Bloedverlies na de overgang: waarom je dit altijd laat nakijken

Je bent al twee jaar niet meer ongesteld geweest. En dan zie je opeens bloed. Eén keer, een klein beetje, misschien lichtroze of juist helderrood. Je eerste gedachte is waarschijnlijk de ergste.

Laat ik daar meteen een getal tegenover zetten. In een analyse van 129 studies had ongeveer 9 procent van de vrouwen met bloedverlies na de overgang baarmoederkanker (Clarke, 2018). Dat betekent dat bij ruwweg 9 van de 10 vrouwen iets anders aan de hand is, en dat is meestal iets goedaardigs.

En toch, en dit is het hele punt van dit artikel: je laat het altijd nakijken. Niet omdat het waarschijnlijk ernstig is, maar omdat het de ene keer dat het dat wél is bijna altijd zó begint.

Wat is bloedverlies na de overgang precies?

Van bloedverlies na de overgang, ook postmenopauzaal bloedverlies genoemd, spreek je als je vaginaal bloed verliest terwijl je twaalf maanden of langer niet meer ongesteld bent geweest. De hoeveelheid maakt niet uit. Eén druppel telt net zo goed als een echte bloeding, en ook lichtbruine afscheiding hoort erbij.

Dat is de belangrijkste regel uit dit hele stuk.

Veel vrouwen wachten juist af omdat het "maar een beetje" was. Ik begrijp dat, want er gebeurt verder niets en het gaat vanzelf over. Maar de hoeveelheid zegt niets over de oorzaak.

Zit je nog midden in de overgang en is je cyclus alleen onregelmatig geworden? Dan is dat iets anders. Lees daarover postmenopauze: wat gebeurt er na de overgang.

Wat zijn de oorzaken van bloedverlies na de overgang?

De meeste oorzaken zijn goedaardig. Het vaakst gaat het om een dun, kwetsbaar slijmvlies van vagina en baarmoeder door de lage oestrogeenspiegels na de overgang, of om een poliep. Ook hormoontherapie kan bloedverlies geven. Baarmoederkanker is een minder vaak voorkomende, maar wel belangrijke oorzaak, en juist die wil je uitsluiten.

De tabel hieronder geeft je een eerlijk overzicht.

Kijk nog even naar die onderste rij. Bij ongeveer 91 procent van de vrouwen die baarmoederkanker krijgen, is bloedverlies het eerste signaal (Clarke, 2018). Dat is precies waarom dit symptoom zoveel gewicht heeft: het is het enige vroege teken dat er meestal is.

Een poliep is trouwens de meest voorkomende "onschuldige" verklaring. Lees daarover poliep in de baarmoeder: bloedverlies, oorzaken en onderzoek.

Hoe verloopt het onderzoek?

Je huisarts verwijst je bij bloedverlies na de overgang meestal door naar de gynaecoloog. Die maakt een inwendige echo en meet daarbij de dikte van je baarmoederslijmvlies. Is het slijmvlies dun, dan is de kans op iets ernstigs klein. Is het dikker, dan volgt weefselonderzoek, bijvoorbeeld met een dun zuigbuisje of via een hysteroscopie.

Het onderzoek zelf is meestal poliklinisch en duurt kort.

Stel dat de echo een slijmvlies van 3 mm laat zien. Dat is dun, en dan is de kans op iets ernstigs klein. Meet de gynaecoloog 9 mm, dan volgt weefselonderzoek om zekerheid te krijgen. Diezelfde meting, één getal in millimeters, bepaalt dus de vervolgstap. Geen bloedwaarde doet dat hier.

Zo ziet de route er doorgaans uit:

1. Huisarts: je meldt het bloedverlies, ook als het eenmalig was
2. Inwendige echo: de gynaecoloog meet de dikte van het slijmvlies
3. Weefselonderzoek: bij een verdikt slijmvlies, om zekerheid te krijgen
4. Uitslag: in de meeste gevallen goedaardig, met een gerichte behandeling van de oorzaak

De NHG-Standaard Vaginaal bloedverlies beschrijft deze route voor huisartsen, en Thuisarts.nl legt hem in gewone taal uit. Neem die uitleg gerust mee naar je afspraak.

Wat kan bloedonderzoek hier wel en niet?

Bloedonderzoek kan de oorzaak van bloedverlies na de overgang niet aantonen en niet uitsluiten. Er bestaat geen bloedtest die baarmoederkanker aantoont, en de tumormarker CA-125 is hier niet geschikt voor. De diagnose loopt via echo en weefselonderzoek, en dat is de enige route die zekerheid geeft.

Ik wil hier heel duidelijk in zijn, want dit is precies de situatie waarin een zelf bestelde bloedtest schade kan doen.

Een normale uitslag stelt je dan gerust, terwijl het onderzoek dat je nodig had niet is gedaan. Dat kost tijd, en tijd is bij dit symptoom het enige dat er echt toe doet. Bestel dus geen bloedtest in plaats van een afspraak.

Waar bloedonderzoek wel zinvol kan zijn, is náást het onderzoek van je gynaecoloog:

• Hb en ferritine: als je fors of langdurig bloed hebt verloren en moe bent
• Schildklier (TSH): als er daarnaast klachten spelen die daarbij passen

De Bloedarmoede geeft daar inzicht in. Maar de eerste stap bij bloedverlies na de overgang is en blijft je huisarts, niet een buisje bloed.

Wil je begrijpen waarom die tumormarker hier steeds opduikt en waarom hij niet geschikt is? Lees dan CA-125 waarde: wat deze tumormarker wel en niet zegt.

Wanneer bel je je huisarts?

Bel bij elk bloedverlies dat optreedt nadat je twaalf maanden of langer niet meer ongesteld bent geweest. Ongeacht de hoeveelheid, de kleur en of het eenmalig was. Ook lichtbruine afscheiding of een klein beetje bloed na het vrijen telt mee.

Dat is de hele regel. Er zit geen kleine lettertjes onder.

Bel in elk geval bij:

• Bloedverlies, hoe weinig ook, na twaalf maanden zonder menstruatie
• Bloedverlies na het vrijen in de postmenopauze
• Bruine of roze afscheiding die je niet kunt verklaren
• Bloedverlies terwijl je hormoontherapie gebruikt en dat niet in je schema past

Gebruik je hormoontherapie, meld dat dan meteen bij je afspraak. Het verandert de beoordeling, maar het maakt de afspraak niet minder nodig.

Nog één ding, en dan laat ik je gaan. Wachten kost je niets behalve tijd, en het is precies dat wat je hier niet wilt uitgeven. Bel morgen.

Veelgestelde vragen

Is bloedverlies na de overgang altijd kanker?

Nee. In een analyse van 129 studies had ongeveer 9 procent van de vrouwen met bloedverlies na de overgang baarmoederkanker (Clarke, 2018). Bij de meeste vrouwen is de oorzaak goedaardig, zoals een dun slijmvlies of een poliep. Toch hoort elk bloedverlies na de overgang onderzocht te worden.

Hoeveel bloed moet het zijn voordat ik bel?

De hoeveelheid maakt niet uit. Eén druppel, een spoortje op je toiletpapier of bruine afscheiding telt net zo goed als een echte bloeding. Bel je huisarts ook als het maar één keer gebeurde en daarna vanzelf ophield.

Kan een bloedtest uitsluiten dat het ernstig is?

Nee. Er bestaat geen bloedtest die baarmoederkanker aantoont of uitsluit. De beoordeling loopt via een inwendige echo en zo nodig weefselonderzoek. Een normale bloeduitslag kan je ten onrechte geruststellen en het onderzoek uitstellen dat je wel nodig hebt.

Bronnen

1. Clarke MA, et al. Association of endometrial cancer risk with postmenopausal bleeding in women: a systematic review and meta-analysis. JAMA Internal Medicine, 2018. PMID 30083701.
2. Uglietti A, et al. The risk of malignancy in uterine polyps: a systematic review and meta-analysis. European Journal of Obstetrics and Gynecology and Reproductive Biology, 2019. PMID 31009859.
3. Menon U, et al. Ovarian cancer population screening and mortality after long-term follow-up in the UK Collaborative Trial of Ovarian Cancer Screening (UKCTOCS). The Lancet, 2021. PMID 33991479.
4. NHG. NHG-Standaard Vaginaal bloedverlies. Nederlands Huisartsen Genootschap. Beschikbaar via richtlijnen.nhg.org.
5. Thuisarts.nl. Ik heb bloedverlies na de overgang. Nederlands Huisartsen Genootschap. Beschikbaar via thuisarts.nl.

Elk bloedtestresultaat via Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bloedverlies na de overgang beoordeel je niet met een bloedtest: bespreek dit altijd met je huisarts.