Je schildklier krijgt het tijdens een zwangerschap extra druk, en toch wordt die kleine klier makkelijk vergeten. Ik vind dat jammer, want een trage of snelle schildklier kan invloed hebben op hoe je je voelt en soms op het verloop van je zwangerschap. Goede uitleg over de TSH-waarde helpt je om een uitslag beter te begrijpen.
Dit artikel hoort bij onze serie over bloedonderzoek in de zwangerschap en zoomt in op de schildklier.
Hieronder lees je waarom je schildklier harder werkt, wat een TSH-waarde ongeveer laat zien en wanneer prikken zinvol kan zijn. Wil je eerst het complete overzicht, lees dan ons artikel over bloedonderzoek tijdens de zwangerschap. Onthoud dat je arts je uitslag altijd in samenhang met je klachten beoordeelt.
Waarom werkt je schildklier harder in de zwangerschap?
Je schildklier werkt in de zwangerschap harder omdat je lichaam meer schildklierhormoon nodig lijkt te hebben, vooral in het eerste trimester. Het zwangerschapshormoon hCG lijkt qua bouw op TSH en kan je schildklier extra aanzetten. Daardoor valt je TSH-waarde in het begin vaak wat lager uit dan buiten de zwangerschap.
Je schildklier maakt hormonen die je stofwisseling regelen, en je baby is in de eerste maanden nog volledig afhankelijk van jouw schildklierhormoon. Pas later in de zwangerschap begint de schildklier van je baby zelf te werken. Daarom kan een goed werkende schildklier in deze periode extra belangrijk zijn.
Ook je jodiumbehoefte neemt toe, omdat je schildklier jodium nodig heeft om hormoon te maken.
Wat is een normale TSH-waarde in de zwangerschap?
Een normale TSH-waarde in de zwangerschap ligt meestal wat lager dan daarbuiten, vooral in het eerste trimester. Veel labs en richtlijnen hanteren globaal een bovengrens rond de 2,5 tot 3,0 mE/l per trimester. De exacte grens verschilt per lab en per gebruikte meetmethode, dus je arts beoordeelt je uitslag altijd zelf.
De onderstaande tabel geeft indicatieve TSH-referentiewaarden per trimester. Zie het als grove richtlijn en niet als diagnose, want de getallen verschillen per lab en per assay. Je verloskundige, huisarts of gynaecoloog koppelt je waarde aan je situatie.
| Trimester | Indicatieve TSH (mE/l) | Let op |
|---|---|---|
| Eerste trimester | circa 0,1 tot 2,5 | Vaak wat lager door het hCG-effect |
| Tweede trimester | circa 0,2 tot 3,0 | Waarden lopen iets op richting normaal |
| Derde trimester | circa 0,3 tot 3,0 | Verschilt per lab en per meetmethode |
Waarden net boven of onder deze grenzen betekenen niet meteen dat er iets mis is. Soms wordt naast TSH ook het vrije T4 bepaald, om een completer beeld te krijgen. Wat jouw waarde betekent, bespreek je met je arts.
Trage schildklier (hypothyreoïdie) en zwangerschap
Een trage schildklier (hypothyreoïdie) betekent dat je schildklier te weinig hormoon aanmaakt, wat vaak samengaat met een verhoogde TSH-waarde. In de zwangerschap kan een onbehandelde trage schildklier volgens Thuisarts.nl invloed hebben op je klachten en mogelijk op de zwangerschap. Behandeling gebeurt meestal met schildklierhormoon in tabletvorm.
Klachten zoals vermoeidheid, het snel koud hebben of somberheid kunnen bij een trage schildklier passen, maar horen ook gewoon bij een zwangerschap. Daarom is een enkele klacht zelden genoeg om iets te zeggen over je schildklier. Een bloedtest kan helpen om meer duidelijkheid te krijgen.
Vrouwen die al schildklierhormoon gebruiken, hebben in de zwangerschap soms een hogere dosis nodig, maar dat bepaalt je arts.
Snelle schildklier (hyperthyreoïdie) en zwangerschap
Een snelle schildklier (hyperthyreoïdie) betekent dat je schildklier te veel hormoon aanmaakt, wat meestal samengaat met een verlaagde TSH-waarde. Een licht verlaagde TSH is in het eerste trimester vaak normaal door het hCG-effect. Een sterk verlaagde waarde met klachten kan een reden zijn voor verder onderzoek.
Klachten die kunnen passen bij een snelle schildklier zijn hartkloppingen, veel zweten, onrust of juist afvallen terwijl je normaal eet. Ook deze klachten overlappen met gewone zwangerschapsverschijnselen. Je arts kijkt daarom naar het geheel en niet naar één getal.
Wanneer laat je je TSH prikken?
Je TSH wordt niet standaard bij elke zwangere geprikt, maar wel als daar een reden voor is. Volgens de NHG-standaard Schildklieraandoeningen en Thuisarts.nl kan dat bijvoorbeeld bij een bekende schildklieraandoening, eerdere schildklierproblemen of klachten die daarbij passen. Je verloskundige of huisarts bepaalt samen met jou of prikken zinvol is.
Ook bij herhaalde miskramen of problemen met zwanger worden wordt de schildklier soms meegenomen. Meer uitleg over deze waarde vind je op onze pagina over TSH (schildklierstimulerend hormoon). Twijfel je over andere waarden, kijk dan ook naar ons artikel over de zwangerschapsdiabetes test en de bloedwaarden.
Zelf je schildklier laten testen
Het bloedonderzoek in de zwangerschap loopt via je verloskundige of huisarts. Wil je daarnaast zelf je schildklier in beeld brengen, bijvoorbeeld voor je zwanger wordt of tussen controles door, dan kan dat bij Lunara zonder verwijzing. De Schildklier Compleet test kijkt onder andere naar je TSH.
Ik raad je zelf altijd aan om een afwijkende uitslag met je verloskundige of huisarts te bespreken. Zelf testen vervangt de reguliere zwangerschapscontroles niet. Zie het als aanvulling en als startpunt voor een gesprek met een professional.
Veelgestelde vragen
Is TSH standaard onderdeel van het zwangerschapsonderzoek?
Nee, TSH zit niet standaard in het reguliere bloedonderzoek dat elke zwangere krijgt aangeboden. Het wordt meestal alleen op indicatie geprikt, bijvoorbeeld bij een schildklieraandoening of passende klachten. Je verloskundige of huisarts bepaalt of het voor jou zinvol is.
Wat betekent een hoge TSH in de zwangerschap?
Een hoge TSH kan wijzen op een trage schildklier, maar één waarde is zelden genoeg voor een conclusie. De grens verschilt per lab en per meetmethode, en soms wordt ook het vrije T4 bepaald. Bespreek een verhoogde uitslag daarom altijd met je arts.
Kan een schildklierprobleem invloed hebben op zwanger worden?
Een schildklier die uit balans is kan volgens Thuisarts.nl soms samenhangen met problemen rond de menstruatie of de vruchtbaarheid. Of dat bij jou speelt, is niet met één test te zeggen. Bij een kinderwens en klachten kan je huisarts met je meedenken over welk onderzoek passend is.
Bronnen
- NHG. NHG-standaard Schildklieraandoeningen. Nederlands Huisartsen Genootschap.
- Thuisarts.nl. Ik ben zwanger en heb een schildklieraandoening. Thuisarts.nl (NHG).
- RIVM. Prenatale screening infectieziekten en erytrocytenimmunisatie (PSIE). Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.
- Internationale richtlijnen voor schildklierfunctie in de zwangerschap hanteren indicatieve TSH-referentiewaarden die per trimester en per assay verschillen.
Elk bloedtestresultaat via Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bloedonderzoek via Lunara vervangt de reguliere zwangerschapscontroles niet. Voor behandelbeslissingen bespreek je je resultaten met je huisarts of verloskundige.
Auteur
