Misselijk zijn in de overgang komt meestal niet van je maag, maar van dezelfde hormonale schommelingen die je opvliegers en migraine geven. Oestrogeen beinvloedt je darmmotiliteit en je evenwichtsorgaan. Toch staat misselijkheid op vrijwel geen enkele standaardlijst met overgangsklachten.
Dat is precies waarom vrouwen er zo lang mee rondlopen. Je zoekt op je maag, je darmen of je voeding, en niemand legt de link met je cyclus.
Wij vinden dit een van de meest onderschatte klachten van de hele overgang.
Waarom word je misselijk in de overgang?
Er zijn drie routes die het vaakst genoemd worden. Ze kunnen alle drie tegelijk spelen. Schommelend oestrogeen beinvloedt hoe snel je maag leegt. Het versterkt migraine, waar misselijkheid bij hoort. En het speelt mee in de reactie rond een opvlieger.
De eerste route is je spijsvertering. Oestrogeen en progesteron beinvloeden hoe snel voedsel door je maag en darmen beweegt, en die snelheid verandert in de perimenopauze.
De tweede route is migraine. Bij vrouwen die migraine hebben, wordt die in de perimenopauze vaak heftiger, en misselijkheid hoort standaard bij een migraineaanval.
De derde route loopt via de opvlieger zelf. Een deel van de vrouwen wordt misselijk op het moment dat de warmtegolf opkomt, samen met hartkloppingen en een licht gevoel in het hoofd.
Welke route bij jou speelt, zie je meestal aan de timing.
Wanneer komt de misselijkheid precies?
De timing is je beste aanwijzing. Misselijkheid rond een opvlieger wijst op de vasomotore route, misselijkheid met hoofdpijn en lichtgevoeligheid op migraine, en misselijkheid na het eten met een vol gevoel op je spijsvertering. Noteer dat twee weken lang.
| Wanneer je misselijk wordt | Wat er vaak bij hoort | Waar dit meestal op wijst |
|---|---|---|
| Tijdens of vlak na een opvlieger | Hartkloppingen, zweten, licht in het hoofd | Vasomotore reactie |
| Met hoofdpijn en lichtgevoeligheid | Bonzende pijn aan een kant | Migraine |
| Na het eten, met vol gevoel | Opgeblazen buik, boeren | Traag legende maag, darmklachten |
| 's Ochtends, los van eten | Duizeligheid, moeheid | Bloeddruk, bloedarmoede, medicatie |
Deze tabel is beschrijvend en geen diagnose. Hij is bedoeld om je gesprek met de huisarts concreter te maken.
Twee weken aantekeningen zijn hier meer waard dan welk zelfonderzoek ook.
Stel je twee vrouwen van 47 voor die allebei misselijk zijn. Bij allebei is het TSH 2,1 mIE/l, dus keurig normaal.
De eerste wordt misselijk tijdens een opvlieger, met hartkloppingen erbij. De tweede wordt misselijk na het eten, met een opgeblazen buik.
Zelfde waarde, andere richting.
Het getal sluit bij allebei de schildklier uit. Wat er overblijft, lees je af aan de timing. Daarom hamer ik hier zo op dat logboek van twee weken.
Wat sluit je eerst uit?
Misselijkheid is een klacht met veel mogelijke oorzaken buiten de overgang, en een aantal daarvan wil je vroeg uitsluiten. Denk aan bijwerkingen van medicatie, maagklachten, schildklierproblemen, bloedarmoede en, bij vrouwen die nog menstrueren, zwangerschap.
Dat laatste wordt in de perimenopauze te snel weggewuifd. Zolang je nog menstrueert, hoe onregelmatig ook, is zwangerschap mogelijk.
Voor de rest kijkt je huisarts vaak naar je TSH en je hemoglobine. Thuisarts beschrijft die route bij aanhoudende misselijkheid zonder duidelijke verklaring.
Nieuwe medicatie is de meest gemiste oorzaak. Begon de misselijkheid binnen enkele weken na een nieuw middel, noem dat dan als eerste.
Wat helpt tegen misselijkheid in de overgang?
Wat in de praktijk het meeste oplevert is kleinere maaltijden, minder alcohol en het aanpakken van de klacht waar de misselijkheid bij hoort. Zit ze vast aan je migraine, dan is migrainebehandeling effectiever dan iets tegen de misselijkheid zelf.
Alcohol komt hier opvallend vaak terug. Het verergert zowel opvliegers als migraine, en het irriteert je maagslijmvlies.
Wij zien vrouwen vaak eerst hun voeding volledig omgooien terwijl er een simpelere verklaring ligt. Begin met de timing, niet met een eliminatiedieet.
Loopt de misselijkheid mee met je darmen, dan sluit darmklachten in de overgang daarop aan. Speelt alcohol een rol, lees dan overgang en alcohol.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Maak een afspraak als de misselijkheid langer dan twee weken aanhoudt, als je afvalt zonder dat te willen, als je braakt of bloed ziet, of als je ook slikklachten of buikpijn hebt. Die combinaties horen niet bij de overgang en verdienen een eigen beoordeling.
Neem je aantekeningen en je medicatielijst mee.
Wil je de schildklier- en bloedarmoedeverklaringen tegelijk meenemen, dan zitten die waarden in de menopauze-check. Bespreek de uitslag daarna met je huisarts.
Hoe past dit in het grotere beeld?
Misselijkheid staat zelden alleen. Bij de meeste vrouwen loopt ze mee met opvliegers, slaapproblemen of duizeligheid in dezelfde periode. Dat patroon herkennen scheelt vaak maanden zoeken op losse klachten.
Het volledige overzicht van de vasomotore klachten en de tijdlijn staat in opvliegers.
Komt de misselijkheid samen met duizeligheid, dan is duizelig in de overgang de volgende stap.
Bronnen
- Avis NE, Crawford SL, Greendale G, et al. Duration of menopausal vasomotor symptoms over the menopause transition. JAMA Internal Medicine, 2015. PMID 25686030.
- Thuisarts.nl, misselijkheid en braken.
- NHG-standaarden, Nederlands Huisartsen Genootschap.
Lunara Health levert bloedonderzoek en uitleg, geen diagnose. Je uitslagen worden beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. Blijf bij klachten altijd je huisarts betrekken, en gebruik dit artikel niet om zelf te behandelen.
Auteur
Lunarahealth
Dr. Naimi, BIG-geregistreerde arts, ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen. Lees ons medisch beleid
