Anticonceptie soorten: alle methodes naast elkaar

Anticonceptie soorten zijn er in Nederland grofweg twaalf, verdeeld over drie families: met twee hormonen, met alleen een progestageen, en zonder hormonen. Het verschil in betrouwbaarheid tussen die methodes is groter dan de folders doen vermoeden, en het zit bijna nooit in het middel zelf.

Het zit in vergeten.

Wat mij opvalt aan de meeste overzichten: ze sommen op, maar ze vergelijken niet. Daarom hieronder alle soorten naast elkaar, met de cijfers uit echt gebruik erbij, en met iets wat je nergens anders leest: wat elke methode met je bloedwaarden doet.

Welke vormen van anticonceptie zijn er?

Er zijn drie hoofdgroepen. Combinatiemethodes met oestrogeen en progestageen: de pil, de pleister en de ring. Methodes met alleen progestageen: de minipil, het staafje, de prikpil en de hormoonspiraal. En hormoonvrije methodes: de koperspiraal, het condoom, natuurlijke methodes en sterilisatie. Elke groep heeft een eigen bijwerkingenprofiel.

Die cijfers komen uit het Amerikaanse overzichtsonderzoek van Trussell (PMID 21477680) en gaan over typisch gebruik: het echte leven, met vergeten pillen en verschoven prikafspraken. Bij perfect gebruik doet de pil het veel beter, rond de 0,3. Dat gat tussen perfect en typisch is precies waarom de spiraal en het staafje in de praktijk zo goed scoren: daar valt niets te vergeten.

Wat is de beste anticonceptie?

Die bestaat niet. Er bestaat wel een methode die het beste bij jouw situatie past, en die vraag is veel concreter: hoe erg is een vergeten dag voor je, wil je hormonen of juist niet, en wil je nog kinderen? Wie die drie vragen beantwoordt, houdt meestal twee of drie serieuze opties over.

Neem twee vriendinnen van 29. De een heeft een onregelmatig leven met nachtdiensten en vergeet de pil gemiddeld twee keer per maand: voor haar is elke dagelijkse methode eigenlijk al afgevallen. De ander slikt de pil al acht jaar strak op de klok en is er tevreden mee. Zelfde leeftijd, totaal andere uitkomst.

Ik denk dat de vergeetvraag de eerlijkste eerste filter is. Niet omdat discipline een deugd is, maar omdat de cijfers hierboven laten zien dat het verschil tussen 9 en minder dan 1 zwangerschap per 100 vrouwen vrijwel volledig daar zit.

Wat is de beste anticonceptie zonder hormonen?

De koperspiraal is de betrouwbaarste omkeerbare hormoonvrije methode, met ongeveer 1 zwangerschap per 100 vrouwen per jaar. Het condoom beschermt als enige ook tegen soa's, maar scoort met 18 per 100 duidelijk lager. Sterilisatie is hormoonvrij en definitief. Natuurlijke methodes kunnen betrouwbaar zijn, maar alleen bij zeer consequent gebruik.

Hoe de koperspiraal in het eerste jaar bevalt, lees je in koperspiraal ervaringen. De afwegingen rond definitief stoppen staan in sterilisatie bij de vrouw, en de meetmethodes in natuurlijke anticonceptie.

Welke anticonceptie past bij mij?

Drie vragen brengen je een heel eind. Eén: kun en wil je elke dag aan je anticonceptie denken? Zo nee, kijk naar spiraal, staafje, ring of pleister. Twee: reageer je gevoelig op hormonen, of wil je je eigen cyclus houden? Dan zijn koperspiraal en natuurlijke methodes de kandidaten. Drie: is je gezin compleet? Dan hoort sterilisatie bij het gesprek.

Voor de verdieping per groep: alle acht pillen staan naast elkaar in anticonceptiepil soorten, en de vier spiralen in welke spiraal is het beste.

Thuisarts heeft daarnaast een neutrale keuzehulp die je samen met je huisarts kunt doorlopen. Dat gesprek is geen formaliteit: je huisarts kent je voorgeschiedenis, en die weegt mee bij bijvoorbeeld migraine, trombose in de familie of een kinderwens op termijn.

Kun je anticonceptie kopen zonder recept?

Condooms en zwangerschapstesten koop je vrij, en ook de morning-afterpil is bij de drogist verkrijgbaar. Voor de pil, de ring, de pleister, de prikpil, het staafje en beide spiralen heb je in Nederland een recept van een arts nodig. Dat is geen bureaucratie: de arts checkt of een methode medisch bij je past.

Wat doet anticonceptie met je bloedwaarden?

Meer dan de meeste vrouwen weten, en dit is het stuk dat in geen enkele keuzehulp staat. Methodes met oestrogeen laten je lever meer SHBG maken, het eiwit dat testosteron bindt. Prik je je hormonen terwijl je de pil, ring of pleister gebruikt, dan meet je dus deels je anticonceptie in plaats van je eigen basiswaarde.

Hormoonvrije methodes zoals de koperspiraal laten je waarden juist met rust, en ook de hormoonspiraal werkt vooral lokaal. Wil je weten waar jouw cyclus hormonaal staat, dan kun je een aantal waarden laten meten met het hormonen vrouw bloedonderzoek, met beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Het volledige verhaal staat in ons overzicht anticonceptie en je hormonen.

Veelgestelde vragen

Hoeveel soorten anticonceptie zijn er?

Ongeveer twaalf methodes, in drie families: met twee hormonen (pil, pleister, ring), met één hormoon (minipil, staafje, prikpil, hormoonspiraal) en zonder hormonen (koperspiraal, condoom, natuurlijke methodes, sterilisatie).

Wat is de betrouwbaarste anticonceptie?

In typisch gebruik scoren het staafje, beide spiralen en sterilisatie het hoogst, met minder dan 1 zwangerschap per 100 vrouwen per jaar. Vooral omdat er niets dagelijks te vergeten valt.

Welke anticonceptie heeft de minste bijwerkingen?

Dat verschilt echt per persoon. Hormoonvrije methodes geven geen hormonale bijwerkingen, maar de koperspiraal kan je menstruatie zwaarder maken. Bespreek je gevoeligheden met je huisarts.

Bronnen

• Trussell J. Contraceptive failure in the United States. Contraception. 2011;83(5):397-404. PMID 21477680.
• Lidegaard Ø, et al. Risk of venous thromboembolism from use of oral contraceptives containing different progestogens and oestrogen doses. BMJ. 2011;343:d6423. PMID 22027398.
• van den Heuvel MW, et al. Comparison of ethinylestradiol pharmacokinetics in three hormonal contraceptive formulations. Contraception. 2005;72(3):168-74. PMID 16102549.
• Thuisarts.nl, informatie en keuzehulp anticonceptie. Nederlands Huisartsen Genootschap.

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.