Tranexaminezuur bijwerkingen en dosering bij hevige menstruatie

Tranexaminezuur, in Nederland bekend als Cyklokapron, remt hevig menstrueel bloedverlies zonder hormonen. Je slikt het alleen op je zwaarste bloedingsdagen, meestal 1000 mg 3 tot 4 keer per dag gedurende maximaal 4 dagen. Tranexaminezuur bijwerkingen zijn vooral maagdarmklachten: misselijkheid, diarree en soms hoofdpijn.

Dit is het enige middel in deze reeks dat niets met je hormonen doet, en dat maakt het bijzonder. Voor vrouwen met een kinderwens, of vrouwen die klaar zijn met hormonen, is dat vaak precies het punt.

Wat is tranexaminezuur en hoe werkt het?

Tranexaminezuur is een antifibrinolyticum. Het remt de afbraak van stolsels door plasminogeen te blokkeren, het eiwit dat stolsels normaal weer oplost. In je baarmoederslijmvlies is die afbraak tijdens de menstruatie juist erg actief, en dat is een deel van de reden dat sommige vrouwen zo veel bloed verliezen.

Door die afbraak te remmen blijft het stolsel langer intact en neemt het bloedverlies af. Het middel maakt je bloed dus niet dikker en het stopt je menstruatie niet: het remt alleen de hoeveelheid.

Omdat het niets doet met oestrogeen of progesteron, blijft je cyclus intact en blijft je eisprong gewoon plaatsvinden. Je kunt zwanger worden terwijl je het gebruikt.

Tranexaminezuur dosering bij menstruatie

Je start op de dag dat het hevige bloedverlies begint, niet preventief dagen ervoor. Het schema loopt door zolang het bloedverlies hevig is, met een gebruikelijk maximum van 4 dagen per cyclus. Onderstaande doseringen komen uit de bijsluiter en het Farmacotherapeutisch Kompas.

Je arts past de dosering aan bij een verminderde nierfunctie, omdat tranexaminezuur via de nieren wordt uitgescheiden. Vertel het ook als je andere medicatie gebruikt, zeker anticonceptie met oestrogeen of bloedverdunners.

Tranexaminezuur ervaringen: wat vertellen gebruikers?

De verhalen zijn eerlijk gemengd, en dat past bij wat het middel doet. Het is geen alles-of-niets-oplossing: het vermindert bloedverlies, en hoeveel verschilt sterk per vrouw en per oorzaak.

Wat positief terugkomt:

• Duidelijk minder doorlekken, waardoor werken en sporten weer kan
• Minder grote stolsels tijdens de zwaarste dagen
• Geen hormonen, dus geen effect op stemming of libido
• Je slikt het alleen een paar dagen per maand

Wat vrouwen als lastig noemen:

• Misselijkheid en diarree, vooral bij 4 doses per dag
• Het effect neemt bij sommigen na verloop van maanden af
• Onrust over trombose, vaak door het woord stolling in de uitleg
• Het aantal tabletten: 6 tot 8 per dag voelt veel
• Bij een onderliggende oorzaak zoals myomen blijft de winst beperkt

Neem twee vrouwen van 41 die allebei tranexaminezuur krijgen. De één verliest merkbaar minder bloed en houdt het jaren zo. De ander merkt de eerste maanden verbetering, maar krijgt daarna weer grote stolsels; bij haar blijken myomen de oorzaak. Hetzelfde middel, en bij de tweede was het antwoord niet een hogere dosis maar een echo.

Bijwerkingen van tranexaminezuur

De meest gemelde bijwerkingen zijn misselijkheid, braken en diarree. Ze zijn dosisafhankelijk: veel vrouwen verdragen 3 doses per dag beter dan 4. Innemen met wat voedsel helpt vaak, en hoofdpijn en duizeligheid komen ook voor.

De vraag die bijna iedereen stelt gaat over trombose. Tranexaminezuur remt de afbraak van stolsels, dus die zorg is logisch. Bij vrouwen zonder verhoogd risico is het gebruik bij hevige menstruatie in onderzoek niet duidelijk geassocieerd met meer trombose, maar het middel wordt wel afgeraden bij een doorgemaakte trombose of een bekende stollingsstoornis.

Neem contact op bij een pijnlijk gezwollen been, kortademigheid, pijn op de borst of veranderingen in je zicht. Bespreek het vooraf als je oestrogeenhoudende anticonceptie gebruikt, want dat verhoogt het tromboserisico op zichzelf al licht.

Hoeveel minder bloedverlies mag je verwachten?

Het eerlijke antwoord is: minder, maar zelden nul. Een Cochrane-review uit 2018 over antifibrinolytica bij hevig menstrueel bloedverlies vond een duidelijke afname vergeleken met placebo, en ook een grotere afname dan met NSAID's of orale progestagenen in de behandelde cycli (PMID 29656433).

Een breder Cochrane-overzicht uit 2022 vergeleek alle behandelingen voor hevig menstrueel bloedverlies naast elkaar. Daarin kwam de hormoonspiraal als effectiefste optie naar voren, met tranexaminezuur als sterke niet-hormonale keuze (PMID 35638592). Cyclische progestagenen scoorden in een aparte review weer anders (PMID 31425626).

Wat dit praktisch betekent: verwacht een merkbare vermindering, geen lichte menstruatie. Voor veel vrouwen is dat precies genoeg om het verschil te maken tussen wel en niet naar kantoor kunnen.

Vergeet je ferritine niet

Hier zit wat ons betreft de blinde vlek. Het bloedverlies remmen is de helft van het werk; de ijzervoorraad die het bloedverlies al heeft opgesoupeerd is de andere helft. Die twee worden vaak los van elkaar behandeld, en dat is zonde.

Ferritine daalt eerder dan je hemoglobine. Je kunt dus een normaal Hb hebben en toch doodmoe zijn, met een ferritine van 10 of lager. Herstel van die voorraad kost maanden, ook als het bloedverlies vanaf nu minder is.

Je kunt je ferritine laten testen om te zien waar je staat, met een beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Lees daarnaast over ijzertekort zonder bloedarmoede en over bloedarmoede door hevige menstruatie. De referentiewaarden vind je bij ferritine.

Wanneer kijk je verder dan het bloedverlies zelf?

Tranexaminezuur behandelt het symptoom, en dat mag. Maar bij hevig bloedverlies dat nieuw is, of dat toeneemt, hoort de vraag waar het vandaan komt.

Veelvoorkomende oorzaken zijn myomen, poliepen, adenomyose, een trage schildklier en stollingsafwijkingen zoals de ziekte van Von Willebrand, die bij vrouwen met hevige menstruaties vaker voorkomt dan veel mensen denken. Onze overzichten over hevige menstruatie en wanneer testen zinvol is en over myomen en vleesbomen zetten dat op een rij.

Thuisarts.nl beschrijft wanneer je met hevig bloedverlies naar de huisarts gaat, wat een goede voorbereiding is op dat gesprek.

Alternatieven voor tranexaminezuur

De keuze hangt vooral af van of hormonen voor jou een optie zijn, en of je zwanger wilt worden.

• Een hormoonspiraal, in onderzoek de effectiefste optie bij hevig bloedverlies
• Primolut N of een ander cyclisch progestageen
• NSAID's zoals ibuprofen of naproxen, die ook menstruatiepijn verminderen
• Een gecombineerde pil, die het slijmvlies dun houdt
• Bij een aantoonbare oorzaak: behandeling daarvan, bijvoorbeeld van myomen

Tranexaminezuur combineert goed met een NSAID, omdat ze op verschillende punten aangrijpen. Bespreek die combinatie wel met je arts of apotheker.

Veelgestelde vragen

Hoe lang mag je tranexaminezuur gebruiken?

Per cyclus is 4 dagen gebruikelijk, alleen op de hevige bloedingsdagen. Herhalen per cyclus mag langdurig, in overleg met je arts. Merk je na drie cycli weinig verschil, bespreek dan of een andere route beter past.

Hoeveel tranexaminezuur per dag bij menstruatie?

Gebruikelijk is 1000 mg, dus 2 tabletten van 500 mg, 3 tot 4 keer per dag. De maximale dagdosering is 4000 mg. Verdeel de doses over de dag en neem ze met wat voedsel om misselijkheid te beperken.

Is tranexaminezuur hetzelfde als Cyklokapron?

Cyklokapron is de merknaam, tranexaminezuur is de werkzame stof. Er zijn ook generieke tabletten met dezelfde stof en dosering. Voor het effect maakt dat geen verschil.

Kun je tranexaminezuur zonder recept krijgen?

In Nederland is tranexaminezuur voor hevige menstruatie receptplichtig. Je vindt online soms verwijzingen naar drogisterijen, maar dat gaat vrijwel altijd over andere producten. Vraag je huisarts om een recept.

Beïnvloedt tranexaminezuur je vruchtbaarheid?

Nee, het middel werkt niet op je hormonen en onderdrukt je eisprong niet. Je cyclus blijft intact en zwanger worden blijft mogelijk. Ben je zwanger of vermoed je dat, overleg dan voordat je het gebruikt.

Tranexaminezuur is een van de weinige opties bij hevig bloedverlies waarbij je hormonen volledig met rust laat, en dat maakt het voor veel vrouwen de logische eerste stap. Koppel het alleen wel aan één extra actie: laat je ferritine prikken voordat je concludeert dat je vermoeidheid bij het leven hoort. Dat getal verandert vaak meer dan het middel zelf.

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.

Bronnen

• Farmacotherapeutisch Kompas. Tranexaminezuur. Geraadpleegd 2026.
• Thuisarts.nl. Ik heb veel bloedverlies bij mijn menstruatie. Geraadpleegd 2026.
• Bryant-Smith AC, Lethaby A, Farquhar C, Hickey M. Antifibrinolytics for heavy menstrual bleeding. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2018. PMID 29656433.
• Bofill Rodriguez M, et al. Interventions for heavy menstrual bleeding; overview of Cochrane reviews and network meta-analysis. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2022. PMID 35638592.
• Bofill Rodriguez M, Lethaby A, Low C, Cameron IT. Cyclical progestogens for heavy menstrual bleeding. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2019. PMID 31425626.