Ongeveer 15 procent van de herkende zwangerschappen eindigt in een miskraam. Wereldwijd komt dat neer op 23 miljoen per jaar, ruim 40 per minuut. Bijna niemand noemt dat getal voordat het jou overkomt.
Wat mij opvalt aan de Nederlandse pagina's over dit onderwerp: ze stoppen bij "ongeveer 1 op de 10". Over wat er medisch nog kan volgen, staat er weinig tot niets.
Dat vind ik jammer, want dat is precies het deel waar je iets aan hebt zodra de eerste schrik voorbij is.
Hieronder lees je hoe vaak een miskraam voorkomt, hoe de kans per leeftijd verandert, waar het meestal door komt, en welk bloedonderzoek er daarna kan volgen. Ook wat het onderzoek juist niet ondersteunt, want dat scheelt je mogelijk een hoop zoekwerk.
Wat is een miskraam precies?
Een miskraam is het verlies van een zwangerschap voordat de baby buiten de baarmoeder kan overleven. In Nederland houdt Thuisarts de grens van 20 weken aan. Verreweg de meeste miskramen gebeuren veel eerder, in het eerste trimester, vaak nog voor week 12.
Je kunt het merken aan bloedverlies en krampen. Je kunt er ook helemaal niets van merken, en het pas horen tijdens een echo. Die tweede variant heet een stille miskraam en komt vaker voor dan mensen denken.
Het woord suggereert dat er iets is misgegaan. In de meeste gevallen klopt dat beeld niet.
Hoe vaak komt een miskraam voor?
Een grote analyse in The Lancet uit 2021 kwam uit op een gepoold risico van 15,3 procent van alle herkende zwangerschappen. Van alle vrouwen heeft 10,8 procent ooit een miskraam gehad, 1,9 procent twee, en 0,7 procent drie of meer. Wereldwijd gaat het om zo'n 23 miljoen verliezen per jaar.
Die 15 procent gaat alleen over zwangerschappen die zijn opgemerkt. Heel vroege verliezen, rond de tijd dat je ongesteld had moeten worden, zitten er niet in. Het werkelijke aantal ligt dus hoger.
Wat die cijfers vooral laten zien: een miskraam is een gewone gebeurtenis in een zwangerschapsgeschiedenis, geen zeldzame uitzondering.
Hoe groot is de kans op een miskraam per leeftijd?
De kans is het laagst rond je late twintiger jaren en stijgt daarna geleidelijk. Een Noors registeronderzoek in de BMJ volgde 421.201 zwangerschappen en vond 10 procent risico bij vrouwen van 25 tot 29 jaar, oplopend tot 53 procent vanaf 45 jaar. De curve is vlak tot ongeveer 30 en loopt daarna op.
| Leeftijd | Risico op een miskraam |
|---|---|
| Jonger dan 20 | Iets verhoogd |
| 25 tot 29 jaar | Ongeveer 10 procent (laagste punt) |
| Vanaf 30 jaar | Loopt geleidelijk op |
| Vanaf 35 jaar | Duidelijk hoger dan op je 29e |
| 45 jaar en ouder | Ongeveer 53 procent |
Dezelfde studie keek ook naar herhaling. Na één miskraam was de kans op een volgende verhoogd met een odds ratio van 1,54. Na twee was dat 2,21, en na drie op rij 3,97.
Lees dat laatste getal goed, want het wordt vaak verkeerd geciteerd. Het betekent niet dat je kans bijna vier keer zo groot is geworden in absolute zin. Het is een relatieve maat, en de meeste vrouwen met drie miskramen krijgen daarna alsnog een kind.
Stel: twee vrouwen van 32, allebei één miskraam achter de rug. Die odds ratio van 1,54 klinkt hard, en toch ligt de kans dat de volgende zwangerschap gewoon doorloopt voor allebei nog rond de 80 procent.
In kans op een miskraam per week staat de andere helft van dit verhaal: hoe de kans daalt naarmate de zwangerschap vordert, en wat een kloppend hartje op de echo daaraan verandert.
Wat zijn de symptomen van een miskraam?
Vaginaal bloedverlies is meestal het eerste dat vrouwen merken, vaak met krampen onder in je buik die aanvoelen als een zware menstruatie. Soms komen er stolsels of weefsel mee. En soms zijn er helemaal geen klachten, en blijkt het pas bij een echo.
Bloedverlies in de vroege zwangerschap betekent trouwens niet automatisch een miskraam. Een deel van de vrouwen die vroeg bloedt, is een paar weken later gewoon nog zwanger.
Dat is een van de wreedste dingen aan deze periode. Hetzelfde symptoom kan twee totaal verschillende uitkomsten hebben, en alleen tijd en een echo geven uitsluitsel.
De volledige lijst met signalen, inclusief hoe een vroege miskraam doorgaans verloopt, staat in vroege miskraam: symptomen en hoe het voelt.
Wat veroorzaakt een miskraam?
In de meeste gevallen gaat het om een chromosoomafwijking die bij de bevruchting is ontstaan. Onderzoekers van onder meer het Maastricht UMC analyseerden 1.745 miskramen en vonden bij 50,4 procent een afwijkend karyotype. Met gevoeliger genetische technieken liep dat in hun analyse op tot 67,8 procent.
Zo'n afwijking ontstaat spontaan, bij het samenvoegen van de chromosomen. Het is geen erfelijke eigenschap van jou of je partner, en het zegt niets over jullie gezondheid.
Andere factoren die in het onderzoek naar voren komen zijn een schildklieraandoening, het antifosfolipidensyndroom, afwijkingen aan de baarmoeder, en slecht ingestelde diabetes. Die groep is klein vergeleken met de chromosomale oorzaken.
Wat er allemaal niet in die lijst staat, behandelen we apart in oorzaken van een miskraam. Dat is voor veel vrouwen het belangrijkste stuk.
Kun je een miskraam krijgen door stress of sporten?
Voor stress, sporten, tillen en seks als directe oorzaak van een miskraam is geen overtuigend bewijs. De Lancet-analyse noemt stress wel als risicofactor op bevolkingsniveau, maar dat is iets anders dan een oorzaak die aan te wijzen valt bij een individuele zwangerschap.
Ik zeg dit met nadruk, omdat bijna elke vrouw na een miskraam haar eigen weken terugspoelt. Die ene zware tas. Die borrel voordat je het wist. Die ruzie.
Dat rijtje verklaart vrijwel nooit wat er is gebeurd.
Wat gebeurt er medisch na een miskraam?
In Nederland kies je samen met je huisarts of verloskundige uit drie opties: afwachten, medicijnen, of een curettage. Thuisarts beschrijft die drie routes als gelijkwaardig, met verschillen in duur en in hoe voorspelbaar het verloop is.
Afwachten betekent dat je lichaam het zelf afmaakt, wat dagen tot enkele weken kan duren. Medicijnen zetten dat proces in gang. Een curettage is een korte ingreep waarbij het weefsel wordt verwijderd.
Welke route je kiest, hangt af van hoeveel weken je bent, hoeveel je bloedt, en wat je zelf aankunt. Er is hier geen medisch juist antwoord dat voor iedereen geldt.
Soms wordt in deze fase je hCG gevolgd, om te zien of de waarde daalt zoals verwacht. Wat die getallen wel en niet zeggen, staat in hCG bij een miskraam.
Welk bloedonderzoek kan er na een miskraam volgen?
Na een eerste miskraam wordt er in Nederland meestal geen uitgebreid bloedonderzoek gedaan, omdat de kans zo groot is dat het om een spontane chromosoomafwijking ging. Na twee of meer verliezen bespreekt de gynaecoloog wel wat er onderzocht kan worden. De timing van die tests is belangrijker dan veel mensen weten.
| Onderzoek | Waar het naar kijkt | Waar de timing op let |
|---|---|---|
| TSH en vrij T4 | Werking van je schildklier | Kan op elk moment, ook los van een zwangerschap |
| Anti-TPO | Antistoffen tegen je schildklier | Waarde verandert niet snel, timing is minder kritisch |
| Antifosfolipiden antistoffen | Stollingsgerichte auto-antistoffen | Pas betrouwbaar vanaf ongeveer tien weken na het verlies, en een positieve uitslag wordt later herhaald |
| Glucose en HbA1c | Bloedsuiker over langere tijd | Kan op elk moment |
| Chromosoomonderzoek bij beide partners | Structurele chromosoomafwijking | Alleen zinvol bij een specifieke voorgeschiedenis |
Die derde rij is de reden dat dit stuk bestaat. Vrouwen laten vaak vlak na een miskraam antistoffen prikken, krijgen een uitslag die nergens op slaat, en betalen daarna voor een herhaling.
Tien weken wachten voelt eindeloos. Het is wel de reden dat een uitslag daarna iets betekent.
Welk pakket wanneer aan de orde komt, en wat een gynaecoloog daadwerkelijk aanvraagt, staat uitgebreid in herhaalde miskraam: welk onderzoek je kunt krijgen. Wil je breder kijken naar je cyclus en je hormonen, dan geeft vruchtbaarheidsonderzoek bij vrouwen het overzicht, en kun je met de vruchtbaarheidstest een aantal van die waarden zelf laten meten.
Wat het onderzoek juist niet ondersteunt
Dit is het deel dat je zelden op een Nederlandse pagina leest. De Europese richtlijn voor herhaalde miskraam, geactualiseerd in 2022, benoemt expliciet welke onderzoeken en behandelingen bij herhaald verlies beter niet gebruikt kunnen worden. Van de 62 aanbevelingen berust slechts ongeveer een vijfde op bewijs van redelijke kwaliteit.
Twee grote Britse studies maken dat concreet.
In de TABLET-studie kregen 952 vrouwen met schildklierantistoffen en een normale schildklierfunctie levothyroxine of een placebo. Het percentage levendgeborenen was 37,4 tegenover 37,9 procent. Geen verschil.
In de PRISM-studie kregen 4.153 vrouwen met bloedverlies in de vroege zwangerschap progesteron of een placebo. Uitkomst: 75 tegenover 72 procent, met een p-waarde van 0,08. Statistisch geen verschil, al zag de bijbehorende Lancet-publicatie wel ruimte voor progesteron bij de specifieke groep die zowel bloedde als eerder een miskraam had.
Ik noem die twee bewust. Ze staan model voor iets wat in deze hoek vaker gebeurt: een test of behandeling die logisch klinkt, breed wordt aangeboden, en in een grote studie niets oplevert.
Dat is geen reden om niets te laten onderzoeken. Het is wel een reden om te vragen wat een uitslag zou veranderen, voordat je hem laat prikken.
Hoe lang blijft een zwangerschapstest positief na een miskraam?
Vaak nog één tot vier weken, soms langer. Een zwangerschapstest reageert op hCG, en dat hormoon verdwijnt niet meteen uit je bloed en urine. Hoe hoog de waarde stond op het moment van het verlies bepaalt grotendeels hoelang het duurt voordat een test negatief wordt.
Was je vijf weken, dan is dat meestal binnen twee weken geregeld. Was je elf weken, dan kan het een maand duren.
Die vertraging verklaart ook waarom je cyclus niet meteen op gang komt. Zolang er nog hCG in je bloed zit, blijft je eisprong doorgaans uit.
Een positieve test in die periode betekent dus niet dat je nog zwanger bent. Het betekent dat het hormoon nog aan het uitzakken is.
Wanneer kun je weer zwanger worden?
Lichamelijk komt je cyclus meestal binnen vier tot zes weken terug, en de eerste eisprong kan al eerder vallen. Het klassieke advies om zes maanden te wachten is achterhaald door een meta-analyse onder 1.043.840 vrouwen. Die vond bij een interval korter dan zes maanden juist een lager risico op een volgende miskraam.
Dat verandert het gesprek. De vraag is niet meer of je lichaam er klaar voor is, maar of jij dat bent.
Het volledige verhaal, inclusief wat de cijfers zeggen over je kans na een verlies, staat in zwanger worden na een miskraam.
Wat je nu kunt doen
Als je dit leest terwijl je bloedt of net een echo achter de rug hebt: bel je huisarts of verloskundige, en houd bij hoeveel je bloedt en hoeveel pijn je hebt. Dat is de informatie waar zij op sturen.
Ben je verder in het proces en zit de vraag "waarom" nog vast, noteer dan de data van je zwangerschappen en verliezen voordat je een afspraak maakt. Bij herhaald verlies bepaalt die tijdlijn welk onderzoek er zinvol is, en hij is achteraf verrassend moeilijk te reconstrueren.
Vraag bij elke test die je overweegt hetzelfde: wat zou een afwijkende uitslag veranderen aan wat er daarna gebeurt.
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Bronnen
- Quenby S, et al. Miscarriage matters: the epidemiological, physical, psychological, and economic costs of early pregnancy loss. Lancet. 2021. PMID 33915094
- Magnus MC, et al. Role of maternal age and pregnancy history in risk of miscarriage: prospective register based study. BMJ. 2019. PMID 30894356
- Essers R, et al. Prevalence of chromosomal alterations in first-trimester spontaneous pregnancy loss. Nature Medicine. 2023. PMID 37996709
- ESHRE Guideline Group on RPL. ESHRE guideline: recurrent pregnancy loss: an update in 2022. Human Reproduction Open. 2023. PMID 36873081
- Dhillon-Smith RK, et al. Levothyroxine in Women with Thyroid Peroxidase Antibodies before Conception. New England Journal of Medicine. 2019. PMID 30907987
- Coomarasamy A, et al. A Randomized Trial of Progesterone in Women with Bleeding in Early Pregnancy. New England Journal of Medicine. 2019. PMID 31067371
- Coomarasamy A, et al. Sporadic miscarriage: evidence to provide effective care. Lancet. 2021. PMID 33915095
- Kangatharan C, et al. Interpregnancy interval following miscarriage and adverse pregnancy outcomes: systematic review and meta-analysis. Human Reproduction Update. 2017. PMID 27864302
- Thuisarts.nl, informatie over miskraam. Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG)
Auteur
