Menstruele migraine is migraine die valt in een vast venster: van twee dagen voor je menstruatie tot drie dagen erin. Niet ergens in die week, maar in dat venster van vijf dagen. En niet eenmalig, maar in minstens twee van elke drie cycli.
Die precisie is niet gezeur. Ze is het hele verschil tussen een vermoeden en een patroon dat je huisarts kan gebruiken.
In een Nederlands cohort van 563 vrouwen met migraine lag de kans op een aanval in dat perimenstruele venster ruim anderhalf keer zo hoog als in de rest van de cyclus (Cephalalgia, 2026). Dat is geen subtiel effect.
Waarom voelt menstruele migraine zwaarder?
Omdat de aanvallen het gemiddeld ook zijn. Aanvallen rond de menstruatie duren langer, gaan vaker gepaard met misselijkheid en reageren minder goed op de gebruikelijke aanvalsbehandeling dan aanvallen op andere momenten in je cyclus. Dat is een consistente bevinding, geen individuele pech.
Veel vrouwen denken dat ze deze aanvallen slechter verdragen. Dat is niet wat er gebeurt.
De aanleiding is de snelle daling van je oestrogeen aan het eind van je cyclus. Een kritische review uit 2023 concludeert wel dat het bewijs voor die verklaring beperkter is dan meestal wordt gesuggereerd: kleine groepen en wisselende definities (PMID 37730536). Het patroon staat, het mechanisme is nog in beweging.
Wat je eraan hebt: als jouw zware maanden steeds op dezelfde cyclusdagen vallen, is dat geen toeval en ook niet iets om omheen te praten.
Zuivere of menstruatiegebonden migraine?
Dat hangt af van wat er buiten dat venster gebeurt. Krijg je alleen aanvallen rond je menstruatie en verder de hele cyclus niet, dan heet dat zuivere menstruele migraine. Krijg je ze rond je menstruatie én daarnaast op andere momenten, dan is het menstruatiegebonden migraine. Die tweede groep is veruit de grootste.
| Zuivere menstruele migraine | Menstruatiegebonden migraine | |
|---|---|---|
| Wanneer komen de aanvallen | Alleen van 2 dagen voor tot 3 dagen na de start van je menstruatie | In dat venster, en ook op andere momenten in je cyclus |
| Hoe vaak moet dat kloppen | In minstens 2 van de 3 cycli | In minstens 2 van de 3 cycli, plus aanvallen daarbuiten |
| Hoe vaak komt het voor | De kleinste groep | De meeste vrouwen met een menstruatiepatroon |
| Wat je dagboek moet vastleggen | Vooral de cyclusdag per aanval | De cyclusdag én de aanvallen buiten het venster |
Waarom dit uitmaakt: bij de tweede groep zegt "ik heb migraine rond mijn menstruatie" maar de helft. Je hebt ook de andere aanvallen nodig om te zien of het venster echt uitspringt. Zonder die tweede helft lijkt bijna elke migraine hormonaal.
Neem twee vrouwen met dezelfde cyclus van 28 dagen, allebei met "hormonale migraine" in hun app. De eerste heeft drie cycli lang alleen op dag 27, 28 en 1 een aanval, en verder niets. De tweede heeft die aanvallen ook, maar daarnaast eentje op dag 14 en soms op dag 9.
Zelfde app-label, twee verschillende verhalen. Bij de eerste valt de aanval strak in het venster, bij de tweede is het venster maar een deel van het beeld. Voor je huisarts is dat onderscheid het halve consult.
Kun je menstruele migraine hebben als je aura hebt?
Ja, en dat verrast veel mensen. Menstruele migraine wordt vaak neergezet als iets van vrouwen zonder aura. In een Nederlandse dagboekstudie onder 526 vrouwen kwam het in beide groepen ongeveer even vaak voor: 59% bij vrouwen zonder aura en 53% bij vrouwen met aura (PMID 37259230).
Wat wel opvalt: de aanvallen die rond de menstruatie opkomen verlopen meestal zonder aura, in beide groepen.
Je kunt dus aura kennen van je aanvallen midden in je cyclus, en er rond je menstruatie geen last van hebben. Daarom noteer je aura per aanval en niet als eigenschap van jezelf.
Dat onderscheid is meer dan een weetje. Bij migraine met aura wordt in de Nederlandse hoofdpijnrichtlijn extra stilgestaan bij het gebruik van de combinatiepil, vanwege een verhoogd risico op een herseninfarct. Gebruik je hormonale anticonceptie en zie je soms flikkeringen? Benoem het bij je huisarts. Wat anticonceptie verder met je hormonen doet staat in de pil en bijwerkingen.
Is het migraine of zware PMS?
Die twee overlappen in tijd, maar niet in klacht. PMS speelt vooral in de dagen voor je menstruatie en bestaat uit een breed pakket: stemming, borstspanning, opgeblazen gevoel, prikkelbaarheid. Migraine is een aanval van hevige, vaak eenzijdige hoofdpijn die je uitschakelt.
Ze kunnen prima naast elkaar bestaan. Bij dezelfde vrouw, in dezelfde week.
Het praktische verschil zit in wat je eraan kunt aflezen. Bij PMS kijk je naar het geheel van klachten, bij migraine naar aanvallen met een begin en een eind. Meer over die eerste categorie staat in PMS-klachten.
Welk bloedonderzoek hoort hierbij?
Geen enkel bloedonderzoek stelt menstruele migraine vast. De diagnose komt uit je patroon, niet uit een buisje. Wat bloedonderzoek wel doet, is kijken of er iets anders meespeelt dat de aanvallen verergert of erop lijkt.
Bij een vast maandelijks patroon is dat vooral de ijzerkant.
Wat mij daarbij opvalt: vrouwen met een strak menstrueel patroon hebben hun cyclus vaak al maanden in beeld, maar hun ijzer nog nooit. Terwijl juist die twee in dezelfde week samenkomen.
Verlies je veel bloed, dan zakt je ferritine over de maanden mee. Dat is bij menstruele migraine een dubbele klap: dezelfde week die de aanval uitlokt, kost je ook ijzer. Hoe die link precies loopt staat in hoofdpijn door ijzertekort, en over hevig bloedverlies zelf gaat hevige menstruatie.
Wil je je hormonale beeld en je ijzer samen bekijken, dan sluit hormonen vrouw daarop aan. Bespreek een afwijkende waarde altijd met je huisarts: wat die voor jou betekent hangt af van je klachten, je leeftijd en je cyclus.
Wat noteer je de komende drie cycli?
Vier dingen per hoofdpijndag: de cyclusdag geteld vanaf de eerste dag van je menstruatie, hoe lang de aanval duurde, of er misselijkheid of licht- en geluidsgevoeligheid bij zat, en of je vooraf flikkeringen zag.
Drie cycli, want bij twee weet je nog niet of het toeval is.
Daarna kun je zelf zien in welke van de twee kolommen hierboven je valt. Dat is precies de informatie waar je huisarts mee verder kan, en het scheelt je het gevoel dat je jezelf moet verdedigen. De bredere uitleg over je cyclus en hoofdpijn staat in hormonale hoofdpijn. Verandert je cyclus al, lees dan migraine in de overgang.
Bronnen
- Verhagen IE, van der Arend BWH, van Casteren DS, et al. Migraine with and without aura in relation to the menstrual cycle and other hormonal milestones: a prospective cohort study. Cephalalgia. 2023;43(6). PMID 37259230.
- van der Arend BWH, Bakker S, van Casteren DS, et al. Migraine attack incidence in relation to the post-ovulatory estrogen decline: a prospective cohort study. Cephalalgia. 2026. doi:10.1177/03331024261436415.
- Raffaelli B, Do TP, Chaudhry BA, Ashina M, Amin FM, Ashina H. Menstrual migraine is caused by estrogen withdrawal: revisiting the evidence. J Headache Pain. 2023;24(1):131. PMID 37730536.
- Richtlijnendatabase. Geslachtshormonen en migraine, richtlijn Hoofdpijn. Beschikbaar via richtlijnendatabase.nl.
- Thuisarts. Migraine. Beschikbaar via thuisarts.nl.
- RIVM en VZinfo. Migraine: cijfers en context. Beschikbaar via vzinfo.nl.
Elk bloedtestresultaat bij Lunara bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Auteur
