Leukocyten in urine zonder blaasontsteking: wat er speelt

De teststrip toont aan of er leukocyten-esterase in uw urine zit. Dat enzym komt uit neutrofiele granulocyten. Dat is de afweercel die bij een acute ontsteking het snelst reageert. De strook ziet de cel dus niet. Zij ziet het spoor dat de cel achterlaat.

Dat verschil verklaart een uitslag die veel vrouwen verwarrend vinden. De strip kan positief zijn terwijl het microscopisch sediment nauwelijks cellen telt. De cellen zijn dan al uiteengevallen. Dat is geen fout van de test. Een enzymveldje is daar juist voor gemaakt.

Bij vrouwen speelt de opvang een grotere rol dan de strook zelf. De plasbuis is kort en ligt dicht bij de vagina. Afscheiding en plaveiselepitheel komen daardoor snel in het monster. Dat verschuift de uitslag zonder dat er iets mis is met uw blaas.

Wat de uitslag het vaakst kleurt, verschilt per levensfase:

De uitslag zelf is halfkwantitatief en heeft geen eenheid. De schaal loopt van negatief via spoor naar 1+ tot 3+. Die schaal volgt de hoeveelheid enzym. Zij zegt niets over de ernst van een aandoening.

Deze strook is gevoelig, maar weinig specifiek. Dat is precies waarom een positieve uitslag zo vaak geen blaasontsteking blijkt.

Gevoelig betekent dat een echte ontsteking zelden wordt gemist. Weinig specifiek betekent dat de strook ook zonder infectie positief wordt. Een positieve uitslag op zichzelf is dus zwak bewijs.

De uitslag wordt pas sterk in combinatie. Een positieve nitriettest gedraagt zich precies omgekeerd: weinig gevoelig, maar zeer specifiek. Leukocyten én nitriet samen, bij klachten, maken een bacteriële blaasontsteking waarschijnlijk. Leukocyten zonder nitriet laat de vraag open. Niet elke verwekker zet nitraat om.

Blijft de kweek negatief terwijl er wel leukocyten zijn, dan heet dat steriele pyurie. Dat is bij vrouwen de meest leerzame uitslag. Nog een urinetest brengt u dan niet verder. Verder onderzoek in een andere richting wel.

Een paar verklaringen komen het vaakst terug. Een recent behandelde infectie. Een urethritis door chlamydia. En verder interstitiële cystitis, nierstenen, en een interstitiële nefritis door medicijnen. Neem een jonge vrouw met een branderig gevoel en een negatieve kweek. Een soa-test is dan een logischer stap dan opnieuw kweken. Dat is geen oordeel over iemands leven. Het is gewoon waar de aanwijzingen heen wijzen.

Dat een infectie hoger komt, is zeldzaam maar wel de reden voor voorzichtigheid. Bacteriën kunnen vanuit de blaas via de urineleiders de nieren bereiken. Koorts en pijn in de flank horen daarom dezelfde dag bij een arts.

De uitslag stelt geen diagnose. Met deze strook alleen is niet vast te stellen wat er speelt. Dat oordeel hoort bij uw arts, die uw klachten en uw voorgeschiedenis meeweegt.

Laat de bepaling doen bij klachten die op de urinewegen wijzen. Denk aan pijn of een branderig gevoel bij het plassen. Ook vaker moeten plassen, loze aandrang en pijn onder in de buik horen erbij.

De manier van opvangen bepaalt de uitslag meer dan de strook. Vang middenstroomurine op. Laat de eerste straal doorlopen. Die spoelt juist de bacteriën die via de plasbuis in de blaas komen weer weg. Zij zeggen niets over uw blaas. Reinig het gebied vooraf, van voor naar achter. Houd de schaamlippen gescheiden tijdens het opvangen.

Vang niet op tijdens de menstruatie. Bloed en afscheiding maken de uitslag dan onbruikbaar. Wacht liever een paar dagen.

Krijgt u kort na seks steeds klachten, plan de test dan bij het begin van de klachten. Dus niet erna, en niet nadat u al met een kuur bent begonnen.

Bent u zwanger, dan ligt het anders. In de zwangerschap wordt een positieve uitslag altijd besproken, ook zonder klachten. Bacteriën in de urine zonder klachten worden dan wél behandeld. De reden is dat het risico op een nierbekkenontsteking in de zwangerschap hoger ligt.

Heeft u koorts, koude rillingen, pijn in de flank of misselijkheid? Neem dan dezelfde dag contact op. Dat beeld wacht niet op een teststrip. Zie ook het bredere urineonderzoek, waar deze bepaling deel van uitmaakt.