Een zwangerschapsdiabetes test meet hoe je lichaam met suiker omgaat tijdens de zwangerschap. Meestal gebeurt dat met een orale glucosetolerantietest (OGTT) tussen week 24 en 28, waarbij je nuchtere bloedsuiker wordt geprikt en opnieuw na een suikerdrank. De afkapwaarden bepalen of er sprake kan zijn van zwangerschapsdiabetes.
Ik merk dat de suikertest bij veel zwangere vrouwen vragen oproept: waarom moet je nuchter komen, hoeveel suiker zit er in dat drankje en wat betekenen die getallen? Hieronder loop ik rustig door de test heen. Je leest wat zwangerschapsdiabetes is, wanneer de OGTT wordt gedaan en welke bloedwaarden erbij horen.
Wat is zwangerschapsdiabetes?
Zwangerschapsdiabetes is een vorm van diabetes die ontstaat tijdens de zwangerschap en meestal na de bevalling weer verdwijnt. Je bloedsuiker wordt te hoog omdat de placenta hormonen aanmaakt die de werking van insuline tegenwerken. Volgens de NVOG komt het bij een deel van de zwangere vrouwen voor.
Normaal houdt je lichaam je bloedsuiker binnen een smalle marge. In de zwangerschap heeft je lichaam meer insuline nodig, omdat placentahormonen de insulinewerking dempen. Als je alvleesklier die extra vraag niet bijbeent, stijgt je bloedsuiker.
Dat gebeurt meestal pas vanaf het tweede trimester.
Sommige vrouwen hebben een grotere kans op zwangerschapsdiabetes, bijvoorbeeld bij overgewicht, een familielid met diabetes of een eerdere zwangerschap met een hoog geboortegewicht. Of dit voor jou geldt, bespreek je met je verloskundige of huisarts. Zij bepalen samen met jou of een suikertest zinvol is.
Wanneer wordt de suikertest (OGTT) gedaan?
De suikertest wordt meestal tussen week 24 en 28 van de zwangerschap gedaan, het moment waarop zwangerschapsdiabetes het vaakst ontstaat. Bij een verhoogd risico kan je verloskundige de test eerder aanbieden, soms al in het eerste trimester. Het exacte moment hangt af van je situatie en de richtlijn die je zorgverlener volgt.
De timing is niet toevallig. De placenta maakt vanaf halverwege de zwangerschap steeds meer hormonen aan, waardoor de insulinebehoefte oploopt. Rond week 24 tot 28 is het effect daarvan het duidelijkst te meten.
Heb je in een eerdere zwangerschap zwangerschapsdiabetes gehad, dan wordt de test vaak vervroegd. Ook bij klachten of andere risicofactoren kan je zorgverlener eerder prikken. De NVOG-richtlijn Diabetes en zwangerschap beschrijft wanneer testen zinvol is.
Hoe werkt de glucosetest?
Bij een OGTT kom je nuchter naar de priklocatie: je hebt dan minimaal acht uur niets gegeten. Eerst wordt je nuchtere bloedsuiker geprikt. Daarna drink je een glas met een vaste hoeveelheid opgeloste glucose (meestal 75 gram), en na een en twee uur wordt je bloed opnieuw geprikt.
Tussen de prikken door blijf je rustig zitten, want inspanning beïnvloedt je bloedsuiker. Roken en eten zijn tijdens de test niet toegestaan. Zo krijgt je zorgverlener een zuiver beeld van hoe je lichaam de suiker verwerkt.
De hele test duurt ongeveer twee tot drie uur.
Sommige vrouwen vinden het suikerdrankje wat misselijkmakend. Dat is vervelend, maar meestal goed te doen. Geef het aan bij de medewerker als je je niet lekker voelt.
Welke bloedwaarden horen bij zwangerschapsdiabetes?
Bij de OGTT worden drie glucosewaarden bekeken: nuchter, na een uur en na twee uur. Wordt een van deze waarden overschreden, dan kan er sprake zijn van zwangerschapsdiabetes. De tabel hieronder toont veelgebruikte Nederlandse afkapwaarden, maar de exacte grenzen kunnen per lab en richtlijn verschillen.
| Meetmoment | Afkapwaarde (mmol/l) | Wat het meet |
|---|---|---|
| Nuchtere glucose | 5,3 of hoger | Je bloedsuiker voor de suikerdrank |
| 1 uur na suikerdrank | 10,0 of hoger | De piek na inname van de glucose |
| 2 uur na suikerdrank | 8,4 of hoger | Hoe snel je bloedsuiker weer daalt |
Deze waarden komen uit de NVOG-richtlijn Diabetes en zwangerschap en gelden als richtlijn, niet als diagnose. Sommige laboratoria hanteren iets andere grenzen of een andere hoeveelheid glucose. Alleen je arts of verloskundige kan de uitslag in jouw situatie duiden.
Naast de OGTT kijkt je zorgverlener soms naar andere waarden. Een losse nuchtere glucose geeft een eerste indruk, maar is niet genoeg voor een diagnose. De HbA1c-waarde laat je gemiddelde bloedsuiker over de afgelopen weken zien en wordt vooral buiten de zwangerschap gebruikt.
Wat betekent een afwijkende uitslag?
Een afwijkende uitslag betekent dat een of meer glucosewaarden boven de afkapwaarde liggen. Dat is geen reden tot paniek: zwangerschapsdiabetes is meestal goed te behandelen met aangepaste voeding, beweging en soms medicatie. Je verloskundige of gynaecoloog bespreekt de vervolgstappen met je.
Bij zwangerschapsdiabetes ligt de nadruk vaak eerst op leefstijl. Denk aan regelmatige maaltijden, minder snelle suikers en dagelijks bewegen. Lukt het daarmee niet om je bloedsuiker onder controle te krijgen, dan kan insuline nodig zijn.
Na de bevalling verdwijnt zwangerschapsdiabetes meestal vanzelf.
Wel heb je na een zwangerschap met diabetes een grotere kans om later diabetes type 2 te ontwikkelen. Daarom adviseert de NHG om je bloedsuiker in de jaren daarna af en toe te laten controleren. Meer uitleg over de suikertest en de andere prikmomenten vind je in ons overzicht over bloedonderzoek tijdens de zwangerschap.
Zelf je bloedsuiker laten testen
De officiële suikertest loopt via je verloskundige of huisarts, en dat blijft de plek voor de diagnose. Wil je daarnaast zelf een beeld van je bloedsuiker en verwante waarden, bijvoorbeeld voor of tussen zwangerschappen, dan kan dat bij Lunara zonder verwijzing.
Bij Lunara bestel je online, kies je een van de ruim 750 priklocaties in Nederland en laat je 's ochtends bloed prikken. Je resultaten krijg je digitaal, elk beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. De Diabetes bloedtest kijkt naar waarden als nuchtere glucose en HbA1c.
Belangrijk: zelf testen vervangt de suikertest en de reguliere zwangerschapscontroles niet.
Ik zie zelf testen vooral als een manier om het gesprek met je zorgverlener beter voor te bereiden. Een afwijkende waarde is geen diagnose, maar een reden om contact op te nemen met je huisarts of verloskundige. Zij kijken naar het hele plaatje, niet naar een los getal.
Veelgestelde vragen
Is de suikertest tijdens de zwangerschap verplicht?
Nee, de test is vrijwillig. Je verloskundige biedt hem meestal aan bij een verhoogd risico of bij klachten. Je bepaalt samen met je zorgverlener of de test voor jou zinvol is.
Moet je nuchter zijn voor de glucosetest?
Ja. Voor een betrouwbare OGTT eet je minimaal acht uur van tevoren niets meer. Water drinken mag meestal wel. Volg de instructies die je van de priklocatie of je verloskundige krijgt.
Kun je zwangerschapsdiabetes voorkomen?
Volledig voorkomen kun je het niet, maar een gezonde leefstijl met gevarieerde voeding en voldoende beweging kan helpen. Het Voedingscentrum geeft praktische adviezen over eten tijdens de zwangerschap. Bespreek je persoonlijke risico met je verloskundige.
Verdwijnt zwangerschapsdiabetes na de bevalling?
Meestal wel. Bij de meeste vrouwen normaliseert de bloedsuiker na de bevalling. Wel blijft de kans op diabetes type 2 later in het leven verhoogd, dus een controle af en toe is verstandig.
Bronnen
- NVOG. Richtlijn Diabetes mellitus en zwangerschap. Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie.
- NHG en Thuisarts.nl. Zwangerschapsdiabetes. Nederlands Huisartsen Genootschap.
- Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Diagnostic criteria and classification of hyperglycaemia first detected in pregnancy. WHO, 2013.
- Voedingscentrum. Voeding tijdens de zwangerschap.
Elk bloedtestresultaat via Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bloedonderzoek via Lunara vervangt de reguliere zwangerschapscontroles niet. Voor behandelbeslissingen bespreek je je resultaten met je huisarts of verloskundige.
Auteur
