor de bevalling?

Je verloskundige heeft je bloedgroep en rhesusfactor meestal al bepaald bij de eerste controle. Je hoeft dit dus niet zelf te regelen. Zelf testen kan wel prettig zijn als je het gewoon wilt weten.

Bepaalt de bloedgroep van mijn partner iets?

De bloedgroep van je partner speelt mee bij welke bloedgroep je baby kan krijgen. Voor de zwangerschapszorg gaat het vooral om jouw rhesusfactor en die van de baby. Je verloskundige legt uit wat in jouw geval van belang is.

Bronnen

1. RIVM. Prenatale screening infectieziekten en erytrocytenimmunisatie (PSIE). Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.
2. Sanquin. Bloedgroepen en de rhesusfactor. Sanquin Bloedvoorziening.
3. NHG en Thuisarts.nl. Zwangerschap, bloedgroep en rhesusfactor. Nederlands Huisartsen Genootschap.

Elk bloedtestresultaat via Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bloedonderzoek via Lunara vervangt de reguliere zwangerschapscontroles niet. Voor behandelbeslissingen bespreek je je resultaten met je huisarts of verloskundige.