Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Hormonen

17-OH-progesteron: cyclusfase, zwangerschap en de milde vorm van CAH

17-OH-progesteron is een stof in de bijnier die als tussenproduct dient bij de aanmaak van cortisol; het enzym 21-hydroxylase zet het om in 11-deoxycortisol. In de tweede helft van de menstruatiecyclus ligt de waarde hoger, wat te zien is aan de aparte grenzen die laboratoria voor die fase hanteren.

Werkt 21-hydroxylase te weinig, zoals bij congenitale bijnierhyperplasie (CAH), dan stapelt 17-OH-progesteron zich op en wordt een deel omgezet in mannelijke hormonen; bij vrouwen met de milde vorm noemt de richtlijn van de Endocrine Society overbeharing (hirsutisme). Alleen een bloedtest laat zien hoeveel 17-OH-progesteron er is.

17-OH-progesteron wordt gemeten in nanomol per liter: Unilabs hanteert bij vrouwen van 18 tot 50 jaar 0,45 tot 3 nmol/l in de folliculaire fase, de eerste helft van de cyclus, en 1,0 tot 8,5 nmol/l in de luteale fase, de tweede helft na de eisprong.

Beoordeling door arts inbegrepen

17-OH-progesteron is een tussenstap in de aanmaak van cortisol in de bijnier, en de standaardmeting om congenitale bijnierhyperplasie (CAH) vast te stellen. De grens verschilt per laboratorium, leeftijd, geslacht en cyclusfase.

  • De richtlijn van de Endocrine Society adviseert te prikken voor 8 uur 's ochtends, en bij vrouwen die menstrueren vroeg in de folliculaire fase.
  • In de luteale fase ligt de waarde hoger: Diagnostiek voor U hanteert dan < 8,78 nmol/L, tegen < 2,12 nmol/L in de folliculaire fase.
  • Een op een willekeurig moment gemeten waarde kan bij de milde vorm van CAH normaal zijn.

Referentiewaarden

Vrouw
nmol/L
Laag 0.3 Normaal 7.5 Hoog

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Check je eigen waarde

17-OH Progesteron: wat Nederlandse laboratoria hanteren

Referentiewaarden per groep, in nmol/L
Star-shl · Vrouw · 20–29 jaar · een grens, geen bereik < 2,54 nmol/L
2,54
Star-shl · Vrouw · 30–39 jaar · een grens, geen bereik < 2,57 nmol/L
2,57
Star-shl · Vrouw · 40–49 jaar · een grens, geen bereik < 2,36 nmol/L
2,36
Star-shl · Vrouw · 50 jaar en ouder · een grens, geen bereik < 2,05 nmol/L
2,05
Unilabs · Vrouw · 18–50 jaar · folliculaire fase 0,45–3,00 nmol/l
0,45 3
Unilabs · Vrouw · 18–50 jaar · luteale fase 1,0–8,5 nmol/l
1 8,5
Unilabs · Vrouw · 50 jaar en ouder · een grens, geen bereik < 1,6 nmol/l
1,6
Certe · Vrouw · 20–49 jaar 0,23–7,56 nmol/L
0,23 7,56
Certe · Vrouw · 49–59 jaar 0,32–5,24 nmol/L
0,32 5,24
Certe · Vrouw · 59–70 jaar 0,31–3,75 nmol/L
0,31 3,75
Certe · Vrouw · 70–79 jaar 0,36–2,36 nmol/L
0,36 2,36
Diagnostiek voor U · Vrouw · 20–29 jaar · een grens, geen bereik < 2,54 nmol/L
2,54
Diagnostiek voor U · Vrouw · 30–39 jaar · een grens, geen bereik < 2,57 nmol/L
2,57
Diagnostiek voor U · Vrouw · 40–49 jaar · een grens, geen bereik < 2,36 nmol/L
2,36
Diagnostiek voor U · Vrouw · 50 jaar en ouder · een grens, geen bereik < 2,05 nmol/L
2,05
Diagnostiek voor U · Vrouw · een grens, geen bereik · folliculaire fase < 2,12 nmol/L
2,12
Diagnostiek voor U · Vrouw · een grens, geen bereik · luteale fase < 8,78 nmol/L
8,78
0 9,66 nmol/L

Bron: Star-shl

Bron: Unilabs

Bron: Certe

Bron: Diagnostiek voor U

Elke waarde zoals het laboratorium die zelf publiceert, opgehaald in 2026.

17-OH Progesteron: wat deze test meet

Een 17-OH-progesteronmeting geeft de hoeveelheid 17-hydroxyprogesteron in het serum in nanomol per liter (nmol/L). Bij vrouwen die menstrueren adviseert de richtlijn van de Endocrine Society te meten in het begin van de folliculaire fase, en de richtlijn merkt op dat de uitslag van zo een meting per meetmethode kan verschillen.

17-OH Progesteron: waarom deze waarde ertoe doet

17-OH-progesteron helpt de milde, niet-klassieke vorm van CAH op te sporen, die volgens de richtlijn van de Endocrine Society een wisselende overmaat aan mannelijke hormonen geeft en soms zonder klachten verloopt. Volgens een genetische analyse die de richtlijn aanhaalt, komt de milde vorm in de Amerikaanse bevolking bij ongeveer 1 op 200 mensen voor.

17-OH Progesteron: zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing
Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname
Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
In welke test
los te testen €81,-
Waar
650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

17-OH Progesteron: wanneer is meten zinvol?

17-OH-progesteron wordt bij vrouwen die menstrueren volgens de richtlijn van de Endocrine Society vroeg in de folliculaire fase gemeten, met bloed van voor 8 uur 's ochtends. Een meting in de luteale fase valt hoger uit: Diagnostiek voor U hanteert dan < 8,78 nmol/L, tegen < 2,12 nmol/L in de folliculaire fase, en daarom telt het moment in de cyclus mee bij het lezen van de uitslag.

17-OH Progesteron: klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Een lage 17-OH-progesteron is bij Unilabs voor vrouwen van 18 tot 50 jaar een waarde onder 0,45 nmol/l in de folliculaire fase of onder 1,0 nmol/l in de luteale fase; Star-SHL en Diagnostiek voor U noemen voor vrouwen geen ondergrens. Een aandoening die bij een lage waarde hoort, staat niet in de richtlijn van de Endocrine Society.

Hoge waarden

Bij vrouwen met een hoge 17-OH-progesteron door de milde vorm van CAH noemt de richtlijn van de Endocrine Society overbeharing (hirsutisme), en bij adolescenten met die milde vorm een onregelmatige menstruatie en acne.

17-OH Progesteron: oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verhoogt

  • Congenitale bijnierhyperplasie door 21-hydroxylasetekort

    Volgens de richtlijn van de Endocrine Society komt CAH in ongeveer 95% van de gevallen door een fout in het gen voor 21-hydroxylase; dat enzym zet 17-OH-progesteron om, en bij een tekort hoopt 17-OH-progesteron zich op.

  • Milde (niet-klassieke) CAH

    Bij de milde vorm kan een op een willekeurig moment gemeten 17-OH-progesteron normaal zijn; daarom adviseert de richtlijn bloed van voor 8 uur 's ochtends.

  • Andere enzymtekorten in de bijnier

    Volgens de richtlijn kan 17-OH-progesteron ook verhoogd zijn bij een tekort aan 11-bèta-hydroxylase en, zeldzamer, aan 3-bèta-hydroxysteroïddehydrogenase of P450-oxidoreductase.

  • Zwangerschap

    Volgens de richtlijn is 17-OH-progesteron bij de moeder verhoogd in een normale zwangerschap.

  • Tweede helft van de menstruatiecyclus

    In de luteale fase ligt de waarde hoger: Unilabs hanteert dan 1,0 tot 8,5 nmol/l, tegen 0,45 tot 3 nmol/l in de folliculaire fase, bij vrouwen van 18 tot 50 jaar.

17-OH Progesteron: leefstijl en deze waarde

Bij een verhoogde 17-OH-progesteron stelt een arts de oorzaak vast, en de behandeling van vrouwen met de milde vorm van CAH hangt volgens de richtlijn van de Endocrine Society af van de klachten. Bij overbeharing bij vrouwen met de milde vorm noemt de richtlijn een anticonceptiepil, met of zonder een anti-androgeen dat de werking van mannelijke hormonen remt, waarschijnlijk de beste aanpak. Bij vrouwen met de milde vorm die onvruchtbaar zijn of eerder een miskraam hadden, beveelt de richtlijn een glucocorticoïd aan dat de placenta niet passeert.

17-OH Progesteron: veelgestelde vragen

Is 17-OH-progesteron hoger tijdens de zwangerschap?

Ja, in een normale zwangerschap is 17-OH-progesteron bij de moeder verhoogd, volgens de richtlijn van de Endocrine Society. Om die reden gebruikt de richtlijn de waarde niet om de behandeling van CAH tijdens de zwangerschap te volgen.

Is 17-OH-progesteron hetzelfde als progesteron?

Nee, 17-OH-progesteron en progesteron zijn twee verschillende stoffen: het enzym 21-hydroxylase zet volgens de richtlijn van de Endocrine Society 17-OH-progesteron om in 11-deoxycortisol en progesteron in deoxycorticosteron. Star-SHL heeft voor elk van de twee een eigen bepaling.

Geeft de milde vorm van CAH een grotere kans op een miskraam?

Over de miskraamkans bij de milde vorm van CAH, een erfelijke aandoening waarbij 17-OH-progesteron zich in de bijnier ophoopt, lopen de drie studies die de richtlijn van de Endocrine Society aanhaalt uiteen. Twee terugblikkende studies vonden bij vrouwen met de milde vorm een miskraamkans van ongeveer 25% zonder glucocorticoïd en 6% met; de derde studie vond geen verschil in miskraamkans tussen behandelde en onbehandelde vrouwen.

17-OH Progesteron: bronnen

  1. Unilabs, Bepalingenklapper (referentiewaarden per bepaling), bepalingenklapper.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenklapper.nl
  2. Certe, Bepalingenwijzer (referentiewaarden per bepaling), bepalingenwijzer.certe.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenwijzer.certe.nl
  3. Diagnostiek voor U, eLabgids (Referentiewaarden DvU), diagnostiek.getincontrol.eu, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) diagnostiek.getincontrol.eu
  4. Star-shl, Labbepalingen (referentiewaarden per bepaling), star-shl.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) star-shl.nl
  5. Speiser PW et al. Congenital Adrenal Hyperplasia Due to Steroid 21-Hydroxylase Deficiency: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab 2018;103(11):4043-4088. (opgehaald 2026) pmc.ncbi.nlm.nih.gov

Zie Lunarahealth vaker in Google

Voeg ons toe als voorkeursbron. Google laat onze artikelen dan vaker zien in je zoekresultaten en in AI-overzichten. Je kunt dit op elk moment weer uitzetten.

Dat lukte niet. Probeer het opnieuw.

Onderzoeken met verwante waarden

Deze panelen meten waarden uit dezelfde categorie als deze marker.

Vruchtbaarheid & Zwangerschap

IVF Bloedonderzoek Compleet (vrouw)

Alles uit het IVF-panel plus volledige schildklier, kinderwensvoeding, progesteron en CMV-immuniteit.

TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Prolactine AMH (Anti-Mülleriaans Hormoon) Oestradiol (E2) FSH (Follikelstimulerend Hormoon) LH (Luteïniserend Hormoon) Vrij T4 (Thyroxine) Foliumzuur Vitamine B12 Ferritine Progesteron Vitamine D (25-OH) Chlamydia IgG HIV I+II Syfilis Screening Bloedgroep + Rh Anti-TPO CMV IgG Anti-HBc HBsAg Anti-HCV Rubella IgG Toxoplasmose IgG Varicella Zoster D-dimeer Klein Bloedbeeld
€495,-
Vruchtbaarheid & Zwangerschap

IVF Bloedonderzoek (vrouw)

Compleet IVF-intakepanel voor vrouwen: ovariële reserve, schildklier, infectiescreening, immuniteitsserologie, bloedgroep en bloedbeeld.

TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Prolactine AMH (Anti-Mülleriaans Hormoon) Oestradiol (E2) FSH (Follikelstimulerend Hormoon) LH (Luteïniserend Hormoon) Chlamydia IgG HIV I+II Syfilis Screening Bloedgroep + Rh Anti-HBc HBsAg Anti-HCV Rubella IgG Toxoplasmose IgG Varicella Zoster D-dimeer Klein Bloedbeeld
€425,-

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad

17-OH Progesteron

€81,-