Perimenopauza to okres przejściowy poprzedzający menopauzę, który często zaczyna się po czterdziestce, a czasem już około 35. roku życia. W tym czasie poziomy hormonów znacząco się wahają, co prowadzi do szeregu objawów mogących wpływać na jakość życia.
Czym jest perimenopauza
O ile menopauzę definiuje się jako 12 kolejnych miesięcy bez miesiączki, perimenopauza to trwające latami przejście prowadzące do tego momentu. Ta faza może trwać 4–10 lat, a produkcja estrogenu i progesteronu staje się w niej coraz bardziej nieregularna.
Częste objawy
Zmiany miesiączkowania
- nieregularne miesiączki – krótsze lub dłuższe cykle
- obfitsze lub skąpsze krwawienia
- pomijane miesiączki
- plamienia między miesiączkami
Objawy naczynioruchowe
- uderzenia gorąca – nagłe uczucie ciepła, zwykle najsilniejsze w obrębie twarzy i górnej części ciała
- nocne poty – uderzenia gorąca podczas snu, które potrafią przemoczyć pościel
- kołatanie serca
Sen i nastrój
- bezsenność lub przerywany sen
- wahania nastroju, drażliwość lub lęk
- depresja lub obniżony nastrój
- mgła mózgowa i trudności z koncentracją
Zmiany fizyczne
- suchość pochwy i dyskomfort podczas współżycia
- obniżone libido
- przyrost masy ciała, zwłaszcza w okolicy brzucha
- bóle stawów i mięśni
- bóle głowy
Rola badań hormonalnych
Perimenopauzy nie da się jednoznacznie zdiagnozować pojedynczym badaniem krwi, ponieważ poziomy hormonów wahają się z dnia na dzień. Badania dostarczają jednak cennych informacji:
- poziom FSH zwykle rośnie wraz ze spadkiem czynności jajników
- poziom estradiolu staje się nieregularny, ale ogólnie wykazuje trend spadkowy
- funkcję tarczycy warto zbadać, ponieważ niedoczynność tarczycy naśladuje wiele objawów perimenopauzy
- AMH może wskazywać na pozostałą rezerwę jajnikową
Seria badań wykonywanych przez kilka miesięcy daje wyraźniejszy obraz niż pojedynczy pomiar.
Strategie radzenia sobie
Zmiany stylu życia
- Aktywność fizyczna: regularny ruch łagodzi uderzenia gorąca, poprawia nastrój i pomaga utrzymać gęstość kości
- Dieta: mniej kofeiny i alkoholu (wyzwalacze uderzeń gorąca), więcej wapnia i witaminy D
- Higiena snu: chłodna sypialnia i stałe pory snu
- Radzenie sobie ze stresem: joga, medytacja i ćwiczenia oddechowe mogą łagodzić nasilenie objawów
Możliwości leczenia
- Terapia hormonalna (HT): najskuteczniejsze leczenie uderzeń gorąca i objawów dotyczących pochwy. Korzyści i ryzyko warto omówić z lekarzem.
- Leki przeciwdepresyjne w małych dawkach: SSRI i SNRI mogą łagodzić uderzenia gorąca i poprawiać nastrój
- Estrogen dopochwowy: miejscowe leczenie suchości pochwy bez działania ogólnoustrojowego
- Leki niehormonalne: opcje takie jak gabapentyna czy klonidyna na uderzenia gorąca
Kiedy udać się do lekarza
Konsultacja lekarska jest wskazana w przypadku:
- bardzo obfitych krwawień lub miesiączek trwających ponad 7 dni
- krwawień między miesiączkami lub po współżyciu
- miesiączek częstszych niż co 21 dni
- nasilonych objawów utrudniających codzienne życie
- objawów depresji lub lęku
Perimenopauza to naturalny etap, a nie choroba. Przy odpowiednim wsparciu większość kobiet przechodzi przez tę fazę bez większych trudności.
Autor
