Prikpil ervaringen draaien om twee dingen die je vooraf moet weten. Je menstruatie verandert bijna altijd, en bij veel vrouwen verdwijnt hij na een jaar helemaal. En je kunt de prik niet terugdraaien: hij werkt uit in zijn eigen tempo, en dat duurt langer dan de meeste mensen verwachten.
Dat tweede punt vind ik het onderbelichtste in bijna alles wat je online over de prikpil leest. Een pil kun je vanavond laten liggen. Een prik zit er drie maanden in, en werkt daarna nog na.
Hoe werkt de prikpil?
De prikpil is een injectie met medroxyprogesteronacetaat, een progestageen, die je huisarts of assistente elke 12 tot 13 weken geeft. Het legt je eisprong stil en maakt daarnaast het baarmoederhalsslijm ondoordringbaar. Er zit geen oestrogeen in. Bij correct en op tijd prikken is de betrouwbaarheid volgens Thuisarts.nl zeer hoog.
De prik gaat meestal in je bovenarm of bil. Vanaf dat moment hoef je tot de volgende afspraak nergens aan te denken, en dat is voor veel vrouwen precies de aantrekkingskracht.
Het middel komt langzaam vrij uit een depot in je spier of onderhuidse vetweefsel. Die trage afgifte verklaart zowel het gemak als het grootste nadeel.
Ben je nog ongesteld met de prikpil?
Meestal niet, na verloop van tijd. In de eerste maanden is onregelmatig bloedverlies of spotting juist heel gewoon, soms wekenlang achter elkaar. Naarmate je langer prikt neemt dat af, en na ongeveer een jaar heeft een groot deel van de gebruiksters helemaal geen menstruatie meer. Dat is bij dit middel geen storing maar het verwachte beloop.
| Periode | Wat vrouwen vaak melden |
|---|---|
| Prik 1, week 1 tot 12 | Onregelmatig bloedverlies of langdurige spotting |
| Prik 2 en 3 | Bloedverlies wordt korter en lichter |
| Na ongeveer 1 jaar | Bij veel vrouwen blijft de menstruatie helemaal weg |
| Na de laatste prik | Bloedingspatroon komt terug, vaak pas na maanden |
| Terugkeer vruchtbaarheid | Mediaan rond een half jaar, soms langer |
Geen menstruatie betekent hier niet dat er iets ophoopt of misgaat. Je baarmoederslijmvlies wordt dun gehouden, dus er is simpelweg weinig om af te stoten. Blijft het bloedverlies juist maandenlang aanhouden, bespreek dat dan met je huisarts.
Wat zijn de nadelen van de prikpil?
Het grootste nadeel is dat je hem niet kunt stoppen. Heb je last van de bijwerkingen, dan moet je uitzitten tot de prik is uitgewerkt, en dat duurt minstens tot het einde van de twaalf weken. Bij een pil of ring stap je binnen een dag over.
Daarnaast melden vrouwen gewichtstoename, hoofdpijn, gevoelige borsten en een vlakkere stemming. Van al die klachten is gewicht de meest onderzochte en ook de meest omstreden.
Verder wordt de prikpil in verband gebracht met een daling van je botdichtheid tijdens gebruik. Een overzichtsartikel uit 1999 bracht botdichtheid, gewicht en stemming bij langwerkende hormonale anticonceptie samen in beeld. Het effect op bot lijkt grotendeels te herstellen nadat je stopt. Toch is het de reden dat je arts extra meekijkt als je jong bent of andere risicofactoren hebt. Meer daarover in ons artikel over botontkalking.
Hoe lang duurt het voordat de prikpil is uitgewerkt?
Langer dan twaalf weken. De bescherming loopt door tot ver na de laatste prik, en je eisprong komt daarna geleidelijk terug. Onderzoek naar de terugkeer van vruchtbaarheid na injecteerbare anticonceptie beschrijft een mediane vertraging van ongeveer een half jaar na de laatste injectie, met een flinke spreiding tussen vrouwen.
Belangrijk daarbij: die vertraging hangt niet af van hoe lang je de prikpil hebt gebruikt. Iemand die twee prikken heeft gehad kan even lang wachten als iemand die er tien heeft gehad.
Neem twee vrouwen die allebei op 1 maart hun laatste prik krijgen. De een is in september weer ongesteld en raakt datzelfde jaar zwanger. De ander wacht tot de zomer daarna, elf maanden later. Zelfde middel, zelfde dosis van 150 milligram, een compleet ander tijdpad.
Wil je binnen een jaar zwanger worden, dan is dat een reden om samen met je huisarts naar een andere methode te kijken. Een koperspiraal of de minipil zijn allebei vrijwel meteen omkeerbaar.
Wat kost de prikpil?
De prikpil zelf is in Nederland relatief goedkoop; je betaalt per ampul en die gaat drie maanden mee. Anticonceptie wordt tot je 21e vergoed vanuit de basisverzekering. Ben je ouder, dan valt het middel meestal onder je eigen kosten of je aanvullende verzekering.
Reken daarnaast op de tijd van vier consulten per jaar. Voor sommige vrouwen is dat juist het bezwaar: vier keer per jaar langs de praktijk terwijl een spiraal jaren meegaat.
Je hormonen laten meten na de prikpil
Blijft je menstruatie na het stoppen lang weg, dan kan bloedonderzoek je huisarts helpen om onderscheid te maken. Waarden die dan vaak worden bekeken zijn oestradiol, FSH, LH, prolactine en je schildklier. Een lage oestradiolwaarde past bij een eisprong die nog niet op gang is, maar dat vraagt om interpretatie in context.
Met de oestradiol test van Lunara laat je die waarde meten, met een beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Dat geeft een startpunt voor het gesprek, geen diagnose.
Wat een uitblijvende menstruatie nog meer kan betekenen, staat in onregelmatige menstruatie en in ons overzicht van anticonceptie en je hormonen.
Veelgestelde vragen
Is de prikpil beter dan de pil?
Beter hangt af van wat je zoekt. De prikpil vraagt vier momenten per jaar in plaats van dagelijks onthouden, en dat maakt hem in de praktijk betrouwbaarder voor wie pillen vergeet. De prijs is dat je hem niet kunt terugdraaien.
Kun je de prikpil zelf zetten?
Er bestaat een subcutane variant die na instructie thuis toegediend kan worden. Of dat voor jou kan, bepaalt je huisarts.
Word je dik van de prikpil?
Gewichtstoename wordt bij dit middel vaker gemeld dan bij andere hormonale anticonceptie. Hoe groot het effect gemiddeld is, blijft in onderzoek wisselend.
Wat merk je als je stopt met de prikpil?
Vaak eerst niets, omdat het middel nog nawerkt. Daarna keert je bloedingspatroon geleidelijk terug, meestal binnen zes tot twaalf maanden.
De prikpil past het best bij vrouwen die geen dagelijkse handeling willen en de komende jaren geen kinderwens hebben. Twijfel je over dat laatste, bespreek dan eerst een methode die je morgen weer kunt stoppen. Dat gesprek voer je beter voor de eerste prik dan erna.
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Bronnen
- Thuisarts.nl. Ik gebruik de prikpil. Geraadpleegd 2026.
- NHG-Standaard Anticonceptie. Nederlands Huisartsen Genootschap. Geraadpleegd 2026.
- Fotherby K, Howard G. Return of fertility in women discontinuing injectable contraceptives. Journal of Obstetrics and Gynaecology, 1986. PMID 12315276.
- Kaunitz AM. Long-acting hormonal contraception: assessing impact on bone density, weight, and mood. International Journal of Fertility and Womens Medicine, 1999. PMID 10338269.
Auteur
