Prediabetes is een tussenfase: je bloedsuiker is hoger dan normaal, maar nog niet hoog genoeg om diabetes type 2 te heten. Het geeft vaak weinig tot geen klachten, waardoor het jarenlang onopgemerkt kan blijven. Juist daarom kan een bloedtest van je nuchtere glucose en je HbA1c een vroeg signaal geven.
Ik merk dat veel vrouwen schrikken van het woord prediabetes, terwijl het vooral een waarschuwing is die je serieus mag nemen. In dit artikel lees je wat prediabetes precies is, welke symptomen erbij kunnen horen en welke bloedwaarden erop wijzen. Ook lees je wie een verhoogd risico heeft en wat je er samen met je huisarts aan kunt doen.
Wat is prediabetes?
Prediabetes betekent dat je bloedsuikerwaarden verhoogd zijn, maar nog onder de grens van diabetes type 2 blijven. Je lichaam reageert dan minder goed op insuline, het hormoon dat je bloedsuiker regelt. Volgens Thuisarts.nl is dit een risicofase, geen ziekte, en vaak nog om te buigen.
Artsen spreken meestal over gestoord nuchter glucose of een licht verhoogd HbA1c. Beide laten zien dat je suikerstofwisseling onder druk staat. Het is een tussenstap tussen een gezonde bloedsuiker en diabetes.
Belangrijk om te weten: prediabetes is geen diagnose die je zelf kunt stellen. Het gaat om een patroon in je bloedwaarden dat een arts beoordeelt en meestal met een tweede meting bevestigt. Wil je meer weten over de onderliggende oorzaak, lees dan ons artikel over insulineresistentie bij vrouwen en welke bloedwaarden je test.
Wat zijn de symptomen van prediabetes?
Prediabetes geeft vaak weinig of geen duidelijke symptomen. Dat is meteen het lastige eraan: je kunt je prima voelen terwijl je bloedsuiker langzaam oploopt. Als er wel klachten zijn, zijn die meestal vaag en makkelijk aan iets anders toe te schrijven.
Mogelijke signalen zijn vermoeidheid, meer dorst, vaker plassen of een hongergevoel kort na het eten. Sommige vrouwen merken dat wondjes trager genezen of dat ze zich futloos voelen na een koolhydraatrijke maaltijd.
Deze klachten zijn niet specifiek voor prediabetes en kunnen veel andere oorzaken hebben.
Omdat symptomen zo weinig zeggen, is een bloedtest de betrouwbaarste manier om je bloedsuiker in beeld te brengen. Herken je klachten die passen bij een hoge bloedsuiker, lees dan ook bloedsuiker te hoog: symptomen en wanneer testen.
Welke bloedwaarden horen bij prediabetes?
Prediabetes wordt afgelezen aan twee bloedwaarden: je nuchtere glucose en je HbA1c. Nuchtere glucose meet je bloedsuiker op een moment dat je een aantal uur niet gegeten hebt. HbA1c laat je gemiddelde bloedsuiker over de afgelopen twee tot drie maanden zien.
Bij prediabetes valt je nuchtere glucose meestal tussen ongeveer 6,1 en 6,9 mmol/l en je HbA1c tussen ongeveer 42 en 47 mmol/mol. De tabel hieronder zet de globale afkapwaarden naast elkaar.
| Bloedwaarde | Normaal | Prediabetes | Diabetes |
|---|---|---|---|
| Nuchtere glucose | Onder 6,1 mmol/l | 6,1 tot 6,9 mmol/l | 7,0 mmol/l of hoger |
| HbA1c | Onder 42 mmol/mol | 42 tot 47 mmol/mol | 48 mmol/mol of hoger |
Deze waarden zijn richtinggevend en kunnen per richtlijn en per laboratorium iets verschillen. Het NHG hanteert bijvoorbeeld eigen afkapwaarden, en niet elk lab rapporteert HbA1c op dezelfde manier. Eén meting is bovendien nooit genoeg voor een diagnose.
Wil je begrijpen wat je HbA1c precies zegt, lees dan ons artikel over de HbA1c-waarde en wat die betekent voor je langetermijn-bloedsuiker. Een afwijkende uitslag bespreek je altijd met je huisarts, die naar je hele situatie kijkt.
Wie heeft een verhoogd risico op prediabetes?
Sommige vrouwen hebben een grotere kans op prediabetes dan anderen. Volgens het Diabetes Fonds spelen overgewicht, weinig beweging, leeftijd en erfelijke aanleg een rol. Ook een eerdere zwangerschapsdiabetes verhoogt je risico.
Daarnaast telt je taille mee: veel buikvet hangt samen met insulineresistentie. Ook bepaalde etnische achtergronden en aandoeningen zoals PCOS kunnen het risico verhogen.
Herken je jezelf in meerdere van deze punten, dan kan het zinvol zijn om je bloedsuiker eens te laten controleren. Dat betekent niet dat je prediabetes hebt, maar dat een test je meer duidelijkheid geeft. Bespreek met je huisarts of testen voor jou verstandig is.
Kun je prediabetes terugdraaien?
Bij prediabetes is er vaak nog ruimte om je bloedsuiker te verbeteren. Leefstijl speelt daarin de hoofdrol: gezonder eten, meer bewegen en afvallen bij overgewicht kunnen je waarden gunstig beïnvloeden. Onderzoek laat zien dat leefstijlverandering het risico op diabetes type 2 flink kan verlagen.
Het Voedingscentrum adviseert een vezelrijk voedingspatroon met minder toegevoegde suikers en meer groente, volkoren en peulvruchten. Regelmatig bewegen helpt je spieren om suiker beter op te nemen. Kleine, blijvende stappen werken meestal beter dan een streng dieet dat je niet volhoudt.
Of prediabetes bij jou echt omkeerbaar is, hangt van veel factoren af en is nooit gegarandeerd.
Je huisarts kan met je meedenken over een plan dat bij jou past, en je bloedsuiker in de gaten houden met herhaalde metingen. Zo zie je of je aanpak effect heeft.
Zelf je bloedwaarden laten testen
Wil je je bloedsuiker in beeld brengen, dan kun je bij Lunara zonder verwijzing je glucose en HbA1c laten prikken. De Diabetes bloedtest kijkt naar deze waarden, zodat je een objectief startpunt hebt voor een gesprek met je huisarts.
Je bestelt de test online en gaat langs een van de 700+ priklocaties in Nederland. De bloedafname is bij voorkeur in de ochtend en nuchter, want dat is nodig voor een betrouwbare nuchtere glucose. Elke uitslag wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts.
Belangrijk: zelf testen vervangt de zorg van je huisarts niet. Het is bedoeld als aanvulling en als startpunt voor een gesprek. Een afwijkende uitslag, of twijfel over je waarden, bespreek je altijd met een professional.
Veelgestelde vragen
Is prediabetes hetzelfde als diabetes?
Nee. Bij prediabetes is je bloedsuiker hoger dan normaal, maar nog niet hoog genoeg voor de diagnose diabetes type 2. Het is een risicofase die vaak nog om te buigen is. Je huisarts beoordeelt je waarden en bepaalt of vervolgonderzoek nodig is.
Welke test is het beste voor prediabetes?
Meestal wordt gekeken naar je nuchtere glucose en je HbA1c. Nuchtere glucose meet je bloedsuiker op dat moment, HbA1c geeft je gemiddelde over twee tot drie maanden. Samen geven ze een completer beeld dan één losse waarde.
Moet ik nuchter zijn voor een bloedsuikertest?
Voor een nuchtere glucose wel: je hebt dan meestal acht tot twaalf uur niet gegeten. Voor HbA1c hoef je niet nuchter te zijn. Laat je beide prikken, plan de afname dan in de ochtend en nuchter in.
Kun je prediabetes voelen?
Vaak niet. Prediabetes geeft meestal weinig of geen klachten, waardoor het onopgemerkt kan blijven. Als er wel signalen zijn, zoals vermoeidheid of meer dorst, zijn die vaag en niet specifiek. Een bloedtest is daarom betrouwbaarder dan afgaan op klachten.
Verhoogt prediabetes mijn risico op diabetes?
Ja, prediabetes vergroot de kans op diabetes type 2. Toch is het geen zekerheid: met leefstijlverandering kun je dat risico vaak verlagen. Je huisarts kan je waarden volgen en met je meedenken over passende stappen.
Bronnen
- NHG en Thuisarts.nl. Diabetes type 2 en verhoogde bloedsuiker. Nederlands Huisartsen Genootschap.
- Diabetes Fonds. Prediabetes en risicofactoren voor diabetes type 2.
- Voedingscentrum. Gezond eten bij een verhoogde bloedsuiker en diabetes.
- RIVM. Diabetes in Nederland. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.
Elk bloedtestresultaat via Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bloedonderzoek via Lunara vervangt de zorg van je huisarts niet en stelt geen diagnose. Voor behandelbeslissingen bespreek je je resultaten met je huisarts.
Auteur
