Haaruitval in de overgang ontstaat doordat de beschermende invloed van oestrogeen wegvalt, waardoor je haarzakjes gevoeliger reageren op androgenen. In onderzoek onder postmenopauzale vrouwen wordt vrouwelijk haarverlies bij ruim de helft gezien. Het patroon verschilt van de haaruitval die je bij ijzertekort ziet.
Dat verschil is het nuttigste wat je kunt weten. Het bepaalt namelijk of je naar je hormonen kijkt, naar je ijzer, of naar allebei.
En het bepaalt wat je van behandeling mag verwachten.
Hoe ziet haaruitval in de overgang eruit?
Bij vrouwelijk haarverlies wordt je haar geleidelijk dunner over je kruin en je scheiding. Je haarlijn aan het voorhoofd blijft meestal intact. Je verliest zelden plukken. Je merkt eerder dat je staart dunner voelt en je scheiding breder oogt.
Bij haaruitval door ijzertekort of na een bevalling gaat het juist om diffuus verlies over je hele hoofd, vaak enkele maanden na de aanleiding. Dan zie je meer haar in de doucheput dan een bredere scheiding.
| Kenmerk | Patroon in de overgang | Patroon bij ijzertekort of na bevalling |
|---|---|---|
| Waar | Kruin en scheiding, haarlijn blijft | Diffuus over het hele hoofd |
| Verloop | Langzaam over jaren | Vaak plotseling, 2 tot 4 maanden na de aanleiding |
| Wat je merkt | Bredere scheiding, dunnere staart | Veel haar in borstel en doucheput |
| Waar meestal naar gekeken wordt | Klachtenpatroon, soms schildklier | Ferritine, hemoglobine, schildklier |
De twee kunnen tegelijk spelen. In de perimenopauze worden menstruaties vaak heviger, en dat trekt je ijzervoorraad leeg terwijl je hormonen ook al verschuiven.
Dat is precies de combinatie die wij het vaakst zien.
Welke rol spelen je hormonen precies?
Oestrogeen lijkt de groeifase van je haar te verlengen. Als het daalt, wordt die fase korter en gaan meer haarzakjes eerder over naar de rustfase. Tegelijk verandert de verhouding tussen oestrogeen en androgenen, waardoor gevoelige haarzakjes fijner haar gaan maken.
Een overzichtsartikel over vrouwelijk haarverlies benadrukt dat androgenen niet het hele verhaal zijn. Veel vrouwen met dit patroon hebben geen enkel teken van te veel mannelijke hormonen.
Dat is belangrijk om te weten voordat je hormonen laat prikken. Een normale testosteronwaarde sluit dit patroon niet uit.
Ik ben daarom terughoudend met het idee dat een hormoonpanel je haaruitval verklaart. Het kan iets uitsluiten. Het bewijst zelden iets.
Denk aan twee vrouwen van 52. Allebei zien ze hun scheiding breder worden, en bij allebei is het ferritine 22 microgram per liter.
De eerste verliest haar op haar kruin. Haar haarlijn staat er nog. De tweede vindt overal plukken, ook aan de zijkanten, sinds een streng dieet van vorig jaar.
Zelfde waarde, ander patroon.
Bij de eerste past vrouwelijk haarverlies. Bij de tweede wijst het diffuse beeld naar die aanleiding van een jaar terug. Het patroon vertelt je hier dus meer dan het getal.
Welke bloedwaarden zijn wel de moeite waard?
De waarden die bij haaruitval het vaakst iets opleveren zijn ferritine, hemoglobine en je schildklierfunctie. Die drie kunnen haaruitval veroorzaken of verergeren, en ze zijn alle drie aan te pakken. Daarom staan ze bovenaan, ook als je in de overgang zit.
Je ferritine zegt iets over je ijzervoorraad. Die kan laag zijn terwijl je hemoglobine nog prima is, en juist dat stille tekort wordt bij haaruitval vaak gemist.
Voor je schildklier gaat het om TSH en soms vrij T4. Zowel een trage als een te snelle schildklier kan je haar dunner maken.
Thuisarts en de NHG-standaarden beschrijven deze route als de gebruikelijke eerste stap bij haaruitval bij vrouwen. Wij sluiten daarbij aan.
Wil je die waarden in een keer meenemen, dan zitten ze in het bredere bloedonderzoek bij de overgang. De algemene route bij haaruitval op elke leeftijd staat in haaruitval bij vrouwen.
Wat kun je eraan doen?
Vroeg beginnen helpt meer dan lang wachten, omdat behandeling bij dit patroon vooral gericht is op het remmen van verdere achteruitgang. Volledige teruggroei is zeldzaam. Minoxidil wordt in de dermatologie het vaakst als eerste stap genoemd, en dat is een gesprek met je huisarts.
Daarnaast helpt het om de dingen weg te nemen die het versterken. Streng lijnen, een laag ferritine en veel trekkende kapsels doen alle drie mee.
Wat wij vrouwen vaak zien doen, is maanden supplementen proberen voordat ze hun ferritine hebben laten prikken. Dat is de omgekeerde volgorde.
Meet eerst, kies daarna.
Hoort dit bij je andere overgangsklachten?
Meestal wel. Haaruitval komt vaak op in dezelfde periode als opvliegers, slaapproblemen en een drogere huid. Als je die klachten los bekijkt, lijkt het toeval, terwijl er een gedeelde verklaring onder ligt.
De tijdlijn en de rest van het beeld staan in ons overzicht over opvliegers.
Speelt vermoeidheid ook mee, dan is moe door de overgang de logische volgende stap, want die deelt de ijzerverklaring met dit artikel.
Bronnen
- Singal A, Sonthalia S, Verma P. Female pattern hair loss. Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology, 2013. PMID 23974580.
- Thuisarts.nl, haaruitval bij vrouwen.
- NHG-standaarden, Nederlands Huisartsen Genootschap.
Lunara Health levert bloedonderzoek en uitleg, geen diagnose. Je uitslagen worden beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. Blijf bij klachten altijd je huisarts betrekken, en gebruik dit artikel niet om zelf te behandelen.
Auteur
Lunarahealth
Dr. Naimi, BIG-geregistreerde arts, ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen. Lees ons medisch beleid
