Bij ongeveer de helft van de vroege miskramen gaat het om een chromosoomafwijking die bij de bevruchting is ontstaan. Onderzoekers van onder meer het Maastricht UMC keken naar 1.745 miskramen en vonden bij 50,4 procent een afwijkend karyotype. Met gevoeliger technieken liep dat op tot 67,8 procent.
Die afwijking ontstaat spontaan. Niet door iets wat jij at, tilde, dacht of voelde.
Toch spoelt bijna elke vrouw haar eigen weken terug. Dat is menselijk, en in dit geval bijna altijd onterecht.
Wat is de meest voorkomende oorzaak van een miskraam?
Een fout in het aantal of de structuur van de chromosomen van het embryo. Bij de deling gaat er iets mis, waardoor er een chromosoom te veel of te weinig is. Zo'n embryo kan zich niet verder ontwikkelen, en de zwangerschap stopt. In de Maastrichtse analyse was dit bij minstens de helft van de onderzochte verliezen het geval.
Belangrijk detail: het gaat om een fout die op dat moment ontstaat, niet om iets wat jij of je partner doorgeeft. Beide ouders kunnen normale chromosomen hebben.
De kans op zo'n fout neemt toe met de leeftijd van de eicel, en in mindere mate met die van de zaadcel. Dat verklaart de leeftijdscurve in kans op een miskraam per week.
Welke medische oorzaken zijn er nog meer?
Naast de chromosomale groep is er een kleinere groep met een aanwijsbare medische achtergrond. Denk aan een schildklieraandoening, het antifosfolipidensyndroom, afwijkingen aan de vorm van de baarmoeder, en diabetes die slecht is ingesteld. Samen verklaren die een minderheid van de gevallen.
| Wat het onderzoek ondersteunt | Wat het onderzoek niet ondersteunt als oorzaak |
|---|---|
| Chromosoomafwijking bij het embryo | Stress of een ruzie |
| Schildklieraandoening | Sporten, tillen of bukken |
| Antifosfolipidensyndroom | Seks tijdens de zwangerschap |
| Vormafwijking van de baarmoeder | Vliegen of autorijden |
| Slecht ingestelde diabetes | Een drankje voordat je het wist |
| Roken en alcohol (risicoverhogend) | Een slechte nachtrust |
De rechterkolom is niet bedoeld om je gerust te stellen. Het is wat er in de literatuur staat.
Roken en alcohol staan links, als factoren die het risico op groepsniveau verhogen. Het RIVM geeft daar los van zwangerschap al voorlichting over. Ook daar geldt: risicoverhogend voor een groep is iets anders dan de oorzaak van jouw miskraam.
Kun je een miskraam krijgen door stress?
Er is geen overtuigend bewijs dat stress een miskraam veroorzaakt. De Lancet-analyse uit 2021 noemt stress wel als risicofactor op bevolkingsniveau, samen met zaken als nachtdiensten en luchtvervuiling. Dat is een statistisch verband over grote groepen, en geen verklaring voor één zwangerschap.
Ik vind dit onderscheid het belangrijkste in dit hele artikel. Een risicofactor in een tabel is geen schuldbewijs.
Denk aan twee vrouwen van 38 die allebei een miskraam kregen. De een had een sloopmaand achter de rug, de ander een rustige. Bij allebei is de kans ongeveer 50 procent dat er een chromosoomfout achter zat, en die kans verschuift niet door hun agenda.
Als stress miskramen veroorzaakte zoals mensen denken, zou vrijwel geen zwangerschap in een druk leven het halen. Dat is niet wat we zien.
Kan een schildklierprobleem een miskraam veroorzaken?
Een duidelijk te trage of te snelle schildklier wordt in de literatuur in verband gebracht met een verhoogd risico. De rol van alleen antistoffen, bij een normaal werkende schildklier, is minder duidelijk dan lang werd aangenomen. De Europese richtlijn voor herhaald verlies is daar in de 2022-update terughoudend over.
Dat komt door een groot onderzoek waarin behandeling met levothyroxine bij vrouwen met antistoffen en een normale schildklierfunctie geen hoger percentage levendgeborenen opleverde.
Wat schildklierwaarden wel en niet zeggen, staat in schildklier en zwangerschap: TSH-waarden uitgelegd.
Waarom hoor je vaak dat er geen oorzaak gevonden is?
Omdat er in de meeste gevallen ook niet naar gezocht wordt, en omdat de meest voorkomende oorzaak alleen zichtbaar is in het weefsel zelf. Na één miskraam volgt in Nederland doorgaans geen uitgebreid onderzoek. Thuisarts, de patiënteninformatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap, beschrijft onderzoek pas als optie na twee of meer verliezen.
Dat voelt onbevredigend als je een antwoord wilt. Tegelijk zou zoeken na één verlies bij de meeste vrouwen niets opleveren.
Wat er bij herhaald verlies wel onderzocht kan worden, staat in herhaalde miskraam: welk onderzoek je kunt krijgen.
Wat je hiermee kunt
Als je jezelf betrapt op het reconstrueren van die ene week: schrijf op wat je denkt dat de oorzaak was, en leg het naast de tabel hierboven. In de meeste gevallen staat jouw verdenking in de rechterkolom.
Ga je in gesprek met je huisarts of gynaecoloog, neem dan de data van je zwangerschappen mee. Dat is de informatie die bepaalt of onderzoek zinvol is.
Het bredere beeld, inclusief de cijfers en het onderzoek dat daarna kan volgen, staat in miskraam: symptomen, oorzaken en onderzoek.
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Bronnen
- Essers R, et al. Prevalence of chromosomal alterations in first-trimester spontaneous pregnancy loss. Nature Medicine. 2023. PMID 37996709
- Quenby S, et al. Miscarriage matters: the epidemiological, physical, psychological, and economic costs of early pregnancy loss. Lancet. 2021. PMID 33915094
- ESHRE Guideline Group on RPL. ESHRE guideline: recurrent pregnancy loss: an update in 2022. Human Reproduction Open. 2023. PMID 36873081
- Thuisarts.nl, informatie over miskraam en onderzoek na herhaald verlies. Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG)
- RIVM, voorlichting over roken en alcohol
Auteur
